Ροζάρνο, το άλοθι του ρατσισμού και της Ndrangheta *

24/01/2010
Elisabetta Della Corte και Franco Piperno

Έχουν περάσει λίγες εβδομάδες από τα γεγονότα στο Rosarno και αυτά πλέον έχουν σχολιαστεί με κάθε λεπτομέρεια στα μέσα ενημέρωσης, οπότε μπορούμε να καταλήξουμε σε κάποια συμπεράσματα, έστω και προσωρινά, για όσα συνέβησαν εκεί και τα αίτια τους.
Να πούμε αμέσως ότι κατά τη γνώμη μας, τα γεγονότα στο Rosarno, είναι ο προάγγελος ενός νέου και δυσοίωνου σεναρίου  για την αγροτική οικονομία του ιταλικού Νότου και ιδιαίτερα την οικονομία των μεγάλων πεδινών περιοχών.

Οσον αφορά τα γεγονότα αυτά, οι διαμορφωτές της κοινής γνώμης των εφημερίδων του Βορρά φαίνεται ότι επέλεξαν  σαν αιτία τον παράγοντα ξενοφοβία, αν όχι το ρατσισμό, που φωλιάζει στην ψυχή της Καλαβρίας, ενώ οι εφημερίδες των σχολιαστών του Νότου έχουν, ως επί το πλείστον, ενστερνιστεί την άποψη ότι τα πάντα οφείλονται στις συμμορίες των μαφιόζων της Ndrangheta: τα αφεντικά της Ντρανγκέτα πυροδότησαν την εξέγερση τόσο μεταξύ των Μαύρων εργατών όσο και μεταξύ των ιταλών πολιτών της Πεδιάδας.

Εμείς πιστεύουμε ότι και οι δύο αυτές εξηγήσεις καταλήγουν στο να κάνουν ακόμη πιο συγκεχυμένο αυτό που υποτίθεται ότι προσπαθούν να εξηγήσουν. Και οι δύο τους καταλήγουν  στο ίδιο αρρωστημένο αίτημα :στη  μεγαλύτερη παρουσία του Κράτους στο Νότο, λες και  από την ενοποίηση της Ιταλίας μέχρι και σήμερα και για εκατόν πενήντα χρόνια η στρατηγική αυτή λίγα δεινά έχει προκαλέσει.

Ας δούμε όμως τα πράγματα από πιο κοντά. Πέρα από ρητορείες, τόσο η ξενοφοβία, δηλαδή ο φόβος για τον ξένο, όσο και ο ρατσισμός, δηλαδή, η μη αποδοχή της κοινής φύση για κάποιον με  διαφορετικά σωματικά χαρακτηριστικά, δυστυχώς, και τα δύο αυτά αισθήματα ή δυσαρέσκεια, τα συναντάμε ασφαλώς τόσο μεταξύ των κατοίκων του  Rosarno, όσο και στο Τρεβίζο, στην Biella ή στο καντόνι των Grisons. Το να υποστηρίζεις όμως ότι αυτές οι απαράδεκτες προκαταλήψεις παίζουν τόσο σημαντικό ρόλο που να καθορίζουν τον ψυχισμό των ανθρώπων της Καλαβρίας έρχεται σε σύγκρουση με μια πραγματικότητα αιώνων στην περιοχή μας, όπου ζουν χωρίς προβλήματα διάφορες μειονότητες διαφορετικής εθνότητας, γλώσσας ή θρησκείας.

Μέχρι το πρόσφατο παρελθόν, δηλαδή τα τελευταία είκοσι χρόνια, ελάχιστες ήταν  οι περιπτώσεις μισαλλοδοξίας προς αλλοδαπούς και ασφαλώς πολύ λιγότερες από ό, τι στην υπόλοιπη Ευρώπη, ενώ, αντίθετα, τόσο στο Rosarno όσο στο Badolato, στο  Riace όπως και στο Soverato δεν ήταν λίγα τα παραδείγματα αποδοχής και αλληλεγγύης προς τους μετανάστες, όπως δείχνει  και πολύ σωστά  στην τελευταία του ταινία ο Βιμ Βέντερς. Μπορούμε να συμπεράνουμε λοιπόν ότι ο ρατσισμός ως η βασική αιτία των γεγονότων ήταν το αποτέλεσμα μιας επιπόλαιης   και απατηλής ασάφειας .

