Ο Κύκλος του Άνθρακα

Στην ατμόσφαιρα το διοξείδιο του άνθρακα συνεχώς εκπέμπεται και απορροφάται (εκπέμπεται από τις καύσεις - απορροφάται κατά τη φωτοσύνθεση). Μέχρι πριν από περίπου έναν αιώνα, που δεν υπήρχε ο ηλεκτρισμός και τα κυριότερα μεταφορικά μέσα κινούνταν με άλογα, το σύνολο των εκπομπών του διοξειδίου το άνθρακα ήταν κατά προσέγγιση ίσο με αυτό που είχε απορροφηθεί. Με άλλα λόγια η ποσότητα το διοξειδίου το άνθρακα στην ατμόσφαιρα παρέμενε σταθερή.

Οι ανθρώπινες δραστηριότητες σήμερα, όχι μόνο εκπέμπουν υψηλές συγκεντρώσεις διοξειδίου το άνθρακα στην ατμόσφαιρα, αλλά βλάπτουν και την ικανότητα της Γης να το απορροφά διαταράσσοντας τον φυσικό κύκλο ροής ενέργειας και ύλης.

Έτσι, οι ανθρώπινες δραστηριότητες διαταράσσουν τον λεγόμενο κύκλο του άνθρακα με δύο τρόπους:
Από τη μία πλευρά, η αλόγιστη χρήση ορυκτών καυσίμων τα τελευταία χρόνια, έχει αυξήσει δραματικά τις εκπομπές διοξειδίου το άνθρακα στην ατμόσφαιρα.
Τα στοιχεία που ακολουθούν προέρχονται από την έκθεση της Διακυβερνητικής Ομάδας Ειδικών για την εξέλιξη του κλίματος (IPCC) που ολοκληρώθηκε τον Μάρτιο του 2007.
Σύμφωνα με την έκθεση αυτή, το διοξείδιο του άνθρακα, το μεθάνιο και το οξείδιο του αζώτου, αέρια που συμβάλλουν στην κλιματική αλλαγή, έχουν αυξηθεί σημαντικά από το 1750, ως αποτέλεσμα της ανθρώπινης δραστηριότητας.
Το σύνολο του διοξειδίου το άνθρακα που εκπέμπεται κάθε χρόνο είναι περίπου 6 με 7 δισεκατομμύρια τόνοι. Από την ποσότητα αυτή, η φύση έχει την ικανότητα να απορροφά λιγότερο από την μισή.
Η συγκέντρωση του διοξειδίου το άνθρακα στην ατμόσφαιρα έχει αυξηθεί από τις αρχές του αιώνα κατά 27,5%. Το ποσοστό διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα το 2005 (379 ppm) υπερβαίνει κατά πολύ τα φυσικά όρια των τελευταίων 650.000 ετών (180 - 300 ppm). Η κυριότερη πηγή αύξησης του διοξειδίου του άνθρακα είναι η χρήση ορυκτών καυσίμων.
Το ποσοστό του μεθανίου στην ατμόσφαιρα το 2005 (1774 ppb) υπερβαίνει κατά πολύ το φυσικό όριο των τελευταίων 650.000 ετών (320 - 790 ppb). Η κυριότερη πηγή αύξησης του μεθανίου είναι πιθανότατα ο συνδυασμός των ανθρώπινων γεωργικών δραστηριοτήτων με τη χρήση ορυκτών καυσίμων.
Η συγκέντρωση του οξειδίου του αζώτου αυξήθηκε από την τιμή των 270 ppb κατά την προ της βιομηχανικής εποχή στην τιμή των 319 ppb του 2005. Ποσοστό μεγαλύτερο του ενός τρίτου της αύξησης οφείλεται στην ανθρώπινη δραστηριότητα και κυρίως στη γεωργία.
Το δεύτερο μέρος της επέμβασης του ανθρώπου στον κύκλο του άνθρακα, έχει να κάνει με την καταστροφή των δασών και του φυτοπλαγκτόν των ωκεανών το οποίο αποτελεί τον κύριο παράγοντα δέσμευσης διοξειδίου το άνθρακα του πλανήτη, καθώς πρόκειται για φυτικούς οργανισμούς που χρησιμοποιούν διοξειδίου το άνθρακα για τη φωτοσύνθεσή τους.

