Μόνο για χαριστικές ρυθμίσεις (ήδη 63 εκατ ευρώ) υπέρ του ΠΑΟ έχει λεφτά ο Δήμος Αθηναίων.
Όχι για πράσινο στον Ελαιώνα.
740 στρέμματα περιμένουν επί 12 χρόνια να γίνουν πράσινο.

1. Επικυρώθηκαν χθες 09 Ιούλη από το Δημοτικό Συμβούλιο Αθηναίων (μόνον με τις ψήφους της παράταξης Ν. Κακλαμάνη) η σύμβαση Δήμου Αθηναίων (ΔΑ) –Ερασιτέχνη ΠΑΟ και η τροποποίηση της σύμβασης μεταξύ ΔΑ – ΠΑΕ ΠΑΟ. Η Επιτροπή μας επισημαίνει ότι οι συμβάσεις αυτές κάνουν ακόμη πιο επαχθείς για τον Αθηναϊκό λαό τις συνέπειες από την ανέγερση του εμπορικού –αθλητικού συγκροτήματος στον Ελαιώνα.. Πιο συγκεκριμένα, χαρίζουν αρκετά εκατομμύρια ευρώ (κατά την εκτίμηση μας άνω των 21) στους δύο επιχειρηματικούς ομίλους που διαχειρίζονται τον ΠΑΟ.
Πρόκειται για «παράπλευρες συνέπειες» της μεγάλης περιβαλλοντικής επιβάρυνσης, ίσως μεγαλύτερης της σημερινής, που έρχεται στον Ελαιώνα με τη λεγόμενη «ανάπλαση», μέσα από εμπορικά -αθλητικά κέντρα και χωροθέτηση εκεί κάθε δραστηριότητας που περισσεύει στο Λεκανοπέδιο χωρίς κανένα σχεδιασμό.
Ακόμη, παρέχοντας απλόχερα «δώρα» στους επιχειρηματικούς ομίλους που διαχειρίζονται τον Παναθηναϊκό, η Δημοτική Αρχή στερεί το Δήμο από έσοδα, που κάλλιστα θα μπορούσαν να δοθούν για να εφαρμοστεί το ΠΔ του 1995 και να πρασινίσουν δεκάδες στρέμματα στον Ελαιώνα
2. Η βάση για τις παραχωρήσεις προς τον ερασιτέχνη ΠΑΟ είναι τα λεγόμενα δικαιώματα του ερασιτέχνη ΠΑΟ στο γήπεδο της Λεωφ. Αλεξάνδρας. Πως προκύπτουν αυτά; Από ποια χαρτιά; Ο δήμαρχος Ν. Κακλαμάνης ζήτησε να δει τέτοια χαρτιά (βλ πρακτικά Δημοτικού Συμβουλίου της 26.02.2007, σελ 75). Αν υπήρχαν, μάλλον θα του τα είχε δώσει η προκάτοχος του Ντ. Μπακογιάννη, που στις 30.08.2005 υπέγραψε το αρχικό μνημόνιο συνεργασίας με τον ερασιτέχνη ΠΑΟ, του οποίου πάλι η βάση είναι τα λεγόμενα δικαιώματα του ερασιτέχνη ΠΑΟ στο γήπεδο της Λεωφ. Αλεξάνδρας. Από τη συζήτηση στο Δημοτικό Συμβούλιο προέκυψε ότι τέτοιο έγγραφο δεν υπάρχει. Άρα η σύμβαση είναι παράτυπη και θεωρούμε ότι δεν θα μπορέσει να «επιβιώσει» στα δικαστήρια. Συνιστά δε απαράδεκτη διαχείριση του δημόσιου χρήματος.
3. Την ίδια στιγμή ο ΔΑ προφασίζεται ότι δεν έχει χρήματα για να προχωρήσει στις απαλλοτροιώσεις για να δημιουργηθούν οι προβλεπόμενοι από το ΠΔ του 1995 χώροι κοινόχρηστου πρασίνου στον Ελαιώνα, περίπου 740 στρέμματα (αυτά που ανήκουν διοικητικά στο ΔΑ –εξ αυτών 220 στρέμματα είναι η περιοχή παρέμβασης της λεγόμενης «Διπλής Ανάπλασης»).
Με άλλα λόγια ένας πνεύμονας πρασίνου παραμένει επί 12 χρόνια (και δεν ξέρουμε για πόσο ακόμη) στα χαρτιά, την ίδια στιγμή που άρχισε η τσιμεντοποίηση ενός τουλάχιστον τμήματος του (εμπορικό-αθλητικό συγκρότημα Βωβού –Βαρδινογιάννη -ΔΑ) και την ίδια στιγμή που δεκάδες εκατ ευρώ χαρίζονται στους μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους.
4. Ήδη το εμπορικό –αθλητικό συγκρότημα έχει σημειώσει 63 εκατ ευρώ υπερτιμολόγηση, που πληρώνει ο Αθηναϊκός λαός, πριν καν ξεκινήσουν οι εργασίες: 13 εκατ η υπερτιμολόγηση στην αγορά (με δάνειο) από το ΔΑ των οικοπέδων της Εθνικής + 2 εκατ οι τόκοι της + 27 εκατ ευρώ η εκ των υστέρων επιβληθείσα συμμετοχή του ΔΑ στην κατασκευή του γηπέδου της ΠΑΕ ΠΑΟ (η οποία δεν επενδύει ούτε ένα ευρώ) + 63 από τις πρόσφατες συμβάσεις
Υπενθυμίζουμε ότι για την υπερτιμολόγηση στην αγορά των οικοπέδων της ΕΤΕ η Επιτροπή μας έχει προσφύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας, που θα συνεδριάσει για το θέμα αυτό στις 2 Νοεμβρίου 2007.
5. Η εγκληματική καταστροφή της Πάρνηθας, κάνει ακόμη πιο επίκαιρη την πρόταση της Επιτροπής μας για ουσιαστική αναβάθμιση του Ελαιώνα με:
- Κοινόχρηστους χώρους υψηλού πρασίνου, μέσα από πράξη εφαρμογής, εισφορές σε γη και χρήμα και απαλλοτριώσεις. Να προχωρήσουν άμεσα οι προβλεπόμενοι στο ΠΔ του 1995
- Αρχαιολογική ανασκαφή και ανάδειξη του πολιτιστικού πλούτου της περιοχής
- Απομάκρυνση όλων των ρυπογόνων δραστηριοτήτων και οργάνωση της μη οχλούσας βιοτεχνίας σε βιοτεχνικά πάρκα
- Σχεδιασμό για όλα τα παραπάνω και όχι σημειακές παρεμβάσεις
6. Ήδη μεγαλώνει η αμφισβήτηση της προωθούμενης τσιμεντοποίησης του Ελαιώνα –κι αυτό το χαιρετίζει η Επιτροπή μας. Το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας πήρε σαφώς αρνητική θέση. Το παρακάτω απόσπασμα προέρχεται από την ομιλία της εκπροσώπου του Προέδρου του ΤΕΕ σε εκδήλωση της Ανοικτής Πόλης (27.06.2007):
«Tο 2006, κατατέθηκε στη Βουλή η γνωστή τροπολογία (σήμερα Νόμος) για τη «διπλή ανάπλαση του Ελαιώνα» όπου, όμως, δεν τηρήθηκε καμία από τις προαναφερόμενες ελάχιστες προϋποθέσεις που ως TEE είχαμε θέσει. Η όλη παρέμβαση και τα επί μέρους αριθμητικά στοιχεία δηλώνουν ακριβώς αυτό που δε θα θέλαμε ! Τον χαρακτήρα, δηλαδή, της σημειακής παρέμβασης στο Ρυθμιστικό της Αθήνας για την εξυπηρέτηση και μόνο των αναγκών του αθλητικού συλλόγου, ενώ ταυτόχρονα υποκύπτοντας στα ευρύτερα ιδιωτικά συμφέροντα αυξάνεται υπέρμετρα ο συντελεστής δόμησης στα Ο.Τ. της «ανάπλασης» σε βάρος των κοινοχρήστων χώρων πρασίνου.»