Όσο για την Ndrangheta, η ευθύνη της στα γεγονότα του Rosarno δεν στηρίζεται σε τεκμηριωμένες μελέτες ή έρευνες ή ανακατασκευές γεγονότων, αλλά είναι περισσότερο μία υπόθεση εργασίας, ή πιο σωστά ένας  μύθος. Το επιχείρημα περί πρωταγωνιστικού ρόλου της τοπικής Μαφίας στα γεγονότα είναι περίπου αυτό: λόγω της σατανικής παντοδυναμίας της Ndrangheta όλα όσα γίνονται ή δεν γίνονται στο Rosarno  έχουν να κάνουν, τελικά,  με τη στρατηγική του υπόκοσμου

Οι εγκληματίες δεν είναι δυνατόν να μη γνωρίζουν, άρα, αυτοί κινούν τα νήματα. Εδώ, η Ndrangheta έχει γίνει ένα είδος " απόλυτης αιτίας ". Σ’ αυτό το συλλογισμό λειτουργεί μία  αφελής γνωστική αντιστροφή που συγχέει τα αποτελέσματα με τις αιτίες: δεν είναι οι κοινωνικο-πολιτιστικές συνθήκες αυτές που δημιουργούν και αναπαράγουν την  Ndrangheta , αλλά, αντίθετα, το έγκλημα το ίδιο είναι αυτό που παράγει αυτούς τους όρους.

Σημειώστε ότι η  Ndrangheta ως η απόλυτη αιτία για όλα τα δεινά χαίρει ένθερμης υποστήριξης από τους επαγγελματίες  του αγώνα κατά της Μαφίας, για να το θέσω όπως ο Λεονάρντο Σιάσια.

Αυτοί,  πέρα από το ότι μ’ αυτόν τον τρόπο βγάζουν το ψωμί τους, καταλήγουν τελικά να αθωώνουν για την υποβάθμιση της πολιτικής  ζωής στην Καλαβρία, την εθνική και τοπική πολιτική ηγεσία, όπως και ολόκληρη την ηγετική τάξη της περιοχής, τους  επιχειρηματίες, τους δημοσιογράφους και τους ακαδημαϊκούς. Αξίζει να υπογραμμιστεί η εσωτερική αντίφαση αυτής της αιτιολόγησης: ενώ από τη μία, μεγεθύνεται υπέρμετρα η δύναμη της Ndrangheta, με το να της αποδίδεται  μια στρατηγική ιδιαίτερα έξυπνη και μία αποτελεσματικότητα εξωπραγματική, από την άλλη την χρεώνουν με δραστηριότητες και κινήσεις ηλίθιες, αναποτελεσματικές και αυτοκτονικές, πέρα από  εγκληματικές.

Και για να θέσουμε ένα ερώτημα, τι θα κέρδιζε η  Ndrangheta αν υποδαύλιζε ταραχές σε  εδάφη που ήδη ελέγχει; Παίρνοντας υπόψη το μέγεθος των δραστηριοτήτων της διεθνώς, τη συμφέρει να κάνει τις «δουλειές» της χωρίς να δίνει ιδιαίτερο στόχο και σίγουρα δεν την συμφέρει η μαζική εισροή δικαστών, αστυνομικών, δημοσιογράφων και κάθε λογής επιστημόνων του Σαββατοκύριακου.



Οικονομικό θαύμα  και συνθήκες διαβίωσης των μεταναστών

Κατά τη γνώμη μας, τα αίτια για τα γεγονότα στο Rosarno θα πρέπει, ασφαλώς, να αναζητηθούν σε τοπικό επίπεδο, όχι όμως στον υπόκοσμο αλλά στην κοινωνικο-οικονομική διάρθρωση της περιοχής.
Για να ανασυνθέσουμε τις σημαντικότερες πλευρές αυτής της δομής θα χρησιμοποιήσουμε ελεύθερα την ερευνητική εργασία των κοινωνιολόγων του Πανεπιστήμιου της Καλαβρίας, και ειδικότερα τη διατριβή του Antonio Sanguinetti : Η αντίσταση των μεταναστών: η περίπτωση του  Rosarno, 2009, Unical.

