Δημοσιεύτηκε στην Καθημερινή

ΑΝΟΙΧΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ

Με την ευκαιρία της ανακοίνωσης της Α΄ Εφορίας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων (Ε.Π.Κ.Α.) για το θέμα της περίφραξης και της επιβολής ή μη εισιτηρίου στους λόφους Φιλοπάππου, οφείλουμε μία εκτενή απάντηση η οποία θα φωτίσει καλλίτερα αυτή τη μεγάλη, αν και όχι τόσο γνωστή, υπόθεση. Η απάντηση απευθύνεται κυρίως στα υπουργεία Πολιτισμού και ΠΕ.ΧΩ.ΔΕ. τα οποία παίρνουν τις αποφάσεις, αλλά χρησιμοποιούν συστηματικά σαν προμετωπίδα τους την Α΄ ΕΠΚΑ και την Ενοποίηση Αρχαιολογικών Χώρων Αθήνας Α.Ε. (Ε.Α.Χ.Α. ΑΕ). Αφορμή για την εκστρατεία πληροφόρησης των Αθηναίων σχετικά με το εισιτήριο, αλλά και τα υπόλοιπα συμβαίνοντα στου Φιλοπάππου, μας έδωσε δημοσίευμα του περιοδικού «Πανόραμα», τεύχος Ιουνίου 2003. Σ' αυτό απαριθμούνται οι έξι αρχαιολογικοί χώροι της ενοποίησης, μεταξύ των οποίων οι λόφοι Φιλοπάππου, πληροφορώντας μας πως θα ισχύσει το ενιαίο εισιτήριο 12 Ευρώ χωρίς να γίνεται εξαίρεση για τους λόφους Φιλοπάππου. Η συντάκτρια του άρθρου άντλησε πληροφορίες από την προϊσταμένη της Α΄ ΕΠΚΑ κα Χωρέμη και ξεναγήθηκε από τις αρχαιολόγους που είναι υπεύθυνες για τον χώρο, κυρίες Λαζαρίδου και Βογιατζόγλου.

Στο έντυπο υλικό που μοιράσαμε παραθέσαμε το σχετικό απόσπασμα από το περιοδικό.

Η συντονισμένη και εκπεφρασμένη μέσα από έξι λαϊκές συνελεύσεις αντίθεσή μας, εδώ και ένα περίπου χρόνο, αφορά κατ' αρχήν την περίφραξη του λόφου, με ή χωρίς εισιτήριο. Η περίφραξη οδηγεί σε μία de facto αλλαγή χρήσης του λόφου, ο οποίος παύει να είναι ελεύθερος χώρος (ο μεγαλύτερος και ωραιότερος της Αθήνας και με έκταση επτακοσίων στρεμμάτων καλύπτει τη μισή περίπου επιφάνεια του ενοποιούμενου χώρου). Για το θέμα του εισιτηρίου, στην πρώτη δημόσια συζήτηση στην Ελληνική Εταιρεία στην Πλάκα (23-01-2003), ρωτήσαμε τον κύριο Καλαντίδη, πρόεδρο της ΕΑΧΑ ΑΕ, και την αρχαιολόγο κυρία Λαζαρίδου. Η απάντηση ήταν ότι «όσο είναι υπουργός ο κύριος Βενιζέλος, δεν θα μπει εισιτήριο - για το μέλλον δεν μπορούμε να δεσμευτούμε». Σε ότι αφορά την προσβασιμότητα του χώρου, ο κύριος Καλαντίδης απάντησε ότι η περίφραξη δεν θα κλείνει. Το επόμενο ερώτημα ήρθε φυσιολογικά: τι νόημα έχουν τόσα έξοδα για μια περίφραξη που δεν κλείνει? Απάντηση: υπάρχει μία σημειολογία στα κάγκελα ότι ο χώρος ελέγχεται. Τελικά η περίφραξη θα κλείνει από την δύση ως την ανατολή. Δεν γνωρίζουμε αν υπάρχει άνθρωπος ο οποίος μπορεί να επαναπαυθεί με τέτοιου είδους απαντήσεις, πάντως όχι εμείς. Προσέξτε πώς η ανακοίνωση της Διεύθυνσης Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων (ΔΙΠΚΑ) αρνείται ότι θα επιβληθεί εισιτήριο αφήνοντας πάλι ανοιχτό το θέμα στο μέλλον: `δεν υφίσταται ουδεμία πρόταση επιβολής εισιτηρίου στις εισόδους του αρχαιολογικού χώρου Φιλοπάππου, Πνύκας και Νυμφών.