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Επισυνάπτουμε παρακάτω αναλυτική κριτική των νέων συμβάσεων

Για πιο αναλυτική ενημέρωση παρουσιάζουμε αναλυτικά παρακάτω την επιβάρυνση του ΔΑ και του Αθηναϊκού λαού από τις νέες συμβάσεις.
Οι κύριες συνέπειες της προωθούμενης «ανάπλασης» στον Ελαιώνα είναι οι περιβαλλοντικές, με την κατάργηση ενός πνεύμονα πρασίνου 220 στρεμμάτων και την δημιουργία στο άμεσο μέλλον εκεί (μέσα από την τσιμεντοποίηση και τις νέες εμπορικές δραστηριότητες) συνθηκών κυκλοφοριακής και πολεοδομικής ασφυξίας, ίσως ακόμη χειρότερων από τις σημερινές.
Επειδή όμως υπάρχουν και καθόλου ευκαταφρόνητες παράπλευρες συνέπειες για το δημόσιο χρήμα και τον Αθηναϊκό λαό, παρακάτω εστιάζουμε μόνον στην οικονομική πλευρά των νέων συμβάσεων.

Για τη σύμβαση ΔΑ –ερασιτέχνη ΠΑΟ
Η σύμβαση ΔΑ –ερασιτέχνη ΠΑΟ είναι μια λεόντειος σύμβαση σε βάρος των συμφερόντων του Αθηναϊκού λαού. Ο Αθηναϊκός λαός θα πληρώσει τεράστια ποσά και θα δωρίσει στους επιχειρηματικούς ομίλους μεγάλες εγκαταστάσεις. Οι τελευταίοι αποδεικνύεται ότι δεν επενδύουν ούτε ένα ευρώ γι’ αυτές.
1. Ο ερασιτέχνης ΠΑΟ παίρνει χωρίς να πληρώσει τίποτα αθλητικές εγκαταστάσεις κατ’ ελάχιστον 5.000 τετραγωνικών μέτρων (αρθρο 3.1, 3.2, 7.4) στο νέο γήπεδο του ΠΑΟ. Ανάμεσα τους ένα γήπεδο μπάσκετ με κερκίδες, 2 πισίνες (33m και 25m) και πληθώρα αιθουσών άλλων αθλημάτων. Μάλιστα τις εγκαταστάσεις αυτές ο ερασιτέχνης ΠΑΟ θα έχει δικαίωμα να τις εκμεταλλεύεται οικονομικά (άρθρο 8.4) πάλι χωρίς να αποδίδει τίποτα στο Δημόσιο.
2. Το άλλοθι για την παροχή αυτήν στον ερασιτέχνη ΠΑΟ είναι τα λεγόμενα δικαιώματα που έχει σήμερα στη Λεωφόρο Αλεξάνδρας. Ποια είναι αυτά και πως αποδεικνύονται; Ο δήμαρχος Ν. Κακλαμάνης όταν βρισκόταν σε φάση διαπραγμάτευσης με τον ερασιτέχνη ΠΑΟ είχε πει (βλ. πρακτικά συνεδρίασης 26.02.2007, σελ 75): «από εκεί και πέρα αν κάποιος λέει ότι έγινε ιδιοκτήτης κάποιου πράγματος, υποθέτω ότι έχει κι ένα χαρτί, που κάποιος θα έχει υπογράψει, ότι το παραχωρεί και ότι είναι ιδιοκτήτης»; Ρωτάμε: προσκόμισε τέτοιο χαρτί ο ερασιτέχνης ΠΑΟ; Γιατί δεν μνημονεύεται στη σύμβαση; Γιατί δεν δίνεται στη δημοσιότητα; Επισημαίνουμε ότι η τοποθέτηση του δημάρχου Ν. Κακλαμάνη αντικειμενικά αμφισβητεί τη διατύπωση που υπήρχε στο αρχικό μνημόνιο μεταξύ ΔΑ –ερασιτέχνη ΠΑΟ (υπεγράφη από την Ντ. Μπακογιάννη στις 30.08.2005) το οποίο πανομοιότυπα με την τωρινή σύμβαση αναφέρεται στα δικαιώματα του ερασιτέχνη ΠΑΟ στο γήπεδο της Λεωφ. Αλεξάνδρας. Τι μεσολάβησε και ο δήμαρχος Ν. Κακλαμάνης τη μια αμφισβητεί και την άλλη υπογράφει αυτό που αμφισβητεί;
3. Η ΕΕΣ «Διπλή Ανάπλαση» (κοινή εταιρία ΔΑ και ΕΤΕ) με δική της χρηματοδότηση θα κατασκευάσει ένα νέο κλειστό γήπεδο μπάσκετ για τον ερασιτέχνη ΠΑΟ 6.000-8.000 θεατών (άρθρο 4.1 & 4.3). Καμμιά αναφορά δεν υπάρχει στο τυχόν μίσθωμα, που θα κληθεί να καταβάλει ο ερασιτέχνης ΠΑΟ. Προς ένα ακόμη δώρο;
4. Ο ερασιτέχνης ΠΑΟ παίρνει ακόμη χωρίς να πληρώσει τίποτα, με το άλλοθι της παραίτησης του από τα δήθεν δικαιώματα του στη Λεωφ Αλεξάνδρας, την αποκλειστική χρήση του 50% του νέου γηπέδου του ΠΑΟ (άρθρο 6.1). Αυτό μεταφράζεται σε πληρωμή από την ΕΕΣ «Διπλή Ανάπλαση» προς τον ερασιτέχνη ΠΑΟ 600.000 ευρώ ετησίως για τα πρώτα 20 χρόνια λειτουργίας του γηπέδου (άρθρο 7.2.β) και 7,5% των εισπράξεων των εισιτηρίων, των διαφημιστικών πινακίδων και των χώρων εστίασης εν συνεχεία (άρθρο 7.2.γ).
5. Ο ερασιτέχνης ΠΑΟ παίρνει ακόμη από την ΕΕΣ «Διπλή Ανάπλαση», 300.000 ευρώ το χρόνο προσαυξημένα κατά τα διαφυγόντα κέρδη (που είναι απροσδιόριστα), από τη στιγμή που θα εγκαταλείψει τη Λεωφόρο Αλεξάνδρας και θα μεταφερθεί σε χώρους που θα του παραχωρήσει ο ΔΑ (άρθρο 7.2.α και 7.6). Πρόκειται για πρωτοφανή χαριστική ρύθμιση, με την οποία ο Ν. Κακλαμάνης ξεπερνά σε παροχές προς τα ιδιωτικά συμφέροντα την Ντ. Μπακογιάννη.
6. Το ακόμη πιο απαράδεκτο, όμως, είναι η πρόβλεψη να παίρνει ο ερασιτέχνης ΠΑΟ από την ΕΕΣ «Διπλή Ανάπλαση» 125.000 ευρώ το χρόνο, αν μετακινήσει έστω και ένα από τα τμήματα του από τη Λεωφ. Αλεξάνδρας (άρθρο 7.2.α).
7. Το πιο ανησυχητικό είναι ότι ακόμη και στη Λεωφ. Αλεξάνδρας αρχίζει ο περιορισμός του όποιου πράσινου. Ήδη με τη νέα σύμβαση εφαρμόζεται η πρόβλεψη του Ν3481/06 και κτίζονται εκεί ένα Μουσείο –εντευκτήριο του ΠΑΟ και ένα καφέ-εστιατόριο. «Φυσικά» κτίζονται με χρήματα της ΕΕΣ «Διπλή Ανάπλαση». Το μεν πρώτο παραχωρείται άμεσα στον ερασιτέχνη ΠΑΟ, μαζί με 15 θέσεις στάθμευσης στο υπόγειο γκαράζ, που θα κατασκευασθεί εκεί. Το δε δεύτερο θα παραχωρηθεί στον ερασιτέχνη ΠΑΟ κατά ποσοστό 50%, σε 20 χρόνια (άρθρο 3.4). Τέλος, εξοργιστική είναι η ποινική ρήτρα για την καθυστέρηση της παράδοσης του Μουσείου -εντευκτηρίου (άρθρο 14): το σύνολο των εισπράξεων από το 15% των εισιτηρίων.

