Μερικές σημειώσεις από τις συζητήσεις του Εναλλακτικού Φόρουμ για το Νερό που πραγματοποιήθηκε στην Ιστανμπούλ από τις 19 ως τις 22 Μάρτη 2009.

Ο καθηγητής Pedro Arojo (στη φωτό) από το Πανεπιστήμιο της Σαρδηνίας, άνοιξε τη συνάντηση την πρώτη μέρα επικεντρώνοντας στις πολιτικές ιδιωτικοποίησης των υδάτων.

Μίλησε για την παγκόσμια κρίση του νερού και τόνισε ότι μπροστά σε αυτή την άγρια πραγματικότητα θα πρέπει να ξεκαθαρίσουμε κάποια ζητήματα.

Πρώτον, ποιες είναι οι ρίζες του προβλήματος και, δεύτερον, ποια θα μπορούσε να είναι η λύση του.

Σύμφωνα με τον καθηγητή, δεν αντιμετωπίζουμε πρόβλημα ποσότητας (σημ. όπως προσπαθούν να μας πείσουν κυβερνήσεις και εταιρίες, συνεπικουρούμενες σε πολλές περιπτώσεις και από περιβαλλοντικές ΜΚΟ), αλλά πρόβλημα ποιότητας, διαχείρισης και πρόσβασης, αφού και σε αυτή την περίπτωση την πληρώνουν κυρίως οι φτωχότεροι. Ζούμε στον μπλε πλανήτη, ανέφερε χαρακτηριστικά, και νερό υπήρχε όπου οι άνθρωποι εγκαταστάθηκαν. Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν αρχίσαμε να καταστρέφουμε τη φύση, να ρυπαίνουμε τους υδάτινους πόρους. Η σημασία του νερού είναι βέβαια γνωστή. Δεν αφορά όμως μόνο το πόσιμο νερό, αλλά και τους άλλους οργανισμούς που εξαρτώνται απ' αυτό, για παράδειγμα τα ψάρια. Είναι γνωστό, ανέφερε, ότι τα ψάρια είναι οι πρωτεΐνες των φτωχών. Άρα δεν πρέπει να επικεντρώνουμε μόνο στο ζήτημα του πόσιμου νερού, αλλά γενικότερα στα προβλήματα που προκύπτουν από την υποβάθμισή του συνολικά.

Και ερχόμενοι στο ζήτημα της επίλυσης του προβλήματος και τη βελτίωση της υπάρχουσας κατάστασης, θα πρέπει να εξετάσουμε ποιες είναι οι προσεγγίσεις που υπάρχουν.

Η νεοφιλελεύθερη προσέγγιση προτείνει απορρύθμιση και ιδιωτικοποίηση των βασικών υπηρεσιών ύδρευσης και αποχέτευσης. Δεν θεωρεί, τόνισε, ότι η ιδιωτικοποίηση είναι η αιτία του προβλήματος – το 1,2 δισ. ανθρώπων που δεν έχουν πρόσβαση σε νερό δεν είναι «ιδιωτικοποιημένοι» . Αλλά δεν είναι και η κατάλληλη λύση στο πρόβλημα γιατί απλώς επιδεινώνει ακόμα περισσότερο την κατάσταση. Η αγορά δεν είναι το σωστό εργαλείο για τη διαχείριση των ανθρώπινων δικαιωμάτων, των δικαιωμάτων των πολιτών. Αυτό που καταφέρνει είναι να μετατρέψει τους πολίτες σε πελάτες και να μην επιτρέπει την πρόσβαση στα φτωχότερα στρώματα.

Η παγκόσμια κρίση νερού που αντιμετωπίζουμε προκύπτει από τρεις κύριες κρίσεις:

Η πρώτη είναι η κρίση βιωσιμότητας των υδάτινων οικοσυστημάτων. Η δεύτερη είναι κρίση ανισότητας και φτώχειας και η τρίτη είναι κρίση διακυβέρνησης και κατ’ επέκταση διαχείρισης των βασικών υδάτινων πόρων που σχετίζονται με τα ανθρώπινα δικαιώματα και τα δικαιώματα του πολίτη.

Ο αγώνας ενάντια στην ιδιωτικοποίηση των υδάτων θα πρέπει να συνδεθεί άμεσα με τον αγώνα ενάντια στα μεγάλα φράγματα και τη ρύπανση. Αυτό ακόμα δεν έχει επιτευχθεί σε πάρα πολλές χώρες. Θα πρέπει επίσης να αλλάξει ο τρόπος που γίνονταν παραδοσιακά η διαχείριση των υδάτων: δεν πρέπει πλέον να μιλάμε, τόνισε, για διαχείριση της προσφοράς αλλά για διαχείριση των οικοσυστημάτων. Και δεν μπορούμε να μιλάμε μόνο για τη βιωσιμότητα των οικοσυστημάτων μόνο, αλλά για μια οικο-κοινωνική προσέγγιση του ζητήματος, μιας και αυτοί που πάντα την πατάνε είναι οι φτωχοί και οι ιθαγενείς πληθυσμοί.