Η περίφραξη είναι η προϋπόθεση --- από εκεί έως το εισιτήριο απέχουμε μία υπογραφή υπουργού. Αξίζει να σημειωθεί ότι στη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) για την ΕΑΧΑ ΑΕ γίνεται η ίδια διαπίστωση που κάνουμε και εμείς ότι, δηλαδή, η περίφραξη αλλάζει de facto τη χρήση του λόφου. Ιδού το σχετικό απόσπασμα (Παράγραφος 5.2.3):

ΠΕΡΙΦΡΑΞΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ

Ο λόφος του Φιλοπάππου λειτουργεί σήμερα ως χώρος αναψυχής, ανάπαυσης και θέασης των κατοίκων της γύρω αλλά και της ευρύτερης περιοχής της Αθήνας καθόλη τη διάρκεια της ημέρας. Η περίφραξη ολόκληρου του λόφου και η δυνατότητα επίσκεψής του μόνο από την ανατολή έως την δύση του ηλίου απομονώνει και περιορίζει σε σημαντικό βαθμό την χρήση αυτή.

Τώρα θα παραθέσουμε τους λόγους που επικαλούνται για την περίφραξη και γιατί ψεύδονται και κατόπιν θα παραθέσουμε τους πραγματικούς λόγους. Σύμφωνα με τους επίσημους ο λόφος πρέπει να περιφραχθεί:

ΑΝΑΠΑΥΤΗΡΙΟ ΛΟΥΜΠΑΡΔΙΑΡΗ

Το αναπαυτήριο, ο περιβάλλων χώρος, τα πλακόστρωτα και το πράσινο του ευρύτερου χώρου του Λουμπαρδιάρη έχουν χαρακτηρισθεί ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο και έργο τέχνης (ΦΕΚ 696/Β/96). Το έργο περιλαμβάνει την πλήρη αποκατάσταση της αρχικής μορφής των κτηριακών εγκαταστάσεων και του περιβάλλοντος χώρου του αναπαυτηρίου Λουμπαρδιάρη όπως αυτή η μορφή είχε τελειωθεί με την μελέτη και της επιτόπου οδηγίες του καθ. Δ. Πικιώνη. Η αρχική ιδέα για την κατασκευή του αναπαυτηρίου ήταν να λειτουργεί σε συνδυασμό με τον ναό Αγ. Δημητρίου, ένα είδος αρχονταρίκι, αλλά και ανεξάρτητα, σε καμμία όμως περίπτωση ως κερδοφόρος επιχείρηση - αναψυκτήριο. Στο αναπαυτήριο και στον περιβάλλοντα χώρο έχουν γίνει πολλές και σημαντικές επεμβάσεις που έχουν αλλοιώσει σε μεγάλο βαθμό την αρχική μορφή και λειτουργία.