Για την αναθεώρηση της σύμβασης ΔΑ –ΠΑΕ ΠΑΟ
Με την αναθεώρηση της σύμβασης η ΠΑΕ ΠΑΟ θα πληρώνει ως μίσθωμα για τη χρήση του γηπέδου το 15% των εισπράξεων από τα εισιτήρια τα οποία η ίδια εκκαθαρίζει και όχι επί των συνολικών εισιτηρίων που θα κόβονται. Δηλαδή τα εισιτήρια των χορηγών (και πιθανών άλλων προμηθευτών) θα μπορούν να εξαιρούνται από την πληρωμή που οφείλει να κάνει η ΠΑΕ ΠΑΟ. Έτσι μειώνονται σημαντικά τα δημόσια έσοδα και ο Αθηναϊκός λαός θα κληθεί να βάλει ακόμη πιο βαθειά το χέρι στην τσέπη για να δωρίσει στην ΠΑΕ ΠΑΟ ένα νέο γήπεδο, τουλάχιστον επί 49 χρόνια .

Παράλληλα ο ΔΑ και η κυβέρνηση διαχειρίζεται σοβαρά ζητήματα της υπάρχουσας σύμβασης με τρόπο που δίνουν νέα πλεονεκτήματα στην ΠΑΕ ΠΑΟ. Επισημαίνουμε
1. η ΕΕΣ «Διπλή Ανάπλαση» δεν έλεγξε τις μελέτες, που έχει υποβάλει η ΠΑΕ ΠΑΟ, ως οφείλει σε κάθε φάση βάσει του ΙΣ (παρ.4.6). Έτσι οι από την ΠΑΕ ΠΑΟ εκπονηθείσες μελέτες θεωρούνται (χωρίς έλεγχο) εγκεκριμένες.
2. η ΕΕΣ «Διπλή Ανάπλαση» έχει αναλάβει να προωθήσει και να ολοκληρώσει (!!!) την παράγωγη νομοθεσία (ΙΣ παρ 4.1) για την νομιμοποίηση των μελετών της ΠΑΕ ΠΑΟ. Πάλι καλά, που δεν έχει αναλάβει και την ψήφιση της νομοθεσίας και αφήνει κάτι να κάνει και η Βουλή. Σε συνδυασμό με τον μη έλεγχο των μελετών οδηγούμαστε σε μια ιλαροτραγωδία.
3. Ο Δήμος Αθηναίων δεσμεύτηκε από το ΙΣ (παρ 6.1.1) ότι προϋπόθεση για την παραλαβή του γηπέδου από την ΠΑΕ ΠΑΟ είναι η κατασκευή των τεσσάρων περιμετρικών δρόμων (Αγ. Άννης, Αγ. Πολυκάρπου, Προφήτη Δανιήλ και Ορφέως). Τώρα «ανακαλύπτει» ότι δύο εξ αυτών (Ορφέως και Προφήτη Δανιήλ) δεν μπορεί να κατασκευασθούν εντός του χρονοδιαγράμματος και μετατίθενται με αόριστες δηλώσεις Γ Σουφλιά (06 Ιούνη 2007) σε 2,5 χρόνια. Το πρακτικό αποτέλεσμα θα είναι να εγείρει διεκδικήσεις η ΠΑΕ ΠΑΟ για τις καθυστερήσεις με στόχο να πληρώσει πολύ μικρότερες και αυτές ακόμη τις ελάχιστες καταβολές που έχει αναλάβει ως μίσθωμα του γηπέδου. Προφανώς, ο αθηναϊκός λαός θα κληθεί για μια ακόμη φορά να καλύψει τη διαφορά.

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Επιτροπή Πολιτών για την Διάσωση του Ελαιώνα
Τηλ.: 210. 3459882 –3422651 –3462507 e-mail: leonkar@otenet.gr, spili@tee.gr

Η «ανάγκη να αποκτήσει σύγχρονο γήπεδο ο ιστορικός σύλλογος της πόλης» αποκτά διάσταση «εθνικού στόχου» ανάλογου με την Ολυμπιάδα του 2004. Όμως το γήπεδο καταλαμβάνει μόνον τα 40 στρέμματα από τα 220 στρέμματα της περιοχής παρέμβασης στον Ελαιώνα, δηλαδή λιγότερο από 20% της έκτασης. Τι γίνεται λοιπόν στην υπόλοιπη έκταση; Τσιμεντοποίηση και «φύτευση» εμπορικών χρήσεων, με μεγάλα ποσοστά κερδοφορίας. Σημειώστε δε ότι αυτά αφορούν μια περιοχή που από το 1995 έχει χαρακτηριστεί με Προεδρικό Διάταγμα σαν περιοχή κοινόχρηστου πρασίνου, χωρίς όμως οι εκάστοτε Κυβερνήσεις και η Δημοτική Αρχή να κάνουν το παραμικρό στην κατεύθυνση αυτή. Εκεί λοιπόν, με την πρόσφατη ρύθμιση Σουφλιά (Ν3481/06), πέραν του «νέου γηπέδου του ΠΑΟ» κατασκευάζονται:
- Ένα εμπορικό μεγαθήριο 70.000 τετρ. μέτρων, χώρια τα υπόγεια. Δηλαδή, ένα νέο MALL, ιδιοκτησίας του ομίλου ΔΙΕΘΝΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗ- Μπ. Βωβός.
- Ένα ακόμη «εμπορικό και πολιτιστικό κέντρο» από το Δήμο Αθηναίων, που το πιο πιθανό είναι να υλοποιηθεί μέσω ΣΔΙΤ και να καταλήξει στο Βωβό. Άλλα 42.500 τετρ. μέτρα, χώρια τα υπόγεια.
- Υπέργειοι (!) και υπόγειοι χώρων στάθμευσης, αρχικά 1.500 θέσεων που πρόσφατα από το μεγάλο αφεντικό της ΠΑΕ ΠΑΟ (αλλά και του συγκεκριμένου εγχειρήματος) Β. Βαρδινογιάννη αυξήθηκαν σε 4.000 (τα πάρκιγκ είναι το πιο κερδοφόρο τμήμα της επένδυσης).
- Υπαίθριοι χώροι διασκέδασης (μπαρ, καφετέριες, extreme sports)
- Σε δεύτερη φάση, ένα κλειστό γήπεδο μπάσκετ-βόλεϊ, 10.000 θεατών.
Γίνεται λοιπόν φανερό ότι το «νέο γήπεδο του ΠΑΟ» δεν είναι παρά το προπέτασμα καπνού για την εισβολή του κερδοσκοπικού κεφαλαίου, που μάλιστα για να επιτύχει μεγαλύτερα ποσοστά κέρδους «επενδύει» στην κοινωνική βαρβαροποίηση και στην πολιτιστική ισοπέδωση. Και το μόνο πράσινο που θ’ απομείνει θα είναι το χορτάρι του γηπέδου.