Η  οικονομία του Rosarno,όπου ζουν πέντε χιλιάδες οικογένειες, στηρίζεται εδώ και πολλά χρόνια στις γεωργικές καλλιέργειες και κυρίως στις ελιές και τις πορτοκαλιές. Η ιδιοκτησία της γης, είναι κατακερματισμένη σε πολλούς μικρούς κλήρους, σε λίγο λιγότερο από δύο χιλιάδες οικογένειες,
καθεμία από τις οποίες κατέχει κατά μέσο όρο ένα εκτάριο ή κάτι περισσότερο, με λίγα λόγια ένας «κήπος» για τον  καθένα μας όπως συνηθίζουν να λένε στο Rosarno. Μέχρι πριν λίγα χρόνια, υπήρχαν πάνω από χίλια εξακόσια αγροκτήματα, ένα σχεδόν ανά οικογένεια, όπου δούλευαν , σε μόνιμη,σχεδόν βάση, γύρω στους τρεις χιλιάδες εργάτες της περιοχής, δύο ανά αγρόκτημα περίπου.

Από τις αρχές της δεκαετίας του ‘90 και μέχρι το 2008, οι οικονομικές ενισχύσεις της  Ε.Ε. για τη γεωργία του Νότου χορηγούνταν ανάλογα  με την ποσότητα των  παραγόμενων εσπεριδοειδών  και αυτό σήμαινε ότι για κάθε εκτάριο ο ιδιοκτήτης είχε ένα είδος ετήσιου εισοδήματος, εγγυημένο από την Ευρωπαϊκή γραφειοκρατία, γύρω στα  οκτώ χιλιάδες ευρώ ανά εκτάριο. Για τους τρεις χιλιάδες εργάτες γης υπήρχε η προστασία της κοινωνικής ασφάλισης του INPS(ΙΚΑ): Με πενήντα ένα  μεροκάματα το χρόνο και πέντε σε περίπτωση φυσικών καταστροφών, δικαιούνταν επίδομα ανεργίας για ένα χρόνο.

Στην πραγματικότητα, πολλοί από τους εργάτες του Rosarno προτιμούν, τότε όπως και τώρα, να παίρνουν το επίδομα  ανεργίας και να δουλεύουν σε άλλες δουλειές, από τη στιγμή που στα εσπεριδοειδή, για το μάζεμα των πορτοκαλιών, φτάνει και περισσεύει η κοπιαστική εργασία των μεταναστών, απόλυτα ευέλικτη και φτηνή.

Έτσι, τα εσπεριδοειδή του Rosarno ήταν ανταγωνιστικά  στην αγορά τροφίμων, λόγω της σταθερότητας των τιμών πώλησης. Και κάτι ακόμα: για πάνω από μία δεκαετία, η παραγωγή των κήπων αυξανόταν σταθερά, και η πόλη γνώρισε μια αύξηση του συνολικού  εισοδήματος της. Για να λέμε την αλήθεια, αυτή η ολοένα αυξανόμενη  ποσότητα των πορτοκαλιών, χωρίς την όποια βελτίωση στις τεχνικές καλλιέργειας, είχε κάτι που έμοιαζε να έρχεται  από το πουθενά, ήταν σαν μια πράξη δημιουργίας. Αλλά καμία εθνική αρχή ή τοπική αρχή δεν φάνηκε να ανησυχεί για αυτή την ιδιορρυθμία, ούτε καν ένας από τους τόσους  πολλούς «Κήρυκες της νομιμότητας» δεν έδειχνε να ανησυχεί, κανένας επιστήμονας  δεν αισθάνθηκε την  περιέργεια να ρωτήσει, ακόμη και κανένας από τους νέους δημοσιογράφους που ψάχνουν  υποτίθεται την αποκλειστικότητα δεν έστρεψε την προσοχή του σ’ αυτή την περίεργη ιστορία.

Η αλήθεια είναι ότι, το οικονομικό θαύμα στην πεδιάδα του Τυρρηνικού πελάγους στηρίχτηκε  σε μια  απάτη και ένα κοινό ψέμα, πράγμα που την ίδια ακριβώς περίοδο γινόταν και με τα γαλακτοκομικά προϊόντα της Βόρειας Ιταλίας, ή, σε παγκόσμιο επίπεδο, με τη δημιουργική λεγόμενη οικονομία.