Χαρακτηριστικά, μεγάλες περιοχές δασών, και ιδιαίτερα στη Νότια Αμερική και στη Νοτιοανατολική Ασία, αποψιλώθηκαν ή κάηκαν απελευθερώνοντας ακόμα περισσότερο διοξειδίου το άνθρακα στην ατμόσφαιρα κατά τη διαδικασία αυτή. Μόνο στο τροπικό υγρό δάσος της Αμαζονίας η έκταση που αποψιλώθηκε το 2004 ξεπέρασε τα 24.000 τ.χλμ. δάσους (περίπου η μισή έκταση της Ελβετίας). Περίπου 140.000 τ.χλμ. δάσους αποψιλώνονται κάθε χρόνο (έκταση μεγαλύτερη από αυτήν της Ελλάδας).

Κατά συνέπεια, οι εκπομπές του διοξειδίου το άνθρακα έχουν αυξηθεί δραματικά, ενώ οι απορροφητές (χλωρίδα) έχουν μειωθεί.

Το φαινόμενο του θερμοκηπίου

Πως όμως συνδέεται η αύξηση της συγκέντρωσης του διοξειδίου το άνθρακα στην ατμόσφαιρα με την αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη; Σε φυσιολογικές συνθήκες, ένα ποσοστό της υπέρυθρης ακτινοβολίας που φτάνει στη Γη δεσμεύεται από τους υδρατμούς και το διοξειδίου το άνθρακα και επανεκπέμπεται στη Γη. Το αποτέλεσμα αυτού του φαινομένου είναι η Γη να διατηρείται θερμή και να παρουσιάζεται το φαινόμενο της ζωής. Η αύξηση της συγκέντρωσης του διοξειδίου το άνθρακα στην ατμόσφαιρα, συνεπάγεται δέσμευση μεγαλύτερου ποσοστού της υπεριώδους ακτινοβολίας και κατά συνέπεια μεγαλύτερη αύξηση της θερμοκρασίας της επιφάνειας της Γης. Πρόκειται για το γνωστό σε όλους φαινόμενο του θερμοκηπίου.  

Η Κλιματική αλλαγή

Στο διάστημα 1906-2005, υπολογίζεται μία αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας κατά 0.74 °C. Από το 1980 μόνο η μέση θερμοκρασία της Γης έχει αυξηθεί κατά μέσο όρο 0,5 με 0,6 βαθμούς Κελσίου. Είναι χαρακτηριστικό ότι η τελευταία σαραντακονταετία ήταν η θερμότερη της χιλιετίας. Κατά την περίοδο 1995-2006 καταγράφτηκαν έντεκα από τα δώδεκα θερμότερα έτη από το 1850. Η Διακυβερνητική Επιτροπή για τις Κλιματικές Αλλαγές του Ο.Η.Ε. έχει προβλέψει ότι ως το 2100 η μέση θερμοκρασία του πλανήτη θα είναι 1,4 ως 5,8 βαθμούς Κελσίου υψηλότερη απ’ ότι το 1990.
Η αύξηση της θερμοκρασίας δεν είναι ομοιόμορφη σε όλα τα μέρη του πλανήτη. Παρατηρείται μεγαλύτερη αύξηση στους πόλους σε σχέση με αυτή της ζώνης του Ισημερινού. Ο ρυθμός αύξησης σήμερα κυμαίνεται μεταξύ 0,2 και 0,5 βαθμούς Κελσίου ανά 10 έτη.
Το ανησυχητικό είναι ότι ακόμα και μετά την άμεση λήψη μέτρων το κλίμα θα συνεχίσει να αλλάζει, καθώς τα αέρια του θερμοκηπίου παραμένουν στην ατμόσφαιρα για μεγάλο χρονικό διάστημα. Η έκθεση της Διακυβερνητικής Επιτροπής για τις Κλιματικές Αλλαγές είναι σαφής: «Ακόμα και αν η κοινωνία μείωνε σημαντικά τις εκπομπές των αερίων του θερμοκηπίου τις ερχόμενες δεκαετίες, το σύστημα του κλίματος θα συνέχιζε να αλλάζει τους επόμενους αιώνες».