2. Η πρόταση, που γίνεται από τις κινήσεις των πολιτών, είναι να μετατραπεί αυτή η περιοχή σε έναν θαυμάσιο πνεύμονα πρασίνου και πολιτισμού.
Θυμίζουμε ότι η Αθήνα είναι τελευταία στον κατάλογο των 27 πρωτευουσών των χωρών της ΕΕ ως προς το συντελεστή πρασίνου ανά κάτοικο. Άρα το πράσινο θα έπρεπε να αποτελεί πρώτιστη προτεραιότητα. Θυμίζουμε ακόμη ότι ενώ στον Ελαιώνα των 9.500 στρεμμάτων με την ρύθμιση της κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ μόνον το ένα τρίτο της έκτασης προβλεπόταν σαν κοινόχρηστο πράσινο, σήμερα (με τη συναίνεση των δύο πτερύγων του δικομματισμού) το περιορισμένο αυτό κοινόχρηστο πράσινο οδηγείται σε τσιμεντοποίηση και εμπορικοποίηση. Θυμίζουμε τέλος ότι πρόκειται για περιοχή με μεγάλη ιστορική και αρχαιολογική σημασία, η οποία παραμένει ανεξερεύνητη. Σημειώνουμε δε ότι εκτός των προφανών ευεργετημάτων αυτής της πρότασης στο περιβάλλον και στον πολιτισμό, το οικονομικό της κόστος είναι πολύ μικρότερο από την προωθούμενη παρέμβαση. Θα αρκούσαν (σύμφωνα με μια τεκμηριωμένη προσέγγιση που έχουμε κάνει) 60 εκατ ευρώ για τη δημιουργία ενός πάρκου 220 στρεμμάτων με αποκλειστικά υψηλό πράσινο και αρχαιολογικές εγκαταστάσεις, ενώ τώρα η δαπάνη για τις εγκαταστάσεις του Δήμου Αθηναίων ξεπερνά τα 150 εκατ ευρώ –και μόνον για κοινωνική χρησιμότητα δεν μπορεί κανείς να μιλήσει.

3. Ο δεύτερος μεγάλος μύθος που προβάλλεται, είναι ότι με την προωθούμενη παρέμβαση θα μπει τέλος σε μια περίοδο υποβάθμισης της περιοχής.
Η αλήθεια είναι ότι η σημερινή εικόνα εγκατάλειψης και ρύπανσης θα αντικατασταθεί από μια μεταμοντέρνα συνύπαρξη σύγχρονων εξαμβλωμάτων (τύπου αυτών που ρυπαίνουν τη δημόσια αισθητική στη ΒΩΒΟπολη της Λεωφόρου Κηφισίας) με την τωρινή κατάσταση εγκατάλειψης που θα παραμείνει –κι όποιος έχει αντίρρηση ας ρίξει μια ματιά στην εικόνα που υπάρχει σήμερα γύρω από το νέο-κατασκευασμένο γήπεδο του Ολυμπιακού. Επιπλέον θα προστεθεί μεγάλος κυκλοφοριακός φόρτος και η συνεπαγόμενη ρύπανση. Και βέβαια, τις ημέρες των παιχνιδιών η περιοχή θα μετατρέπεται σε κατεχόμενη ζώνη από τα ΜΑΤ, από τους ιδιωτικούς στρατούς των ΠΑΕ και από τα δεκάδες χιλιάδες αυτοκίνητα των θεατών. Όλ’ αυτά μόνον αναβάθμιση δεν συνιστούν. Αντίθετα, απάντηση στο πρόβλημα της σχεδιασμένης επί δεκαετίες από τις κυβερνήσεις υποβάθμισης της περιοχής αποτελεί η πρόταση για πνεύμονα πρασίνου και πολιτισμού.

4. Ο τρίτος μεγάλος μύθος που προβάλλεται είναι ότι πρόκειται για μια επένδυση με σημαντικό οικονομικό δημόσιο όφελος.
Για να τεκμηριωθεί αυτό έχει συνταχθεί ένα «επιχειρηματικό σχέδιο», που όμως δεν αντέχει σε στοιχειώδη κριτική, είναι κυριολεκτικά «στον αέρα». Αντίθετα η αλήθεια είναι ότι η όλη παρέμβαση συνδέεται με σκανδαλώδεις ρυθμίσεις, οικονομικές και πολεοδομικές, υπέρ του μεγάλου κεφαλαίου. Ενδεικτικά:
- Η ΠΑΕ ΠΑΟ δεν επενδύει ούτε ένα ευρώ για το «νέο γήπεδο του ΠΑΟ», το οποίο μάλιστα θα έχει το δικαίωμα να διαχειρίζεται για 49 χρόνια. Απλά θα καταβάλει ένα ποσοστό από τις εισπράξεις των εισιτηρίων για την αποπληρωμή της κατασκευής του γηπέδου, που ουσιαστικά αναλαμβάνεται από το Δήμο Αθηναίων. Η δε σύμβαση μεταξύ Δήμου και ΠΑΕ είναι πραγματικά λεόντειος υπέρ της ΠΑΕ (να πως το Δημόσιο λειτουργεί υπέρ του επιχειρηματικού κόσμου), με συνέπεια κι αυτή η μικρή καταβολή να καθίσταται αμφίβολη.
- Η ΚΑΕ ΠΑΟ (Γιαννακόπουλος) θα εισπράττει ένα καθόλου ευκαταφρόνητο ποσοστό από τα έσοδα των εισιτηρίων, με άλλοθι την ιδιοκτησία του γηπέδου της Λεωφ. Αλεξάνδρας, το οποίο όμως κατ’ ουδένα τρόπο της ανήκει.
- Ο όμιλος ΔΙΕΘΝΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗ- Μπ. Βωβός αποκτά τη δυνατότητα να κτήσει το MALL του, κατά παράβαση του ΠΔ του 1995 και κάνοντας χρήση ρυθμίσεων για μεταφορά του συντελεστή δόμησης, που έχουν κριθεί αντι-συνταγματικές από το Συμβούλιο της Επικρατείας.
- Η ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ, ιδιοκτήτης του ενός τρίτου της έκτασης, το μεταβιβάζει στο Δήμο Αθηναίων χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η οφειλόμενη (για κάθε πολίτη ή νομικό πρόσωπο αυτής της χώρας) εισφορά σε γη και χρήμα. Υπερτιμολόγηση υπέρ της ΕΤΕ και σε βάρος του Δήμου Αθηναίων: 14 εκατ ευρώ.
Συμπέρασμα: ένα τρελό παιχνίδι παράτυπων ρυθμίσεων και κερδών έχει στηθεί γύρω από το «νέο γήπεδο του ΠΑΟ». Ποιος καλείται να πληρώσει; Μα, ο αθηναϊκός λαός φυσικά. Και ο λογαριασμός θα είναι μεγάλος. Περίπου ότι κόστισε το 2004 στον εθνικό προϋπολογισμό, θα κοστίσει αυτός ο «νέος εθνικός στόχος» στον αθηναϊκό.

5. Πρόταση παν-αθηναϊκής δραστηριοποίησης
Η Επιτροπή Πολιτών για τη διάσωση του Ελαιώνα ήδη προσφεύγει στο ΣτΕ κατά της απόφασης του Δήμου Αθηναίων για αγορά των οικοπέδων της ΕΤΕ. Ετοιμάζει δε και νέες προσφυγές, καθώς θα λαμβάνονται διοικητικές αποφάσεις για την προώθηση των έργων. Όμως, παρά τη σχετική αισιοδοξία λόγω του διάτρητου των ρυθμίσεων, αυτό το σκέλος δραστηριοποίησης δεν αρκεί. Η μαζική ενεργοποίηση των πολιτών και των κινήσεων στις γύρω περιοχές και Δήμους (το ζήτημα έχει άλλωστε υπερτοπική διάσταση) είναι αναγκαία και επείγουσα. Με βάση αυτήν, είμαστε πραγματικά αισιόδοξοι ότι μπορούμε να βάλουμε φραγμό στην προωθούμενη παρέμβαση από τα μεγάλα επιχειρηματικά συμφέροντα και το δικομματισμό και να δώσουμε ζωή στην πρόταση μας για έναν πνεύμονα πρασίνου και πολιτισμού στον Ελαιώνα. Και θεωρούμε ότι αυτό, μαζί με άλλα μέτωπα και αγώνες που αναπτύσσονται σε ολόκληρο το λεκανοπέδιο, σε ολόκληρη τη χώρα, είναι μια συμβολή στην γενικότερη αλλαγή των συσχετισμών για την υπεράσπιση των δημόσιων αγαθών, της δημόσιας περιουσίας και των δικαιωμάτων του λαού.