Τα πράγματα είχαν ως εξής: οι συνεταιρισμοί των μικρών ιδιοκτητών, συγκέντρωναν τα πορτοκάλια και στη συνέχεια τα  διοχέτευαν στις μεγάλες αγορές οπωροκηπευτικών προϊόντων και στις βιομηχανίες τροφίμων στον Βορρά. Οι εν λόγω ενώσεις, με διοικήσεις από το πολιτικό φάσμα των κομμάτων της κεντροδεξιάς και της κεντροαριστεράς, εξ αδιαιρέτου , διαχειρίζονταν  τα κονδύλια από την Ε. Ένωση. Επειδή  τα κονδύλια ήταν ανάλογα με την ποσότητα των εσπεριδοειδών που παρέδιδαν οι καλλιεργητές στους συνεταιρισμούς, το Rosarno φαινόταν να παράγει μια τεράστια ποσότητα πορτοκαλιών, από τα οποία πολλά ήταν στα δέντρα και ακόμη περισσότερα στα χαρτιά. Αν ο γεωργός παρέδιδε στο συνεταιρισμό μια  ορισμένη ποσότητα εσπεριδοειδών ο συνεταιρισμός, δήλωνε τρεις, πέντε, ακόμη και δέκα φορές μεγαλύτερη. Ετσι οι ιδιοκτήτες των κήπων εισέπρατταν φουσκωμένα ποσά, που μόνο  κατά ένα μικρό ποσοστό, κατέληγε στους ίδιους τους παραγωγούς  προκειμένου  να εξασφαλιστεί με ελάχιστα χρήματα η συλλογική συνενοχή, όσο για τους άνεργους  εργάτες, γι αυτούς φρόντιζε  όπως είπαμε  το INPS με τους ψεύτικους καταλόγους άνεργων εργατών για τους οποίους δεν κατέβαλαν τις νόμιμες εισφορές.

Γύρω από αυτή τη μαζική απάτη, είχαν ανθίσει και πολλές άλλες κομπίνες, με στόχο πάντα τα κοινοτικά κονδύλια. Υπήρχαν για παράδειγμα πολλές βιομηχανίες μεταποίησης που μετέτρεπαν τα χάρτινα(πέτσινα)πορτοκάλια σε χυμό από χαρτί, όπως ήταν και το σωστό.
Στο Rosarno, λοιπόν, από τη δεκαετία του ενενήντα μέχρι πρόσφατα, είχαμε ένα ασυνήθιστο  τρόπο παραγωγής που συνδέει μεταξύ τους διαφορετικές εποχές ή πιο σωστά διαφορετικές χρονικότητες. Χρονικότητες που, στην ιστορία της Δύσης, είχαν εξελιχθεί σύμφωνα με μία προγενέστερη κατάσταση, στην Πεδιάδα έκαναν την εμφάνιση τους όλες μαζί ταυτόχρονα.

Εν τω μεταξύ, υπάρχει ήδη μια πρωτοκαπιταλιστική χρονικότητα, αυτή της πρωταρχικής  συσσώρευσης
Σ’ αυτή τη χρονικότητα  συμμετέχουν τόσο οι ιδιοκτήτες των κήπων όσο και οι μετανάστες που εργάζονται ως εποχιακοί στους πορτοκαλεώνες. Οι πρώτοι, “κουρελοκαπιταλιστές,, κυριευμένοι από την  επιθυμία του γλήγορου πλουτισμού  δεν πηγαίνουν και πολύ με το μαλακό και εκδηλώνουν ασυγκράτητοι  την κοινωνική αγριότητα, το ζωώδες πνεύμα του καπιταλισμού όταν βρισκόταν ακόμα στα σπάργανά του. Ασκούν την ηγεμονία τους πάνω στους εργάτες γης του Rosarno μέσω της πρακτικής της διακριτικής ευχέρειας των προσλήψεων, των πραγματικών και πολύ περισσότερο, των εικονικών.

Οι άλλοι, οι μετανάστες, στην πλειοψηφία τους Αφρικανοί, είναι, όπως και την  εποχή  της
γέννησης της μανιφακτούρας τον δέκατο ένατο αιώνα στην Αγγλία, ένα γυμνό εργατικό δυναμικό, ανασφάλιστο, χωρίς συμβάσεις εργασίας και καμία συνδικαλιστική προστασία. Δεν είναι μόνο ότι εργάζονται στη μαύρη, κάτι που γίνεται πολύ συχνά και στους υπόλοιπους τομείς της οικονομία της Καλαβρίας και τους ιταλούς εργαζόμενους, αλλά παίρνουν και ένα μεροκάματο λιγότερο από το μισό,  στη μαύρη κι αυτό, απ’ ότι ένας ντόπιος εργάτης.
Υστερα, είναι και ο σκόπελος της κοινωνικής ασφάλισης, όπου ο  βυζαντινισμός της νομοθεσίας μας πάει χρόνια πίσω στην κορπορατίστικη αγροτική πολιτική στα χρόνια του Μπονόμι στο   Χριστιανοδημοκρατικό  καθεστώς της δεύτερης μεταπολεμικής περιόδου.