Το 2000 η Ευρωπαϊκή Ένωση επικύρωσε την Οδηγία –Πλαίσιο για το νερό, που θα πρέπει να εφαρμοστεί ως βασικός νόμος σε όλα τα κράτη-μέλη μέχρι το 2015. Η οδηγία αυτή θέτει δυο βασικές προκλήσεις: η πρώτη αφορά στην προσέγγιση του ζητήματος από την πλευρά των οικοσυστημάτων, απαιτεί δλδ τη διατήρηση της καλής οικολογικής κατάστασης των υδάτινων οικοσυστημάτων. Η δεύτερη αφορά στην ενεργή συμμετοχή του κοινού, των πολιτών, στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων.

Και αυτό γιατί οι Αγγλοσάξωνες κατάλαβαν σχετικά νωρίς ότι δεν τους συμφέρει να σφάξουν τη χήνα που κάνει τα χρυσά αυγά, να καταστρέψουν τη φύση. Αυτό θα του στερούσε τη βασική πηγή παραγωγής κέρδους.

Ως προς την κατασκευή των μεγάλων φραγμάτων, υποστήριξε ότι από το 1985 έχει αλλάξει η πολιτική στην ΕΕ. Δεν είναι πλέον καν επικερδή, πέραν όλων των άλλων προβλημάτων που προκύπτουν.

Αλλά, τόσο η Παγκόσμια Τράπεζα, όσο και άλλοι παγκόσμιοι οργανισμοί πάσχουν από την ασθένεια της υδρο-σχιζοφρένειας, όπως την ονομάζει: από τη μια δικαιολογούν την κατασκευή των μεγάλων φραγμάτων με δημόσια χρήματα, μιας και όπως λένε πρόκειται για επενδύσεις δημόσιου συμφέροντος και από την άλλη μόλις τα κατασκευάσουν παραδίδουν το νερό σε ιδιώτες και το πουλάνε στη συνέχεια στους πολίτες που πλήρωσαν την κατασκευή, πάλι για λόγους δημοσίου συμφέροντος. Και στο σημείο αυτό θα πρέπει τα κινήματα να ορθώσουν σημαντικές αντιστάσεις.

Ο Vittorio Angoletto ευρωβουλευτής από την Ιταλία μίλησε για την παρουσία τους στο επίσημο φόρουμ και για την παρουσίαση της διακήρυξης του ευρωπαϊκού κοινοβουλίου που τη χαρακτήρισε ανεκτή. Τόνισε και αυτός ότι το νερό είναι ανθρώπινο δικαίωμα και ότι αυτό προσπάθησαν να περάσουν και στο επίσημο φόρουμ, χωρίς όμως επιτυχία, όπως φάνηκε και εκ των υστέρων.

Η Claudia Campero (Mexican Committee for the defence of water rights) από το Μεξικό μίλησε για τη σημασία της επιλογής της Τουρκίας ως χώρας διεξαγωγής του 5^ου Παγκόσμιου Φόρουμ για το Νερό (του επίσημου) και είπε ότι δεν είναι τυχαίο. Η χώρα που κάθε φορά επιλέγεται αποτελεί στόχο και σημαίνει ότι έχουν ξεκινήσει διεργασίες για ιδιωτικοποιήσεις κ.λπ. Τόνισε επίσης την ανάγκη δημιουργίας ενός κινήματος στην Τουρκία που θα συνδεθεί με το διεθνές, θα προβάλλει αντίδραση στις πολιτικές που προωθούνται και θα προτείνει εναλλακτικές.

Ο Emilio Molinary (World Water Contract) από την Ιταλία μίλησε για τις επιτυχίες που έχει ήδη το κίνημα για το νερό. Στην Ιταλία κατάφερε να επηρεάσει δήμους και τις πολιτικές που προωθούν, παρ’ όλο που το λόμπυ των πολυεθνικών είναι πολύ ισχυρό. Πριν από μερικούς μήνες ψηφίστηκε νόμος που υποχρεώνει όλες τις τοπικές διοικήσεις να ιδιωτικοποιήσουν τις υπηρεσίες ύδρευσης/αποχέτευσης, ακολουθώντας την πολιτική της Ε.Ε. που αντιμετωπίζει το νερό ως οικονομικό αγαθό. Θα πρέπει επίσης, είπε, να ξεκαθαρίσει το δίπολο πόσιμο νερό vs ενεργειακές ανάγκες και να τεθούν προτεραιότητες. Ως προτεραιότητες έθεσε τη συνεργασία των κινημάτων και την προώθηση εναλλακτικών ως απάντηση στο επίσημο φόρουμ. Θα πρέπει επίσης να αναπτυχθεί συνεργασία με την τοπική αυτοδιοίκηση και να δημιουργηθούν δίκτυα διασύνδεσης και αλληλοϋποστήριξης.

O Jonathan Neal (Campaign Against Climate Change) από τη Βρετανία, μίλησε για την άμεση σύνδεση κλιματικής αλλαγής και νερού και τις συνέπειες που θα υπάρξουν, κάποιες από τις οποίες είναι ήδη ορατές, στις βροχοπτώσεις και τα υδάτινα αποθέματα. Τόνισε τη σημασία της παρουσίας των κινημάτων στην Κοπεγχάγη στο Δεκέμβριο του 2009 και κάλεσε για συντονισμό και δράσεις σε όλο τον κόσμο εκείνες τις μέρες.