Το καλοκαίρι μπήκαν 17 φωτιές στο Λόφο, γεγονός πρωτοφανές. Οργανώσαμε για αυτό πυρασφάλειες με νυχτερινές βάρδιες, γιατί, εκτός από δύο φωτιές από αμέλεια στις εργασίες περίφραξης, οι υπόλοιπες ήταν εμπρησμοί που γίνονταν 4-6 τα ξημερώματα. Παράλληλα, διαδόθηκε η συκοφαντική φήμη ότι αυτοί που δεν θέλουν τα κάγκελα, βάζουν τις φωτιές, φήμη που αναπαρήγαγαν δυστυχώς με ανεύθυνο τρόπο και οι αρχαιολόγοι, εφόσον οι νεοεμφανισθέντες φύλακες του ΥΠΠΟ διέδιδαν αυτήν την άποψη. Δυστυχώς μόνο οι πυροσβέστες γνωρίζουν ποιοι έχασαν τον ύπνο τους για να μην καεί ο λόφος αυτό το καλοκαίρι. Οι συστηματικοί εμπρησμοί έχουν πάντοτε σχέση με οικονομικά συμφέροντα που επιδιώκουν αποχαρακτηρισμούς δασών ή αλλαγή χρήσης ελεύθερων χώρων και εκμετάλλευσή τους.

Στις 10/08/2003 εντοπίσαμε τέσσερα άτομα μέσα στον περιφραγμένο χώρο του θεάτρου της Δώρας Στράτου την ώρα που άναβαν φωτιά. Μετά την σύλληψη ενός εξ αυτών και την παράδοσή του στην Πυροσβεστική, οι φωτιές σταμάτησαν.

Τα αίτια που επικαλούνται οι επίσημοι για την περίφραξη του μεγαλύτερου και ωραιότερου ελεύθερου χώρου της Αθήνας και τον --- στην καλλίτερη περίπτωση μερικό, στην χειρότερη πλήρη--- αποκλεισμό των Αθηναίων από αυτόν, είναι προφάσεις εν αμαρτίαις. Οι πραγματικοί λόγοι, για να σοβαρευτούμε επιτέλους, είναι το γεγονός πως οι λόφοι Φιλοπάππου είναι ένα εκπληκτικό φιλέτο γης, σχεδόν `ανεκμετάλλευτο' με οικονομίστικα κριτήρια.

Είναι τυχαία η σύμπτωση της καλοπροαίρετης αλλά μυωπικής θέλησης των αρχαιολόγων της Α΄ Εφορίας να περιφράξουν τον λόφο και να δημιουργήσουν ένα αρχαιολογικό πάρκο στην θέση του αρχαιολογικού χώρου και την κακοπροαίρετη βουλιμία οικονομικών συμφερόντων να εισβάλλουν και να εκμεταλλευτούν αυτό το φιλέτο γης. Για αυτό ακριβώς μπαίνουν στον κόπο και τα έξοδα αυτής της περίφραξης που έχει μήκος 3,5 χιλιόμετρα. Η υπαίθρια έκθεση γλυπτικής, που κατασκευάζεται, και το θέατρο τύπου Λυκαβητού που είναι στα σχέδια του 2006, θα δοθούν σε επιχειρηματίες για να τα εκμεταλλευτούν. Η επιχείρηση που «εκμεταλλεύεται» το αναπαυτήριο του Πικιώνη στο Λουμπαρδιάρη, μετά το πέρασμα της περιουσίας του ΕΟΤ σε ιδιώτες, καταπατεί ήδη αρχαιολογικό χώρο με την ανοχή των αρχαιολόγων και βεβηλώνει το μνημειακό έργο του Πικιώνη κερδοσκοπώντας.

Αρμόδιοι να εγγυηθούν πως στον λόφο του Φιλοπάππου δεν θα μπει εισιτήριο και πως ο καθένας μας θα εξακολουθήσει να έχει ελεύθερη πρόσβαση σε αυτόν, δεν είναι οι υπηρεσίες, οι γραφειοκράτες και οι υπουργοί που αλλάζουν αποφάσεις με ανομολόγητα κριτήρια αλλά εμείς οι ίδιοι που μεγαλώσαμε σε έναν ελεύθερο Φιλόπαππο και μαζί μας όλοι όσοι θέλουν, έστω και μία φορά, να τον απολαύσουν.