Αυτό το απίθανο οικονομικό καθεστώς  κράτησε χωρίς προβλήματα επί δύο σχεδόν δεκαετίες, να όμως που εδώ και λίγα χρόνια άρχισαν να καταφτάνουν τα πρώτα προειδοποιητικά μηνύματα. Κάποιοι δικαστές άρχισαν να ερευνούν υποθέσεις σκανδάλων οικονομικής φύσης και να βγαίνουν πράγματα στην επιφάνεια. Μέχρι και το INPS(ΙΚΑ) φάνηκε να βγαίνει από τη χειμερία νάρκη του και να αναθεωρεί τον κατάλογο των εγγεγραμμένων στο ταμείο ανεργίας που τον μείωσε στο μισό. Μετά, το 2008, προστέθηκαν και οι γραφειοκράτες των Βρυξελλών: θορυβημένοι από την αποκάλυψη της απάτης, αποφάσισαν ξαφνικά να αλλάξουν τα κριτήρια για την εκταμίευση των επιδοτήσεων συνδέοντας την καταβολή της επιδότησης με την έκταση της καλλιεργούμενης γης και όχι με τον όγκο της παραγωγής.

Αυτό σήμαινε ότι εκεί που ο ιδιοκτήτης ενός κήπου εισέπραττε οκτώ χιλιάδες ευρώ ανά εκτάριο, τώρα μετά βίας κατάφερνε να εισπράξει  κάτι λιγότερο από χίλια πεντακόσια ευρώ. Αυτό ήταν αρκετό για να μειωθεί άμεσα και δραστικά ο αριθμός των καλλιεργούμενων εκτάσεων στην γεωργία και ακόμη περισσότερο ο τομέας της μεταποίησης και του εμπορίου.

Παγκόσμια κρίση και ταξική πάλη στην Πεδιάδα του Τυρρηνικού

Έτσι είχαν τα πράγματα στο Rosarno όταν πέρυσι  η παγκόσμια οικονομική κρίση έφθασε και στην Πεδιάδα: η τιμή των πορτοκαλιών στη διεθνή αγορά έπεσε και στην περιοχή έφτασαν γύρω στους χίλιους παραπάνω μετανάστες απολυμένοι από τα εργοστάσια της βόρειας και κεντρικής Ιταλίας για ένα μεροκάματο, έστω και της πείνας και στη μαύρη, στα χωράφια του Νότου. Τότε, στο  Rosarno, βρέθηκαν μπροστά σε τρία  προβλήματα: στη δραστική μείωση των επιδοτήσεων για τη γεωργία από πλευράς Ευρωπαϊκής Ένωσης, στην πτώση της ζήτησης  των βασικών προϊόντων παγκοσμίως, στην αύξηση κατά περιοχές των μεταναστών που ζητούσαν δουλειά. Αυτοί οι τρεις παράγοντες  τροφοδότησαν ένα κλίμα ταξικής σύγκρουσης μεταξύ ενός κοινωνικού μπλοκ με πυρήνα τους μικροϊδιοκτήτες  από τη μία και  τους χιλιάδες μετανάστες που εργάζονται ως εποχιακοί εδώ και δεκαετίες σε αυτούς τους κήπους από την άλλη.