Χρονολογικός πίνακας της ιστορίας του φαινομένου

• Η αύξηση της συγκέντρωσης του διοξειδίου το άνθρακα παρατηρήθηκε για πρώτη φορά το 1957 όταν ο Τσαρλς Ντέιβιντ Κίλινγκ, διαπίστωσε ότι μέσα σε έξι χρόνια μετρήσεων η συγκέντρωση του διοξειδίου το άνθρακα στην ατμόσφαιρα είχε αυξηθεί.
• Το 1980 ο Σουηδός Μπερτ Μπολίν διαπίστωσε πως η θερμοκρασία της Γης αυξάνεται εδώ και έναν αιώνα.
• Το 1988, ο Ο.Η.Ε. και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Μετεωρολογίας συστήνουν τη Διακυβερνητική Ομάδα Ειδικών για την εξέλιξη του κλίματος (IPCC).
• To 1992, στη Σύνοδο του Ρίο, 167 κράτη υπογράφουν τη μη δεσμευτική συνθήκη – πλαίσιο για τις κλιματικές αλλαγές.
• Το 1997 στο Κιότο της Ιαπωνίας 38 βιομηχανικές χώρες δεσμεύονται να μειώσουν ως το 2010 τις εκπομπές αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου κατά 5,2% σε σχέση με το 1990. Το πρωτόκολλο του Κιότο επικυρώθηκε μόλις τον Φεβρουάριο του 2005. Η χώρα με την μεγαλύτερη εκπομπή διοξειδίου το άνθρακα στην ατμόσφαιρα, οι Η.Π.Α., δεν υπέγραψε τη Συνθήκη του Κιότο.

Οι συνέπειες

Αν και οι τιμές αύξησης της θερμοκρασίας που περιγράφονται νωρίτερα φαντάζουν μικρές, είναι αρκετές να οδηγήσουν σε κλιματική αλλαγή του πλανήτη με απρόβλεπτες συνέπειες.

1. Ένα ζήτημα ζωτικής σημασίας που προκύπτει είναι αυτό των αποθεμάτων νερού. Εκτιμάται με υψηλό επίπεδο εμπιστοσύνης (>80%) ότι μέχρι τα μέσα του 21ου αιώνα η μέση ετήσια απορροή των ποταμών και η διαθεσιμότητα νερού θα αυξηθεί κατά 10-40% στα υψηλότερα υψόμετρα και σε ορισμένες τροπικές περιοχές, ενώ θα μειωθεί κατά 10-30% σε ξηρές περιοχές σε μέσο υψόμετρο (IPCC).

Έτσι, με βάση τις παραπάνω προβλέψεις, θα παρατηρηθεί κατά τους θερινούς μήνες μείωση των βροχοπτώσεων κατά 25% σε ήδη ξηρές περιοχές, η οποία σε συνδυασμό με την κατά 80% μείωση της υδατικής απορροής προς τους υδροφόρους ορίζοντες θα δημιουργήσει τεράστιο πρόβλημα λειψυδρίας στον πλανήτη. Ήδη η Αυστραλία που περιμένει μείωση κατά 20% των βροχοπτώσεων στο Νοτιοδυτικό της τμήμα μέχρι το 2040, προχώρησε στη λήψη μέτρων για την αντιμετώπιση της επερχόμενης λειψυδρίας. 
 