Χ. Κ.
Μέλος της επιτροπής πολιτών για τη διάσωση του Ελαιώνα, πολιτικός μηχανικός.

Η διαδικασία που προωθείται για τη λεγόμενη «Διπλή Ανάπλαση» είναι όχι μόνον αντιθετική με τα αιτήματα των πολιτών για τον Ελαιώνα αλλά αποδεικνύεται σε κάθε βήμα της εξαιρετικά πρόχειρη, ατεκμηρίωτη και παράτυπη. Εάν δε συνεχισθεί σε αυτήν την κατεύθυνση δεν θα είναι μακρυά η στιγμή, που θα οδηγηθεί σε ένα μεγάλο οικονομικό και περιβαλλοντικό σκάνδαλο.

Κατ’ αρχήν είναι εντελώς απαράδεκτο να προωθείται το εν λόγω Ιδιωτικό Συμφωνητικό (ΙΣ), χωρίς να υπάρχει ουδεμία άλλη μέριμνα για τα προβλεπόμενα στη γενικότερη ρύθμιση της Διπλής Ανάπλασης. Ιδιαιτέρως τονίζουμε ότι το εν λόγω ΙΣ δεν μπορεί να θεωρηθεί ξεχωριστά και αποσπασματικά από
• τη ρύθμιση για την περιοχή της Λεωφ. Αλεξάνδρας. Άλλωστε ήδη ο Ερασιτέχνης ΠΑΟ έχει εκφράσει τη δυσαρέσκεια του για το εν λόγω ΙΣ με συνέπεια το όλο σχέδιο να κινδυνεύει να βρεθεί στον αέρα. Άλλωστε είναι γεγονός ότι το ΙΣ δεν καλύπτει τις πρόνοιες του Μνημονίου μεταξύ ΔΑ και ερασιτέχνη ΠΑΟ (πχ ξεχωριστός χώρος του Ερασιτέχνη στο γήπεδο και φυσικά) ενώ οι προθεσμίες έχουν όλες παρέλθει.
• το σχεδιασμό με βάση την πρόβλεψη για 120 στρέμματα πρασίνου στον Ελαιώνα (όπως αναφέρεται στο Επιχειρησιακό Σχέδιο). Τονίζουμε ότι η πρόβλεψη αυτή είναι πολύ κάτω από τις διεκδικήσεις των πολιτών αλλά παράλληλα οδεύει προς επί του πρακτέου κατάργηση, καθότι είναι το τελευταίο ζήτημα που θα αντιμετωπισθεί.

Είναι προφανές ότι το ΙΣ είναι προϊόν πιέσεων επιχειρηματικών συμφερόντων (ΠΑΕ ΠΑΟ κατ’ ελάχιστον) και όποιος το μελετήσει κατανοεί ότι συνιστά λεόντειο σύμβαση προς όφελος της ΠΑΕ ΠΑΟ. Αρκεί και μόνον η ανάγνωση του ΙΣ για να διαπιστώσει κανείς δεκάδες σημεία που τεκμηριώνουν τη θέση αυτή

Τονίζουμε ότι το ΙΣ πόρρω απέχει από τις προβλέψεις του Μνημονίου ΔΑ –ΠΑΕ ΠΑΟ της 30ης Αυγούστου 2006. Το γεγονός αυτό σε συνδυασμό με τη διαμόρφωση του ΙΣ σε προεκλογική περίοδο (ΠΔΣ 2488/25.09.2006) στερεί την αναγκαία πολιτική και ηθική νομιμοποίηση από το παρόν ΔΣ να προβεί σε κύρωση του εν λόγω ΙΣ.
Η θέση αυτή ενισχύεται περισσότερο από δύο σημαντικά γεγονότα. Πρώτον, η ισχύς του Μνημονίου ΔΑ –ΠΑΕ ΠΑΟ της 30ης Αυγούστου 2006 είχε λήξει ήδη από 30.12.2006, δηλαδή 10 περίπου μήνες πριν την νεκρανάσταση του από το ΔΣ, σε προεκλογική μάλιστα περίοδο. Δεύτερον, το προς κύρωση ΙΣ διαφέρει ουσιωδώς από το Μνημόνιο ΔΑ –ΠΑΕ ΠΑΟ της 30ης Αυγούστου 2006

Που διαφέρει ουσιωδώς το προς κύρωση ΙΣ από το Μνημόνιο ΔΑ –ΠΑΕ ΠΑΟ της 30ης Αυγούστου 2006;

1. Εισάγει την υποχρέωση της ΕΕΣ να καταβάλλει ετησίως τουλάχιστον 1.200.000 ευρώ επί 20 έτη στον κατασκευή του γηπέδου. Αυτό σημαίνει επιβάρυνση της ΕΕΣ (και κατ’ επέκταση του ΔΑ) κατά τουλάχιστον 27 εκατ ευρώ με τις σημερινές τιμές του Euribor. Παρόμοια υποχρέωση της ΕΕΣ ούτε καν αναφέρεται στο Μνημόνιο ΔΑ –ΠΑΕ ΠΑΟ της 30ης Αυγούστου 2006. Την ίδια στιγμή το μίσθωμα, που θα καταβάλλει η ΠΑΕ ΠΑΟ παραμένει σταθερό, όπως προβλεπόταν στο Μνημόνιο ΔΑ –ΠΑΕ ΠΑΟ της 30ης Αυγούστου 2006. Να λοιπόν, που η προεκλογική προχειρότητα οδηγεί σε παραβίαση του δημόσιου συμφέροντος
2. Ο ΔΑ και η ΕΕΣ «αναλαμβάνουν την υποχρέωση να ολοκληρώσουν και να προωθήσουν την παράγωγη νομοθεσία». Πρόκειται για πρωτοφανή ρύθμιση. Ευτυχώς που δεν αναλαμβάνουν να την ψηφίσουν κιόλας την νομοθεσία αυτή, καταργώντας το κοινοβούλιο!!! Το χειρότερο είναι ότι η νομοθεσία αυτή θα έρθει να νομιμοποιήσει τη μελέτη του έργου, την οποία θα εκπονήσει (επ’ αμοιβή μάλιστα) η ΠΑΕ ΠΑΟ. Καταλαβαίνει κανείς τι πρόνοιες για χώρους πρασίνου θα ληφθούν μέσα σ’ ένα τέτοιο πλαίσιο εκπόνησης της μελέτης του έργου. Και δυστυχώς μέσα στην μελέτη που θα εκπονηθεί από την ΠΑΕ ΠΑΟ περιλαμβάνεται και ο περιβάλλων χώρος (6.1.2.γ του ΙΣ).
3. Η ΕΕΣ αναλαμβάνει την υποχρέωση να ελέγχει όλες τις μελέτες, που θα εκπονεί δια μελετητών της η ΠΑΕ ΠΑΟ, εντός 10 ημερών, άλλως οι μελέτες θα θεωρούνται εγκεκριμένες. Η ρήτρα αυτή προφανώς θα οδηγήσει σε μεγάλες περιπέτειες την ΕΕΣ και το ΔΑ, γιατί ουδόλως θα μπορεί να ελέγξει τον προϋπολογισμό του έργου. Η ΠΑΕ ΠΑΟ αναλαμβάνει βέβαια την ευθύνη να βρίσκονται εντός προϋπολογισμού οι μελέτες αλλά δεν υπάρχει καμμιά πρόνοια (ούτε βέβαια επίπτωση για την ΠΑΕ) για την περίπτωση που οι μελέτες οδηγήσουν το έργο εκτός προϋπολογισμού. Άρα η περαιτέρω οικονομική επιβάρυνση της ΕΕΣ (και κατ’ επέκταση του ΔΑ) είναι σχεδόν βέβαιη και κυρίως δεν υπάρχει μηχανισμός αποτροπής της.
4. Ο κατασκευαστής και παραχωρησιούχος του έργου θα ανευρεθεί από την αγορά μετά από διαγωνισμό. Κι αν δεν υπάρξει τέτοιος επενδυτής; Γιατί στο ΙΣ δεν αντιμετωπίζεται το ενδεχόμενο αυτό; Η δεδομένη υποεκτίμηση του προϋπολογισμού του έργου, όπως έχει διαμορφωθεί σήμερα, κάνει πιθανό το ενδεχόμενο αυτό. Το λογικό και σύνηθες, με βάση ανάλογα παραδείγματα συμβάσεων τέτοιου τύπου (BOT), είναι η κατασκευή του γηπέδου να αναλαμβανόταν από την ΠΑΕ ΠΑΟ με την επίβλεψη της ΕΕΣ. Όμως η ΠΑΕ ΠΑΟ ουδόλως αναλαμβάνει τους σχετικούς επιχειρηματικούς κινδύνους μεταφέροντας τους επί της ουσίας στην πλάτη των δημοτών της Αθήνας. Αυτοί καλούνται να πληρώσουν για να κατασκευαστεί ένα γήπεδο που για 49 χρόνια θα παραχωρηθεί στην ΠΑΕ ΠΑΟ, σε χώρο μάλιστα που είναι ο τελευταίος όπου θα μπορούσε να διαμορφωθεί ένας μεγάλος πνεύμονας πρασίνου στο Δήμο Αθηναίων.
5. Τίθενται νέες προϋποθέσεις για την παραλαβή του έργου από την ΠΑΕ ΠΑΟ, ορισμένες από τις οποίες (πχ στάση ΜΕΤΡΟ) είναι πέραν των αρμοδιοτήτων του ΔΑ. Γιατί ο ΔΑ να αναλάβει αυτές τις ευθύνες; Και τι θα γίνει αν δεν έχουν εκπληρωθεί μέχρι την ολοκλήρωση της κατασκευής του γηπέδου; Προφανώς η ΠΑΕ ΠΑΟ «φορτώνει» αυτές τις ευθύνες στο ΔΑ προκειμένου να μεθοδεύσει αργότερα τη μείωση του μισθώματος.