Συνοψίζοντας την κατάσταση με μια εικόνα: στο Rosarno φέτος, τα περισσότερα πορτοκάλια έμειναν αδιάθετα,στα δέντρα αφού η τιμή πώλησης τους δεν καλύπτει ούτε το κόστος παραγωγής τους. Όταν πριν μερικά χρόνια για το μάζεμα των πορτοκαλιών χρειαζόντουσαν πάνω από δύο χιλιάδες μετανάστες φέτος θα χρειαστούν λιγότεροι από διακόσιοι, ενώ η οικονομική κρίση οδήγησε στην Πεδιάδα περίπου τρεις χιλιάδες.
Υπήρχαν λοιπόν όλες οι προϋποθέσεις μιας κοινωνικής σύγκρουσης : το δικαίωμα στο κέρδος του “κουρελοκαπιταλιστή”  κατά της πρακτικής των "μαύρων μεταναστών " να βγάζουν κάθε χρόνο στο Rosarno, ένα εισόδημα για να επιβιώσουν. Ήδη από τον περασμένο Δεκέμβριο και μέσα σε λίγες εβδομάδες το κλίμα είχε αλλάξει. Οι κάτοικοι του  Rosarno υπό την ηγεμονία των καλλιεργητών  άρχισαν να βλέπουν την παρουσία των μεταναστών ως ένα επιπλέον βάρος και περιττή. Πρώτα τους έβλεπαν σαν χέρια που δούλευαν γι αυτούς, ύστερα σαν αλήτες αλλοδαπούς που καλά θα κάνανε να γυρίσουν στα σπίτια τους και γρήγορα μάλιστα για να μην υποχρεωθούν να πληρώσουν τα δουλευμένα μεροκάματα.

Με την πλήρη ανικανότητα για πολιτική διαμεσολάβηση από πλευράς  Νομαρχίας ή Επαρχίας του Reggio,καλλιεργήθηκε  ένα είδος μίσους μεταξύ κατοίκων του Rosarno και μεταναστών, όταν δεν ήταν πραγματική σύγκρουση σώμα με σώμα. Σε αυτές τις συνθήκες, ήταν αρκετή μια ανεύθυνη κίνηση, ίσως και συνειδητή προβοκάτσια, η σοβαρότητα της οποίας μεγεθύνθηκε από τους ψίθυρους και τις κραυγές, για να ανάψει το φυτίλι της κοινωνικής έκρηξης, αλλά αυτό που θα επαναλάβουμε εδώ είναι ότι ο ρατσισμός είχε καθαρά φολκλορικά χαρακτηριστικά: ακόμα κι αν οι μετανάστες ήταν όλοι τους  ψηλοί  και ξανθοί με γαλανά μάτια, ο ανταγωνισμός και η κοινωνική αντιπαράθεση μεταξύ εργοδοτών και εποχικών εργαζομένων, στις δεδομένες συνθήκες, θα εξελισσόταν λίγο πολύ με τον ίδιο τρόπο.

Να διδαχτούμε από τα γεγονότα

Σίγουρα, οι ταραχές στο Rosarno ήταν σοβαρές, όχι τόσο για όσα έγιναν, αλλά πιο πολύ επειδή βγήκε στην επιφάνεια μία κοινωνικο-πολιτιστική κατάσταση που προϋπήρχε και που δεν έχει να κάνει μόνο με την Πεδιάδα του Τυρρηνικού αλλά  και αυτή του Ιόνιου καθώς και πολλά άλλες περιοχές της γεωργικής οικονομίας του ιταλικού Νότου. Η  κατάσταση αυτή χαρακτηρίζεται από την υποκρισία των πάντων. Βέβαια, το  διακύβευμα εδώ δεν είναι η δόλια συμπεριφορά, κάτι που ισχύει πάντα, αφού η σάρκα είναι αδύναμη, ούτε και η συλλογική διάσταση της εν λόγω συμπεριφοράς η οποία αντίθετα δείχνει μία ορισμένη ικανότητα  για συλλογική δράση, αλλά η άσχημη πλευρά έχει να κάνει περισσότερο με τον φόρο τιμής που όλες οι αρχές, είτε σε τοπικό είτε σε εθνικό επίπεδο, εφημερίδες, επίσκοποι, πρόεδροι των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, και μέχρι κάτω κάτω, χαμηλά, μέχρι τον τελευταίο κλέφτη, αποδίδουν στη νομιμότητα και την εφαρμογή των νόμων, τους οποίους τους επικαλούνται συστηματικά σαν ξόρκι, αν και το κοινό αίσθημα γνωρίζει πολύ καλά το μέγεθος της καθημερινής και συστηματικής παραβίασης της όποιας ορθής πρακτικής, που διαπερνά τη νομιμότητα την οποία και εγκωμιάζουν.