2. Λιώσιμο των πάγων. Υπολογίζεται ότι ως το 2050 το 75% των παγετώνων στις Άλπεις θα έχει λιώσει. Το πρόβλημα είναι ακόμα μεγαλύτερο στους πόλους της Γης. Η παγοκάλυψη στους πόλους έχει μειωθεί κατά 15-20% τα τελευταία 30 χρόνια και η τάση είναι αυτή η μείωση να επιταχύνεται. Υπολογίζεται ότι στα επόμενα 70 χρόνια οι πάγοι του Αρκτικού Ωκεανού θα έχουν λιώσει ολοκληρωτικά. Οι πολικές περιοχές ελέγχουν σε μεγάλο βαθμό τη στάθμη του νερού στον πλανήτη αφού λειτουργούν όπως οι αγωγοί υπερχείλισης στα φράγματα. Το λιώσιμο των πάγων συνεπάγεται την αύξηση της στάθμης της θάλασσας. Οι παράκτιες περιοχές αναμένεται να αντιμετωπίσουν αυξημένο κίνδυνο εξαιτίας της ανόδου της στάθμης της θάλασσας, ενώ αρκετά εκατομμύρια ανθρώπων εκτιμάται πως θα έρθουν αντιμέτωποι με πλημμύρες μέχρι το 2080 (IPCC). Οι περιοχές που αναμένεται να πληγούν περισσότερο από το φαινόμενο είναι αυτές της Νοτιοανατολικής Ασίας. Οι πλημμύρες που θα προκληθούν από τα ακραία καιρικά φαινόμενα και την άνοδο της στάθμης των ωκεανών θα απειλήσουν ως το 2070 τριπλάσιο αριθμό ανθρώπων στα λιμάνια και στις παράκτιες πόλεις της Ασίας, σύμφωνα με έκθεση που δόθηκε στη δημοσιότητα τον Δεκέμβριο του 2007 από τον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ).

Έως και 150 εκατομμύρια άνθρωποι μπορεί να πληγούν, έναντι 40 εκατομμυρίων σήμερα, και οι οικονομικές απώλειες αναμένεται να ανέλθουν σε 35 τρισεκατομμύρια δολάρια έναντι 400 δισεκατομμυρίων σήμερα, δείχνει η μελέτη που διενεργήθηκε από τον ΟΟΣΑ σε συνεργασία με πολλά ευρωπαϊκά ινστιτούτα έρευνας.
Ο όρος «οικολογική μετανάστευση» προέκυψε ακριβώς για να περιγράψει την αναμενόμενη μετακίνηση πληθυσμών από χερσαίες περιοχές που θα καλυφθούν από νερό σε περιοχές με μεγαλύτερο υψόμετρο.

3. Αύξηση της στάθμης της θάλασσας. Παρατηρήσεις από το 1961 υποδεικνύουν ότι οι ωκεανοί απορροφούν ποσοστό μεγαλύτερο από 80% της θερμότητας που προστίθεται στο κλιματικό σύστημα και πως οι θερμοκρασίες τους έχουν αυξηθεί σε βάθος τουλάχιστον 3000 μέτρων, παράγοντες που συνεισφέρουν στην αύξηση της στάθμης της θάλασσας. Έχει παρατηρηθεί ότι η στάθμη της θάλασσας αυξάνεται κατά 1 με 1,5 mm τον χρόνο. Ειδικά στην Ανταρκτική ως το 2090 αναμένεται αύξηση 1 με 1,5 μέτρα που θα οφείλεται στη θερμική διαστολή των ωκεανών αλλά και στο λιώσιμο των παγόβουνων. Οι μέσες θερμοκρασίες της Αρκτικής έχουν αυξηθεί περίπου δύο φορές περισσότερο σε σύγκριση με τον παγκόσμιο μέσο ρυθμό αύξησης των τελευταίων 100 ετών.

4. Τα ακραία καιρικά φαινόμενα θα είναι συχνότερα και εντονότερα.

5. Μεγαλύτερες και συχνότερες πυρκαγιές στα δάση.