Κατόπιν αυτών θεωρούμε ότι το παρόν ΔΣ δεν νομιμοποιείται πολιτικά και ηθικά ούτε καν να συζητήσει, πολύ δε περισσότερο να εγκρίνει, το εν λόγω ΙΣ.
Οφείλει είτε να το παραπέμψει στο νεοεκλεγέν Δημοτικό Συμβούλιο είτε να το απορρίψει ολοκληρωτικά.
Η αποκατάσταση της περιοχής του Ελαιώνα αλλά και της περιοχής της Λεωφ. Αλεξάνδρας και των Κουντουριώτικων οφείλουν να προχωρήσουν με μεγάλη σοβαρότητα, προσοχή και σεβασμό προς τους δημότες και όχι με υπαγωγή του δημοσίου στα μεγάλα επιχειρηματικά συμφέροντα.

Άποψη της Ακρόπολης από τον Ελαιώνα, 1917, Λάδι σε Μουσαμά, 22,5×33 εκ.
Μηλιάδης Στέλιος (πινακοθήκη της Βουλής)

ΙΕΡΑ ΟΔΟΣ
Οδός της αρχαιότητας που συνέδεε την Αθήνα με την Ελευσίνα. Είχε μήκος 22 χιλιομέτρων Ξεκινούσε από την Ιερά Πύλη του Κεραμικού και κατέληγε στο ιερό της Ελευσίνας. Από την οδό αυτή περνούσε η πομπή των Ελευσίνιων Μυστηρίων και γι αυτό ονομάστηκε Ιερά Οδός.
Ο περιηγητής Πολέμων και ο Παυσανίας έχουν περιγράψει ότι επί της Ιεράς Οδού υπήρχαν ναοί, βωμοί, αγάλματα θεών, ηρώα, τάφοι και ανδριάντες πολιτών.
Οι ξένοι περιηγητές, λογοτέχνες και χαρτογράφοι περιγράφουν με δέος τον Ελαιώνα της Αθήνας. Η Ιερά Οδός αποτελούσε έως και το 1955 την μοναδική αρτηρία οδικής επικοινωνίας της Αθήνας με την Δυτική Αθήνα και με την Πελοπόννησο.

ΙΕΡΑ ΟΔΟΣ (απόσπασμα)
Άγγελος Σικελιανός

Από τη νέα πληγή που μ’ άνοιξεν η μοίρα
έμπαιν’ ο ήλιος θαρρούσα στην καρδιά μου
με τόση ορμή, καθώς βασίλευε, όπως
από ραγισματιάν αιφνίδια μπαίνει
το κύμα σε καράβι π’ ολοένα
βουλιάζει… Γιατί εκείνο πια το δείλι
σαν άρρωστος, καιρό, που πρωτοβγαίνει
ν’ αρμέξει ζωή απ’ τον έξω κόσμον, ήμουν
περπατητής μοναχικός στο δρόμο
που ξεκινά από την Αθήνα κι έχει
σημάδι του ιερό την Ελευσίνα.
Τι ήταν για μένα αυτός ο δρόμος πάντα
σα δρόμος της Ψυχής… Φανερωμένος
μεγάλος ποταμός, κυλούσε εδώθε
αργά συρμένα από τα βόδια αμάξια,
γεμάτα αθεμωνιές ή ξύλα, κι άλλα
αμάξια, γοργά που προσπερνούσαν
με τους ανθρώπους μέσα τους σαν ίσκιους…

—————————————————————————-
Ο Αμερικανός συγγραφέας Χένρι Μίλερ γράφει το 1939 επισκεπτόμενος της Ελλάδα: «Πολλές φορές, ακολουθώντας την Ιερά Οδό από το Δαφνί προς τη θάλασσα, νόμισα πως τρελαίνομαι. (…) Δεν έπρεπε να κυλάμε με αμάξια στην Ιερά οδό, όπως σ’ έναν αυτοκινητόδρομο τούτο είναι μια ιεροσυλία. Έπρεπε να βαδίζουμε, να βαδίζουμε, όπως οι άνθρωποι των αλλοτινών καιρών, και ν’ αφήνουμε όλο μας το είναι να πλημμυρίζει από φως. Δεν βρίσκεται κανείς εδώ σ’ έναν από τους μεγάλους δρόμους της χριστιανοσύνης. Αυτό τον δρόμο τον χάραξαν πόδια παγανιστικά, πόδια ευλαβικά, πορευόμενα προς τη μύηση, προς την Ελευσίνα…». (Φιλολογικές διαδρομές στην Ελλάδα, ΠΑΤΑΚΗΣ).

