1ας Χρόνος από την Εξέγερση
Οι πολιτικές εκδηλώσεις σε όλη τη χώρα με αφορμή τον ένα χρόνο από την εξέγερση του προηγούμενου Δεκέμβρη, το εύρος, ο παλμός, η ποιότητά τους αλλά και η συμμετοχή μεγάλων κοινωνικών κομματιών σε αυτές, δείχνουν ένα πράγμα. Το πνεύμα του Δεκέμβρη είναι εδώ, είναι παρόν και θα παρουσιάζεται από εδώ και πέρα με όλο και πιο διευρυμένη δυναμική σε κάθε μικρό και μεγάλο κοινωνικό αγώνα. Με αυτό τον τρόπο δίνεται οριστικά τέρμα στην περίοδο της μεταπολίτευσης, η οποία έπνεε εδώ και καιρό τα λοίσθια, και μπαίνουν τα θεμέλια για μία νέα πολιτική περίοδο, αυτή της εισόδου των αυτόνομων κοινωνικών κινημάτων στα πολιτικά πράγματα του τόπου και του κλονισμού όλων των υπαρχόντων δικτύων εξουσίας.

Το Πνεύμα του Δεκέμβρη
Ο Δεκέμβρης πράγματι έρχεται από το μέλλον. Αποτελεί μία κραυγή, κυρίως της νεολαίας, για την αμφισβήτηση του υπάρχοντος. Με τον όρο υπάρχον νοείται η υπάρχουσα κοινωνική κατάσταση. Για όσους την αμφισβητούν, η κοινωνική αυτή κατάσταση φαντάζει μη βιώσιμη. Όσοι από την άλλη απορούν γιατί συνέβη ο Δεκέμβρης ή απορούν γιατί συμβαίνει οποιαδήποτε συλλογική πολιτική εκδήλωση και διεκδίκηση, καλό θα ήταν να αναρωτηθούν μήπως η βιωσιμότητα της σημερινής κοινωνικής κατάστασης είναι οριακή, αν όχι για τους ίδιους, τουλάχιστον για κάποιους.

Ο Δεκέμβρης όμως δεν αποτελεί απλώς μία άρνηση αλλά εμπεριέχει και καταφάσεις.

Ο κόσμος του Δεκέμβρη έρχεται για να θέσει αξίες και προτάγματα, που ανανεώνουν τους κοινωνικούς αγώνες μακριά από την πεπατημένη. Χαρακτηριστική αξία, που θέτει αυτός ο κόσμος, είναι αυτή που τον ένωσε και τον έβγαλε στο δρόμο, η αλληλεγγύη. Είναι προφανές ότι ο θάνατος ενός παιδιού για τον περισσότερο κόσμο και κυρίως για τους ενήλικες ισοδυναμεί με αισθήματα απλής αδιαφορίας. Για ένα όμως μεγάλο κοινωνικό κομμάτι νεολαίας, που σε αντιδιαστολή με την πανταχού παρούσα αξία του ανταγωνισμού προτάσσει την αλληλεγγύη, ο θάνατος αυτός αποτελεί χτύπημα με συλλογικό αποδέκτη το ίδιο. Η αλληλεγγύη (σε αντίθεση με την ιδεολογία) είναι άλλωστε η αιτία που ο κόσμος του Δεκέμβρη συνέχισε και θα συνεχίσει να δραστηριοποιείται στα κοινωνικά κινήματα όσο και αν προσπαθήσουν να τον τρομάξουν και να τον καταστείλουν.

Και τώρα ερχόμαστε στο ζουμί του γιατί συνέβη ο Δεκέμβρης ως συνολική ρήξη με το υπάρχον για ένα μεγάλο κομμάτι νεολαίας. Ο λόγος, μολονότι δυσδιάκριτος για όσους ερμηνεύουν την πραγματικότητα υπό το πέπλο της ιδεολογίας, είναι προφανής. Ο κόσμος του Δεκέμβρη έχει ως κύριο θετικό πρόταγμα να ζήσει μία ζωή με νόημα, μία ζωή με αξία, όπως την αξία αυτή την αντιλαμβάνεται το κάθε υποκείμενό του, μία ζωή, που να την αυτοπροσδιορίζει αντί να ετεροπροσδιορίζεται στις μυλόπετρες κατ’ επίφαση και εξ αλλοτρίων επιβεβλημένων αναγκών. Δεν έβγαλε λοιπόν στους δρόμους τη νεολαία το γεγονός ότι δε θα βρίσκει δουλειά ή ότι οι γονείς στο σπίτι έχουν οικονομικά αδιέξοδα, όπως μυρηκάζουν πολλοί αριστεροί προσγειώνοντας την πραγματικότητα στον οικονομισμό των ιδεολογιών τους (ή τουλάχιστον δεν την έβγαλε μόνο αυτό). Αυτό που κυρίως έβγαλε τους νεολαίους στο δρόμο είναι το ότι πλήττεται σήμερα βάναυσα η προσωπική τους αυτονομία και πολύ σωστά διαισθάνονται ενστικτωδώς ότι αυτό αποτελεί ευθεία αντανάκλαση στις ζωές τους μίας πλήρως ετεροπροσδιοριζόμενης και βαθιά παρηκμασμένης κοινωνίας.