6. Μείωση της βιοποικιλότητας. Σύμφωνα με την έκθεση της Διακυβερνητικής Ομάδας Ειδικών για την εξέλιξη του κλίματος (IPCC) το 2007, υπάρχουν «ενδείξεις από όλες τις ηπείρους και τους περισσότερους ωκεανούς της Γης, πολλά οικοσυστήματα επηρεάζονται από τοπικές κλιματικές μεταβολές και ειδικότερα από την αύξηση της θερμοκρασίας». Σύμφωνα με τα πορίσματα της ίδιας έκθεσης, η πρόσφατη αλλαγή του κλίματος έχει ήδη ισχυρές επιδράσεις σε παγκόσμιο επίπεδο, στα οικοσυστήματα, στους υδάτινους πόρους και στις παράκτιες περιοχές. Με βάση παρατηρησιακά δεδομένα από το 1970, θεωρείται πιθανό (>66%) πως η ανθρωπογενής θέρμανση έχει μέχρι σήμερα αισθητή επίδραση σε πολλά φυσικά και βιολογικά συστήματα. Περίπου 20-30% της γνωστής χλωρίδας και πανίδας είναι πιθανό να γνωρίσει αυξημένο κίνδυνο εξαφάνισης, εφόσον η αύξηση στην παγκόσμια θερμοκρασία ξεπεράσει τους 15-25oC.

7. Αύξηση κατά 3 βαθμούς Κελσίου μπορεί να προκαλέσει τη μετακίνηση των ειδών κατά 300 χιλιόμετρα βορειότερα ή κατά 500 μέτρα προς μεγαλύτερο υψόμετρο. Ήδη στις Ευρωπαϊκές θάλασσες πολλά είδη ζωοπλαγκτόν έχουν εξαπλωθεί ως και 1000 χιλιόμετρα βορειότερα τα τελευταία 30 χρόνια.

8. Προβλήματα υγείας σε ευαίσθητους πληθυσμούς από επερχόμενους καύσωνες. Το 1987 καταγράφηκαν 1000 νεκροί εξ’ αιτίας του καύσωνα.

9. Μείωση των εκτάσεων που είναι κατάλληλες για καλλιέργεια αλλά και μείωση των αποθεμάτων νερού για πότισμα αυτών των εκτάσεων που θα έχει σαν αποτέλεσμα την μείωση της αγροτικής παραγωγής με φυσική συνέπεια την όξυνση του προβλήματος του υποσητισμού του πληθυσμού στις χώρες του λεγόμενου «αναπτυσσόμενου κόσμου». Η Ινδία θα δει την παραγωγή δημητριακών να μειώνεται κατά 18% στα προσεχή χρόνια λόγω της κλιματικής αλλαγής.

Οι μεγαλύτεροι παραγωγοί αερίων που συμβάλλουν στην αλλαγή του κλίματος

Μόλις 22 βιομηχανικές χώρες ευθύνονται για το 80% της ρύπανσης διοξειδίου του άνθρακα το 2003.

Οι κυριότεροι ρυπαντές κατά σειρά είναι:

• 1. Οι Η.Π.Α. (23,5% της παγκόσμιας εκπομπής)
• 2. Η Κίνα (13,6%)
• 3. Η Ρωσία (6,2%)
• 4. Η Ιαπωνία (5%)
• 5. Η Ινδία (4,2%)
• 6. Η Γερμανία (3,5%)
• 7. Η Βρετανία (2,2%)
• 8. Ο Καναδάς (2,2%)
• 9. Η Νότιος Κορέα (1,9%)
• 10. Η Ιταλία (1,8%)
• 11. Η Γαλλία (1,6%)

Πωλούνται δικαιώματα για… ρύπανση!

Η διεθνής αγορά δικαιωμάτων παραγωγής διοξειδίου του άνθρακα βρίσκεται σε άνθηση με την εφαρμογή του προγράμματος εμπορίας αερίων ρύπων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι χώρες που παράγουν λιγότερο από το μερίδιο που τους αναλογεί μπορούν να πουλάνε το υπόλοιπο σε άλλες χώρες που έχουν υπερβεί το δικό τους όριο.

Η επίσημη θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι ότι το παραπάνω «μέτρο» προτρέπει τα κράτη του «αναπτυσσόμενου κόσμου» να κρατήσουν σε χαμηλό επίπεδο τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, με κίνητρο το χρηματικό όφελος από την πώληση του υπολοίπου σε πιο ανεπτυγμένες χώρες.

Ωστόσο, κάτι τέτοιο φαίνεται να μην ισχύει αφού κοινή θέση των «αναπτυσσόμενων χωρών» είναι να αυξηθεί το κατώτατο όριο επιτρεπόμενης εκπομπής αερίων. Αυτό είναι απολύτως αναμενόμενο αν σκεφτεί κανείς ότι είναι οικονομικά πιο συμφέρον για μία χώρα να αναπτύξει την βαριά βιομηχανία παρά να πουλάει δικαιώματα από τα αέρια που δεν εκπέμπει.