—————————————————————————-
Ο Οργανισμός Ρυθμιστικού και Προστασίας Αθήνας (ΟΡΣΑ) τον Μάρτιο του 1991 είχε καταθέσει μια ενδιαφέρουσα πρόταση για την Ιερά Οδό με τίτλο «ΔΥΤΙΚΗ ΠΥΛΗ – σχέδιο πλαίσιο». Εισαγωγικά ο ΟΡΣΑ προδιέγραφε:

Η ταυτότητα της περιοχής Παρέμβασης - Στόχοι και Κατευθύνσεις του Προγράμματος

Η ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ Ο ΣΥΣΧΕΤΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΜΕ ΑΛΛΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΙΡΑΙΩΣ, ΣΤΟΝ ΕΛΑΙΩΝΑ, ΣΤΗΝ ΙΕΡΑ ΟΔΟ, ΣΤΗΝ ΕΛΕΥΣΙΝΑ, ΣΤΟΝ ΑΞΟΝΑ ΖΑΠΠΕΙΟΥ ΛΥΚΑΒΗΤΤΟΥ, ΣΤΗ ΣΥΓΓΡΟΥ (ΦΙΞ)
Η πρώτη παρέμβαση περιλαμβάνει την ανάπλαση της περιοχής του Ελαιώνα, την ανάδειξη του άξονα της Ιεράς Οδού και των κατά μήκος αυτής σημαντικών Ιστορικών μνημείων, τοπίων, αρχαιολογικών και ελεύθερων χώρων μέχρι την Ελευσίνα (Δαφνί, Ιερό Αφροδίτης, Λόφος Ηχούς, Σπήλαιο Πανός, Λίμνη Κουμουνδούρου, Αρχαιολογικός χώρος Ελευσίνας). Δημιουργείται έτσι ένα αρχαιολογικό πάρκο στην απόληξη της Ιεράς Οδού, που αποτελεί τη «Δυτική Πύλη» της Αθήνας. Με την παρέμβαση αυτή ολοκληρώνεται η Ενοποίηση των Αρχαιολογικών Χώρων της Αθήνας σε περιφερειακό επίπεδο.
Ακολουθούσαν οι περιγραφές τριών ακόμα παρεμβάσεων σε άλλες περιοχές της Αθήνας και το κείμενο τελείωνε ως εξής:
Με τις παρεμβάσεις αυτές παρέχεται η δυνατότητα να διαμορφωθεί μια καινούργια σχέση ανάμεσα στο κορεσμένο κέντρο και τις ελλείψεις του σε σειρά χρήσεων, που δεν μπορούν να ενταχθούν σ’ αυτό, αλλά μπορεί να αναζητηθούν στην περίμετρο του.
Στις παραπάνω ενότητες παρεμβάσεων που αποτελούν αστικές αναπλάσεις μεγάλης εμβέλειας οργανώνονται οι υπάρχουσες χρήσεις ή εντάσσονται συμπληρωματικές. Έτσι θα προωθηθεί μια αποκέντρωση για να μπορέσει η πόλη να επανακτήσει τη φυσιογνωμία ενός σύγχρονου αστικού κέντρου και μάλιστα με όλες τις ιδιαιτερότητές του ιστορικές και λειτουργικές, όπως αυτό της Αθήνας, και να αποκτήσει μέσα στον πυρήνα της πολλούς, αλλά συμπληρωματικούς μεταξύ τους πόλους αναφοράς

Σχόλιο: Δεκαπέντε χρόνια μετά δεν είδαμε να υλοποιείται η πρώτη παρέμβαση που προέβλεπε «την ανάπλαση του Ελαιώνα και την ανάδειξη του άξονα της Ιεράς Οδούς και των κατά μήκος αυτής σημαντικών Ιστορικών μνημείων, τοπίων κ.τ.λ. Το αντίθετο μάλιστα….

—————————————————————————-
Από τα πρακτικά της ανοικτής 4ης Συνεδρίασης του Νομαρχιακού Συμβουλίου αντιγράφουμε το απόσπασμα από την ομιλία του Νομάρχη της Αθήνας κ.Σγουρού, 15 Μαρτίου 2005:

2.2.β.1). Η περιοχή του Ελαιώνα (βλ. Α1 στο χάρτη),
Η περιοχή έχει έκταση 9000 περίπου στρεμμάτων στους δήμους Αθηναίων, Αιγάλεω, Περιστερίου, Ταύρου και Ρέντη, με Προεδρικά Διατάγματα αναθεωρημένου Ρυμοτομικού Σχεδίου του 1995 και του 1996 που προβλέπουν: δημιουργία ελεύθερων χώρων, πρασίνου και αναψυχής στο 30% της έκτασης, στην 1η δεκαετία εφαρμογής και 35% στη δεύτερη δεκαετία, οργάνωση των μη οχλουσών βιομηχανικών δραστηριοτήτων και απομάκρυνση των οχλουσών καθώς και ανάδειξη της ιστορικής φυσιογνωμίας της περιοχής.
Το ΥΠΕΧΩΔΕ σταμάτησε τις πράξεις εφαρμογής, που συνεχίζουν με βραδείς ρυθμούς οι δήμοι και κάποιοι ιδιώτες.
Η καθυστέρηση στην εφαρμογή του Δ/τος αποβαίνει σε βάρος της υλοποίησης του θεσμοθετημένου πρασίνου που προβλεπόταν μέσα σε 20 χρόνια να φτάσει στα 3.000 στρέμματα .
ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ για τον Ελαιώνα:

• A. Να προβούμε σε διαβήματα προς το ΥΠΕΧΩΔΕ για την απεμπλοκή των πράξεων εφαρμογής και επιτάχυνση των διαδικασιών υλοποίησης του πρασίνου.
• B. Να ζητήσουμε τη συμμετοχή μας και μάλιστα το συντονιστικό μας ρόλο, στον φορέα διαχείρισης, όπου συμμετέχουν οι δήμοι, έχει όμως και αυτός προβλήματα λειτουργίας.

Σχόλιο: Δύο χρόνια μετά την συνεδρίαση του Νομαρχιακού Συμβουλίου και την παραπάνω τοποθέτηση του κ.Σγουρού δεν έχουμε υπ΄ όψιν μας κάποια πρωτοβουλία ή ενέργεια από την Νομαρχία της Αθήνας που να αφορά τον Ελαιώνα.

—————————————————————————-

Τοποσήματα (landmarks) και κομβικά σημεία στο αρχαίο ελληνικό τοπίο

Ο Αλέξανδρος Μποφίλας1, στην ομιλία του με θέμα «Φυτεύσεις και τοποσήματα στην αρχαία Ελλάδα» ανέφερε ότι, σύμφωνα με τη μελέτη του «Ανάδειξη της Ιεράς Οδού από την Αρχαία Αγορά των Αθηνών μέχρι το Ιερό της Δήμητρας και της Κόρης στην Ελευσίνα», προέκυψε ότι οι θέσεις των αρχαίων ναών και άλλων κομβικών στοιχείων υποδομής του δρόμου ακολουθούν συγκεκριμένη διάταξη (!) με ενιαίες αποστάσεις πέντε αρχαίων αττικών σταδίων (924 μ.) μεταξύ τους, η οποία γίνεται αντιληπτή ακόμα και από τα σωζόμενα υπολείμματα. Τα στοιχεία αυτά είναι τα εξής:
Ναός Δήμητρας και Κόρης Αθηνών, Ακρόπολις Αθηνών, Ελευσίνιον, Αρχαία Αγορά, Κεραμεικός (Ιερά Πύλη, Δίπυλον, Κατάληξη Δημοσίου Σήματος, Ναός Αγίας Τριάδας), Κτήμα Χασεκή με Κονάκι και Κρήνη στον χώρο του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Ι. Ναός Αγίου Σάββα (θέση Ιερής Συκιάς και Ναού Δήμητρας)/ Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου (θέση Ναού Διός)/ Θέση Τύμβου Kaupert/ Κορυφή Προφήτη Ηλία με Ιερό Ναό/ Μονή Δαφνίου (θέση ναού Απόλλωνος ή Φορβά)/ Ιερόν Αφροδίτης2/ Μαρμάρινος Λίθος στον Λόφο Ηχούς (αρχαίο όριο Αθηνών – Ελευσίνος)/ Μαρμάρινος Λίθος με επιγραφή/ Πύργος – Τύμβος Ασπροπύργου/ Ρωμαϊκή Γέφυρα Ελευσινιακού Κηφισού/ Ιερός Ναός Αγίου Ζαχαρία (πιθανή θέση Ναού Τριπολέμου)/ Ιερόν Δήμητρας και Κόρης/ Αρχαίο Λιμάνι Ελευσίνος.»