Το κλίμα της γενικής υποκρισίας έχει καταφέρει, εδώ και χρόνια, όργανα τοπικής αυτοδιοίκησης και διοικητικά συμβούλια νομών και επαρχιών, Πολιτική Προστασία, δικαστές και αστυνομία, βουλευτές και γερουσιαστές, να κάνουν πως δεν βλέπουν  τις απάνθρωπες  συνθήκες, πέρα από παράνομες, στις οποίες ζούσαν και ζουν χιλιάδες μετανάστες αναγκασμένοι να δουλεύουν σε συνθήκες μαύρης εργασίας στα χωράφια του ιταλικού Νότου. Ετσι, επί μία εικοσαετία, οι διάφορες Αρχές δεν έκαναν ούτε μία  κίνηση να εξασφαλίσουν στους μετανάστες στέγαση, ύδρευση, ηλεκτρισμό και συνθήκες υγιεινής, κάτι που θα μπορούσε να γίνει όπως και έγινε σε άλλες περιοχές.

Παρεμπιπτόντως, αξίζει να σημειωθεί πως η απουσία ευθύνης, λόγω της δημόσιας υποκρισίας, εξηγεί ένα ασυνήθιστο γεγονός που χαρακτήρισε αυτά τα γεγονότα: Παρά την παραδοσιακή παρουσία των εκπροσώπων του κοινοβουλίου σε ανάλογες περιπτώσεις, στη διάρκεια των ταραχών ούτε ένας από την τοπική πολιτική ηγεσία δεν εμφανίστηκε στους δρόμους του Rosarno κάτι φυσιολογικό βέβαια αφού οι μετανάστες δεν έχουν ψήφο.
Αλλά η υποκρισία δεν έχει να κάνει μόνο με τις τοπικές αρχές έχει να κάνει και με τις συνδικαλιστικές ενώσεις.
 

Όπως προαναφέραμε, ένα μεγάλο μέρος των εργαζομένων του ιδιωτικού τομέα, στην Καλαβρία, δουλεύει σε συνθήκες αδήλωτης εργασίας και είναι ανασφάλιστο. Τα μεγάλα Συνδικάτα δεν κάνουν απολύτως τίποτα για να εφαρμοστεί η εργατική νομοθεσία στο Νότο, οι εθνικές συλλογικές συμβάσεις εργασίας στην πράξη δεν ισχύουν, αν και  υποτίθεται ότι η κεντρική διαπραγμάτευση είναι αυτή που δικαιολογεί την ιδεολογική ύπαρξη  των συνδικάτων και τους υλικούς πόρους συντήρησης της ίδιας της συνδικαλιστικής γραφειοκρατίας. Αυτή είναι η ιστορική υποκρισία που χαρακτηρίζει τον συνδικαλισμό  της Καλαβρίας εδώ και πενήντα χρόνια. Ύστερα, τα τελευταία δέκα χρόνια υπάρχει και κάτι άλλο, που προσβάλλει βάναυσα τους μετανάστες : η μάζα της  ζωντανής εργασίας που δίνει αξία στη αγροτική οικονομία της Καλαβρίας  αποτελείται σχεδόν αποκλειστικά από μαύρους μετανάστες , αλλά η συνδικαλιστική ηγεσία και των τριών μεγάλων συνδικάτων, από  συνταξιούχους, δεν καταδέχεται καν να μιλήσει με αυτούς τους μεροκαματιάρηδες με τα χέρια γεμάτα κάλους από τη σκληρή δουλειά. Εν ολίγοις, οι μόνοι εργαζόμενοι που δουλεύουν στα χωράφια μας  είναι άγνωστοι  για τους συνδικαλιστές μας , ίσως από επιλογή ίσως από ανικανότητα.

Ωστόσο, θα ήταν παράλειψη αν δεν θυμίζαμε ότι η συμμετοχή στην κοινή  υποκρισία υπερβαίνει κατά πολύ τους πολιτικούς και τα συνδικάτα. Αυτό το θλιβερό αίσθημα έχει φωλιάσει  στην ψυχή πολλών από εμάς, σχεδόν σε όλους τους ντόπιους. Οι μόνοι που δεν έχουν επηρεαστεί ουσιαστικά είναι όσοι ανήκουν στον κόσμο των ελεύθερων συλλογικοτήτων, του εθελοντισμού και των κοινωνικών κέντρων.. Και πρέπει να ευχαριστήσουμε τους μετανάστες του Rosarno εάν αυτό το σενάριο έχει επηρεάσει τόσο βαθιά τις συνειδήσεις μας.