Επιπλέον, οι βιομηχανικά αναπτυγμένες χώρες αντί να μειώσουν την εκπομπή ρύπων, έχουν την εναλλακτική λύση της εξαγοράς του πλεονάσματος των εκπομπών τους από άλλες χώρες. Φαίνεται λοιπόν πως πρόκειται για ένα μέτρο που δεν στοχεύει στη μείωση των ρύπων αλλά αφενός στην οικονομική ενίσχυση των χωρών που δεν υπερβαίνουν τα όρια εκπομπής και αφετέρου στην πλασματική συμμόρφωση των «αναπτυγμένων χωρών» στα όρια εκπομπών ατμοσφαιρικών ρύπων. Ο μόνος χαμένος φαίνεται να είναι το περιβάλλον, αφού τελικά η συνολική ποσότητα των αερίων του θερμοκηπίου δεν μειώνεται, απλά μπαίνει στο «χρηματιστήριο».

Οι δηλώσεις

«…δέχομαι να μειωθούν οι ατμοσφαιρικοί ρύποι αλλά αρνούμαι να δεχτώ μια Συνθήκη που θα βλάψει την οικονομία της χώρας μου».
Τζορτζ Μπους για τη Συνθήκη του Κιότο, Γένοβα 18/07/2001.

«…δεν πρόκειται να λάβω μέτρα για τη μείωση της εγχώριας εκπομπής, καθώς το διοξείδιο δεν έχει ενταχθεί στη λίστα των ατμοσφαιρικών ρύπων».
Τζορτζ Μπους

«Για να μπορέσουμε πραγματικά να ανακάμψουμε την αύξηση της θερμοκρασίας της Γης απαιτούνται μειώσεις εκπομπών του διοξειδίου του άνθρακα κατά 40-50%, ενώ το Κιότο στοχεύει σε μείωση 5%, σε σχέση με τα επίπεδα του 1990. Ειδικότερα δε για την Ελλάδα, η κατάσταση θα παραμείνει εξαιρετικά κρίσιμη εάν η παραγωγή ενέργειας δεν απεγκλωβιστεί από τα ορυκτά καύσιμα και τον λιγνίτη, αν δεν επενδύσουμε στο φυσικό αέριο και τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας».
Ζερεφός: Καθηγητής Φυσικής της Ατμόσφαιρας του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Η έκθεση για την κλιματική αλλαγή για το Αμερικάνικο Πεντάγωνο

Την Άνοιξη του 2004 έγινε γνωστό πως το αμερικανικό Πεντάγωνο, ανέθεσε την σύνταξη μιας έκθεσης σχετικά με τις οικονομικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής σε δύο ερευνητές του οργανισμού Global Business Network, τους P. Schwartz και D. Randal.

Η έκθεση, που παραδόθηκε τελικά με τον τίτλο An Abrupt Climate Change Scenario and its Implications for US National Security, καταλήγει πως οι επιπτώσεις στο κλίμα από την ανθρώπινη παρέμβαση είναι βέβαιες και λογικά αναμενόμενες. Κατά την εκτίμηση των συντακτών οι πιθανότερες εκδοχές είναι δύο:

Στην πρώτη, θα έχουμε μια βαθμιαία κλιματική μεταβολή με ελάχιστες και αντιμετωπίσιμες συνέπειες στον πλούσιο Βορρά, που είναι η κύρια πηγή εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, και μεγάλες έως καταστροφικές επιπτώσεις στο φτωχό Νότο.