Από δω και πέρα τι?
Υπάρχει λοιπόν ελπίδα για μία ριζοσπαστική απάντηση στον καπιταλισμό του 21ο αιώνα? Ο Δεκέμβρης δεν προσφέρεται για μεγάλες αφηγήσεις. Ευτυχώς γιατί αποτελεί μόνο την (τυπική) αρχή για τη συγκρότηση ενός σαφώς πιο ελπιδοφόρου μέλλοντος. Ο Δεκέμβρης άλλα και το πριν και το μετά αυτού απαντούν θετικά. Η ελπίδα για το μέλλον είναι τα αυτόνομα κοινωνικά κινήματα. Αυτόνομα με την έννοια ότι αμφισβητούν το άνωθεν μονοπώλιο που έχει χτιστεί γύρω από την άσκηση της πολιτικής, φέρνουν την πολιτική μέσα στην κοινωνία, στις ανάγκες και τις επιθυμίες της και καταρτίζουν τη δική τους συντακτική ατζέντα για την κοινωνική ζωή. Η Ελλάδα είναι προνομιακός τόπος για την ευδοκίμηση τέτοιων κινημάτων, γιατί έχει το πιο μορφωμένο και επομένως το πιο τσαμπουκαλεμένο προλεταριάτο στον κόσμο, ενώ το πολιτικό της σύστημα είναι το πιο καθυστερημένο, συγκρινόμενο με τις υπόλοιπες προηγμένες χώρες.

Όσοι λοιπόν πιστεύουν σε μία καλύτερη και όχι σε μία χειρότερη κοινωνία για το μέλλον, θα πρέπει να συνδράμουν με κάθε τρόπο, ώστε να ενισχυθούν οι υπάρχουσες και να φτιαχτούν καινούργιες δομές, που θα σηκώσουν όλα αυτά τα κινήματα. Όλοι όσοι έχουν μία τέτοια πίστη, από τον απλό κόσμο μέχρι και τους καλλιτέχνες και τους διανοούμενους, θα πρέπει να ταχθούν με το πλευρό των κινημάτων και να βάλουν το δικό τους λιθαράκι προς αυτή την κατεύθυνση.

Εργασία
Είναι η άποψη του γράφοντος ότι μετασχηματισμός αυτής εδώ της κοινωνίας δεν γίνεται χωρίς εργατικό κίνημα. Ωστόσο και κατά γενική ομολογία τέτοιο κίνημα δεν υπάρχει ή είναι μηδαμινό. Αυτό δε σημαίνει όμως ότι η αναντιστοιχία με τις περιστάσεις θα συνεχιστεί. Μάλλον προς το αντίθετο συνηγορεί το ότι αφενός η κατάσταση στους χώρους εργασίας χειροτερεύει με αλματώδεις ρυθμούς και αφετέρου ότι η νεολαία, που μπαίνει τώρα στην αγορά εργασίας, έχει σαφώς διαφορετικές διαθέσεις από πριν. Αν όμως υπάρχει κάποια περίπτωση να δημιουργηθεί κοινωνικό κίνημα στην εργασία, αυτό περνάει αφενός από το τσάκισμα του υπάρχοντος κρατικού συνδικαλισμού και αφετέρου από το τσάκισμα των θεσφάτων και των βεβαιοτήτων, που αντιπροσωπεύουν οι εχθροί της αυτονομίας της εργατικής τάξης τύπου ΠΑΜΕ. Αν λοιπόν υπάρξει ποτέ αυτόνομο κοινωνικό εργατικό κίνημα, αυτό θα πρέπει να συγκροτηθεί στη βάση κατά τόπους εργατικών κοινωνικών κέντρων, που θα δίνουν μάχες και θα καταφέρουν νίκες, από τις οποίες έχουμε τόση ανάγκη. Και στη βάση πολιτικών αιτημάτων με γενικότερο κοινωνικό χαρακτήρα και όχι εξαντλούμενων σε οικονομικές ή συντεχνιακές απαιτήσεις. Μέχρι τότε θα οριοθετούμαστε σε απλό καταγγελτικό λόγο κατά του κρατικού συνδικαλισμού ή σε πλήρως ιδεολογικοποιημένες πλην όμως βαθυστόχαστες αναλύσεις επί χάρτου.