Στοιχειώδεις προτάσεις για δράση εδώ και τώρα

Ο κόσμος των συλλογικοτήτων, αυτές οι κοινότητες δράσης, είναι ο μόνος πραγματικός συνομιλητής των μεταναστών, ο μόνος που μπορεί να τους ζητήσει συγγνώμη για ό σα συνέβησαν και εξακολουθούν να συμβαίνουν, εξ ονόματος όλων μας.
Προφανώς, σε περιπτώσεις σαν κι αυτή, η συγγνώμη δεν είναι απλά  λόγια, αλλά χειρονομίες και δράσεις.

Για παράδειγμα, μπορεί να ξεκινήσει μία εκστρατεία καταγγελίας της Νομαρχίας ώστε να υποχρεωθεί να ξεκινήσει αμέσως ένα έκτακτο πρόγραμμα στέγασης στις  πεδιάδες και στις αγροτικές περιοχές που δουλεύουν οι μετανάστες. Μια ανάλογη κίνηση θα μπορούσε να γίνει και κατά των τριών πανεπιστήμιων της Καλαβρίας για δωρεάν είσοδο και υποτροφίες στους νέους μορφωμένους μετανάστες που εργάζονται στα χωράφια μας και θέλουν να συμπληρώσουν την κατάρτισή τους με ένα ακαδημαϊκό πρόγραμμα σπουδών. Δεν υπάρχει όμως αμφιβολία ότι, για τον κόσμο των συλλογικοτήτων,  ο κύριος στόχος, ο δρόμος της  αλληλεγγύης προς τους μετανάστες, δεν είναι να αγωνιστούν αυτοί στη θέση των μεταναστών, αλλά να προωθήσουν την κοινωνική αυτονομία των μεταναστών, βοηθώντας τους να αυτοοργανωθούν. Η εξασφάλιση αξιοπρέπειας στην αδήλωτη εργασία δεν περνάει μέσα από νόμους, σε περιφερειακό ή εθνικό επίπεδο, αλλά μέσα από τη συνειδητή οργάνωση των ίδιων των μεταναστών που μπορεί να ανατρέψουν τον συσχετισμό δυνάμεων που σήμερα είναι αποφασιστικά δυσμενής.

Για να γίνει κάτι τέτοιο, θα πρέπει να γνωρίζουμε ώστε  να μπορούμε να δράσουμε: πρέπει να ξεκινήσουμε και μέσα από το διαδίκτυο, μια τεράστια μαζική έρευνα τεκμηρίωσης, με φιλμάκια και συνεντεύξεις, με τις  ιστορίες και τις συνθήκες διαβίωσης και εργασίας των μεταναστών στις αγροτικές περιοχές της Καλαβρίας. Η έρευνα θα μπορούσε να ακολουθήσει τη μέθοδο  που ακολουθούσαν οι έρευνες της δεκαετίας του εβδομήντα και αφορούσαν την κατάσταση της εργατικής τάξης , οι οποίες, ήταν εργαλεία γνώσεων και εξωτερικά ερεθίσματα, μερικές φορές ιακωβίνικου χαρακτήρα, προς την αυτοοργάνωση.

Από αυτή την άποψη, αν η έρευνα ξεκινήσει αμέσως, η συγκυρία είναι ευνοϊκή ώστε να μετατραπεί η γνώση σε δράση και το αντίστροφο. Τις τελευταίες εβδομάδες, κυκλοφορεί ανάμεσα στους μετανάστες όλης της  Ιταλίας η ωραία  ιδέα για 24ωρη γενική απεργία των μεταναστών το Μάρτιο, οργανωμένη με τρόπο ανεξάρτητο, πέρα από συνδικάτα και κόμματα, όπως γινόταν και στα πρώτα βήματα του καπιταλισμού.
Η  συμβολή στην επιτυχία αυτής της απεργίας είναι κατά τη γνώμη μας μία επαρκής χειρονομία ανταπόδοσης για όσα έγιναν στο Rosarno. Αδυνατούμε να πιστέψουμε ότι μπορεί να υπάρχει κάποιος που να μην κατανοεί σε τι επίπεδο  ευαισθητοποίησης  θα οδηγούσε η επιτυχία
αυτής της πρωτοβουλίας, αναδεικνύοντας την συλλογική συνείδηση και δύναμη των μεταναστών χωρίς τους οποίους, όχι μόνο η οικονομία, αλλά και η  ίδια η πολιτική ζωή της χώρας κινδυνεύει.

 * http://en.wikipedia.org/wiki/Ndrangheta