Στη δεύτερη, που είναι και η πιθανότερη, προβλέπεται μία απότομη κλιματική αλλαγή στην οποία θα πραγματοποιηθεί διακοπή του θαλάσσιου ρεύματος του Βορείου Ατλαντικού (διακοπή της λεγόμενης Thermohaline Circulation), που θα επιφέρει πτώση της θερμοκρασίας κατά 3.3 βαθμούς Κελσίου στη Βόρεια Ευρώπη και γενικά στον Βόρειο Ατλαντικό. Χαμηλές θερμοκρασίες και ισχυρότατοι άνεμοι στο Βορρά συνδυάζονται με αύξηση της ζέστης και της ξηρασίας στον υπόλοιπο κόσμο. Η κατάσταση κάνει πολύ πιθανούς πολέμους, ευρύτερες συγκρούσεις και μεγάλες μεταναστεύσεις.
 
Το συμπέρασμα της έκθεσης είναι πως η ανθρωπότητα θα πρέπει να ετοιμάζεται για τα αναπόφευκτα σχεδόν αποτελέσματα μιας απότομης κλιματικής αλλαγής, που είναι πιθανή –η μόνη ερώτηση είναι πότε- ανεξάρτητα από την μελλοντική ανθρώπινη δραστηριότητα. Είναι ήδη αργά για να γίνει οτιδήποτε θα την σταματούσε.

Η έκθεση καταλήγει πως οι Η.Π.Α. θα πρέπει να λάβουν μέτρα, όχι για την μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα – έτσι και αλλιώς θεωρούν πως η κλιματική αλλαγή είναι μη αναστρέψιμη – αλλά για την αντιμετώπιση του κύματος μετανάστευσης που ενδέχεται να δεχτούν από πληθυσμούς που θα έχουν θιχτεί περισσότερο από την κλιματική αλλαγή.

Ο πόλεμος της πληροφόρησης

Όταν οι επιστήμονες έκρουσαν τον κώδωνα του κινδύνου για τις συνέπειες που θα έχει η υπερβολική εκπομπή του διοξειδίου του άνθρακα στο κλίμα της Γης, συνάντησαν μεγάλη αμφισβήτηση η οποία υποκινήθηκε από το λόμπυ του πετρελαίου και του άνθρακα. Προσέλαβαν οι ίδιοι επιστήμονες για να δημοσιεύουν κατά παραγγελία έρευνες οι οποίες αμφισβητούσαν την επίδραση του διοξειδίου του άνθρακα στην κλιματική αλλαγή. Δεν ήθελαν σε καμία περίπτωση την ευαισθητοποίηση του κοινού πάνω στο ζήτημα, που μπορεί να μείωνε την κατανάλωση της ενέργειας, την επένδυση σε εναλλακτικές μορφές ενέργειας ή την επιβολή κανόνων στην λειτουργία των εργοστασίων τους. Έτσι η στάση των επιστημόνων-υπαλλήλων τους στο άκουσμα της συσχέτισης των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και της κλιματικής αλλαγής σε εμφανίσεις στην τηλεόραση ήταν το …γέλιο. Προσπαθούσαν να περάσουν την αντίληψη ότι όσοι ανησυχούν για την υπερβολική κατανάλωση ενέργειας δεν είναι παρά μία περιθωριακή, γραφική μειοψηφία της επιστημονικής κοινότητας.

Με το πέρασμα του χρόνου, και βλέποντας ότι δεν μπορούν να συνεχίσουν την ίδια τακτική πλήρους απαξίωσης των στοιχείων που αντιπαρέθεταν οι επιστήμονες, ισχυρίζονταν ότι αν και παρατηρούνται κάποια φαινόμενα που στηρίζουν την θεωρία πως το κλίμα αλλάζει, δεν υπάρχουν ωστόσο στοιχεία πως αυτή η αλλαγή μπορεί να συνδέεται με την συγκέντρωση του διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα. Με αυτή την άποψη ευθυγραμμίστηκε για πολλά χρόνια και η κυβέρνηση Μπους της οποίας η σχέση με τις πετρελαϊκές εταιρίες στην Αμερική είναι γνωστή. Χαρακτηριστική αυτής της πολιτικής ήταν η δήλωση του Τζορτζ Μπους ότι δεν πρόκειται να λάβει μέτρα για τη μείωση της εγχώριας εκπομπής, καθώς το διοξείδιο δεν έχει ενταχθεί στη λίστα των ατμοσφαιρικών ρύπων.