Σημειώσεις:
1. Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, «ωραίο, φρικτό κι απέριτο τοπίον», ημερίδα. Η έκδοση έγινε από τις ΝΗΣΙΔΕΣ. Ο Αλέξανδρος Μποφίλας σπούδασε Αρχιτεκτονική Τοπίου στο Πολυτεχνείου του Μονάχου. Η ενδιαφέρουσα εισήγησή του στις σελ.109 – 119.
2. Με έντονα γράμματα είναι τα τοποσήματα (landmarks) που βρίσκονται στο Χαϊδάρι.

—————————————————————————-

Ο Φραγκίσκος Σατωμπριάν περιγράφει την Ιερά Οδό, τον Κηφισό και τον Ελαιώνα, 1806

Το 1806 επιβιβάζεται σ΄ ένα εμπορικό πλοίο στην Τεργέστη (Ιταλία) το οποίο πήγαινε στην Σμύρνη (Τουρκία). Συμφωνεί με τον καπετάνιο να τον αποβιβάσει νότια της Πελοποννήσου, στην Μεθώνη, με την προοπτική να συναντήσει το πλοίο, μερικές ημέρες αργότερα, στο Σούνιο έτσι ώστε να συνεχίσει το ταξίδι του για Σμύρνη, Κωνσταντινούπολη, Αγίους Τόπους κ.α.
Ο Σατωμπριάν φτάνει στην Μεθώνη, επισκέπτεται την Τρίπολη, το Άργος, διανυκτερεύει στην Ελευσίνα -προετοιμάζεται ψυχικά και πνευματικά -, για να επισκεφτεί μέσω της Ιερά Οδού την Αθήνα…
Αντιγράφουμε από το Οδοιπορικό του:
«…Τέλος πάντων, η μεγάλη μέρα που μας είδε να μπαίνουμε στην Αθήνα στην Αθήνα, ξημέρωσε. Στις 23 Αυγούστου (1806), στις τρεις το πρωί, είμαστε όλοι επάνω στ΄ άλογά μας. Κι΄ αρχίσαμε να παρελαύνουμε, σιωπηλοί, από την Ιερά Οδό. Πρέπει να βεβαιώσω πως κι΄ ο πιο ευλαβικός από τους μυημένους στα Ελευσίνια Μυστήρια, δε θα ένοιωσε ποτέ τη δική μου συγκίνηση. Όλοι είχαμε φορέσει τα γιορτινά μας, ο γιαννίτσαρος είχε «γυρίσει» τα μέσα – έξω του τουρμπανιού του, και – γεγονός εξαιρετικό – είχε τρίψει και ξυστρίσει τ΄ άλογα. Περάσαμε την κοίτη ενός χείμαρρου, του Σαρανταπόταμου –ίσως νάταν ο Ελευσίνιος Κηφισσός – είδαμε κάποια λείψανα χριστιανικών ναών, χτισμένων ίσως πάνω στον τάφο εκείνου του Ζάρηκα, που ο Απόλλων του είχε διδάξει τη μουσική. Κάποια άλλα ερείπια μας δείχναν σε ποιο σημείο υψωνόνταν τα μνήματα του Εύμολπου και του Ιπποθόντα
Το πρώτο, που χτύπησε τα μάτια μου, ήταν η Ακρόπολη, φωτισμένη από τον ήλιο, που μόλις είχε βγει… Παρουσίαζε ένα συγκεχυμένο σύνολο από τα κιονόκρανα των Προπυλαίων, τις κολώνες του Παρθενώνα, το ναό του Ερεχθείου, τις επάλξεις ενός τείχους φορτωμένου κανόνια, από τα γοτθικά ερείπια των χριστιανών κι΄ από τις καλύβες των Οθωμανών…
…Η Αθήνα υψώνεται μέσα σε μια πεδιάδα, ζωσμένη από μια σειρά βουνών που καταλήγει στην θάλασσα. Από τη θέση, που έβλεπα αυτή την πεδιάδα φαινόταν χωρισμένη σε τρεις ζώνες. Η πρώτη ζώνη … ήταν ακαλλιέργητη και σκεπασμένη ρείκια. Η δεύτερη, είχε χωράφια οργωμένα και νιοθερισμένα. Κι΄ η τρίτη, ήταν ένα μακρύ δάσος από λιόδεντρα, που απλωνόταν κάπως κυκλικά από τις πηγές του Ιλισσού ως τους πρόποδες του Άνχεσμου κι΄ ως το λιμάνι του Φαλήρου. Κυλάει ο Κηφισσός μέσ΄ απ΄ αυτό το δάσος, που γέρικο καθώς είναι, φαίνεται να ξεκινάει από την ελαία, που ξεπετάχτηκε από τη γη με πρόσταγμα της Αθηνάς…
…Μπήκαμε στο ελαιώνα… Σε λίγο είδαμε την κοίτη του Κηφισσού, ανάμεσα σε κορμούς λιόδεντρων, που τον ζώνανε γέρικες ιτιές. Ξεπέζεψα για να χαιρετήσω τον ποταμό και για να πιω από το νερό του, αλλά μόλις βρήκα το νερό, που μου χρειάζονταν σε μια λακουβίτσα, σιμά στην όχθη• όλο τ΄ άλλο νερό το είχαν «στρέψει» για να ποτίζουν τον Ελαιώνα. Πάντα μου άρεσε πολύ να πίνω από το νερό των φημισμένων ποταμών, που μου έλαχε να τους περάσω. Έχω πιεί, λοιπόν από τα νερά του Μισισιπή, του Τάμεση, του Ρήνου, του Πάδου, του Τίβερη, του Ευρώτα, του Κηφισού, του Έρμου…
Βγαίνοντας από τον Ελαιώνα, κι εκεί που θάταν ο εξωτερικός Κεραμεικός, βρήκαμε ένα περιτειχισμένο περιβόλι. Και χρειαστήκαμε ακόμα δρόμο μισής ώρας, για να φτάσουμε στην Αθήνα, διαβαίνοντας μέσα από τ΄ άχυρα των θερισμένων σιταριών. Ένα νεόχτιστο τείχος, που μόλις το είχαν επισκευάσει, και, που έμοιαζε με περιτοίχισμα κήπου, έζωνε την πόλη. Δρασκελίσαμε την πύλη και περάσαμε σε αγροτικά δρομάκια, δροσερά και καθάρια. Κάθε σπίτι, έχει το περιβολάκι του: πορτοκαλιές και συκιές. Ο λαός μου φάνηκε εύθυμος και περίεργος. Δεν είχε καθόλου το σκυθρωπό ύφος, που είχαν οι Μωραϊτες…»

Σατωμπριάν, «Οδοιπορικό στην Ελλάδα», Δωδώνη

—————————————————————————-

Από την Αθήνα στην Ελευσίνα, 1850
Γουσταύος Γλωμπέρ

«Σήμερα, Τετάρτη 25 Δεκεμβρίου, ανήμερα των Χριστουγέννων, ξεκινήσαμε από την Αθήνα στις 9 το πρωί για την Ελευσίνα (Λεψίνα)
Ο δρόμος μας αφήνει δεξιά το δρόμο του Πειραιά και μπαίνει σ΄ έναν ελαιώνα. Ένας ουρανός σταχτοκύανος, βαθύς, φτιαγμένος από παχιά στρώματα το ένα πάνω στο άλλο, με φωτερά γαλάζια ανοίγματα, ξεχώριζε σε μεγάλα κομμάτια ανάμεσα στις γκριζοπράσινες φυλλωσιές των λιόδεντρων. Νερό δίπλα στο δρόμο και στα καλλιεργημένα χωράφια, ανάμεσα στους κορμούς των δένδρων• μικρά ρυάκια περνούν κάτω από γέρικους λιανισμένους κορμούς. Αριστερά ο Βοτανικός Κήπος…»
Γ. Φλωμπέρ, «Το ταξίδι στην Ελλάδα», Ολκός