Όσο για την διαπλοκή του Λευκού Οίκου με τις πετρελαϊκές  πολυεθνικές αρκεί να αναφερθεί πως το Συμβούλιο Περιβαλλοντικής Ποιότητας  του Λευκού Οίκου (White House's Council on Environmental Quality) διηύθυνε για τέσσερα χρόνια ο Philip Cooney ο οποίος στο πρόσφατο παρελθόν δούλευε για το πετρελαϊκό λόμπυ. Το 2005, οι New York Times απεκάλυψαν ότι ο Cooney είχε επανειλημμένα αλλοιώσει εκθέσεις επιστημόνων για την κλιματική αλλαγή, αντικαθιστώντας λέξεις όπως «είναι» και «θα» με φράσεις τύπου «πιθανόν να είναι» και «θα μπορούσε» με σκοπό να κάνει τα πορίσματα των εκθέσεων να φαίνονται αβέβαια. Ο Cooney παραιτήθηκε δύο μέρες μετά την δημοσιοποίηση του σκανδάλου με την αιτιολογία ότι ήθελε να περάσει περισσότερο χρόνο με την οικογένειά του. Τις επόμενες κιόλας μέρες προσελήφθη από την Exxon Mobil.

Στις Η.Π.Α., αφορμή για την γνωστοποίηση του φαινομένου στο ευρύ κοινό υπήρξε ο τυφώνας Κατρίνα. Με αφορμή τις καταστροφές που προκάλεσε ο τυφώνας, τα μεγάλα τηλεοπτικά κανάλια έδωσαν βήμα στους επιστήμονες που προειδοποιούσαν για τέτοιου μεγέθους καταστροφές. Σήμερα ο Τζορτζ Μπους έχει αναγνωρίσει τουλάχιστον ότι υπάρχει ζήτημα αλλαγής του κλίματος ενώ στο επίσημο site του Λευκού Οίκου η κλιματική αλλαγή αποδίδεται στις ανθρώπινες δραστηριότητες και την αυξημένη εκπομπή διοξειδίου του άνθρακα. Φυσικά όμως ούτε λόγος δεν γίνεται για υπογραφή της Συνθήκης του Κιότο. 

Δυνατότητες μετριασμού της κλιματικής αλλαγής

• Μείωση ενεργειακής κατανάλωσης
• Αποδέσμευση της ενεργειακή παραγωγής από τον άνθρακα

Εναλλακτικές μορφές ενέργειας:

Πυρηνική ενέργεια: Σήμερα βρίσκεται στο 16% της παγκόσμιας παραγωγής και ανεβαίνει. Αν και κάποιοι προωθούν την πυρηνική ενέργεια ως μία «καθαρή» μορφή ενέργειας, ακόμα και αν υποστηρίζουν ότι μπορούν να ελαχιστοποιήσουν τον κίνδυνο πυρηνικού ατυχήματος, δεν έχουν καμία απάντηση για το τι τα γίνονται τα πυρηνικά απόβλητα.
Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας: Το 2005 παρήγαγαν το 18% της ενέργειας. Σύμφωνα με εκτιμήσεις μπορούν να παράγουν ως 30-35% μέχρι το 2030.
Βιοκαύσιμα: Υπάρχει αμφισβήτηση ως προς την χρήση τους, σχετικά με την μικρή απόδοση (τεράστιες ποσότητες καλλιέργειας απαιτούνται για σχετικά μικρή παραγωγή ενέργειας – καλλιεργήσιμες εκτάσεις για την παραγωγή τους συχνά γίνονται τα αποψιλωμένα δάση) και τις επιπτώσεις στους φτωχούς πληθυσμούς του πλανήτη (στο Μεξικό η τιμή της τορτίγια – το αντίστοιχο του ψωμιού για την Ευρώπη – τετραπλασιάστηκε λόγω της εξαγωγής μεγάλων ποσοτήτων καλαμποκιού στις Ηνωμένες Πολιτείες για παραγωγή βιοκαυσίμων. Η τορτίγια έχει σαν βάση το καλαμπόκι και αποτελεί βασικό είδος διατροφής των φτωχών πληθυσμών στο Μεξικό).