Του ΝΑΣΙΜ ΑΛΑΤΡΑΣ

Τα τελευταία έξι χρόνια ο παλαιστινιακός κινηματογράφος έχει κάνει μεγάλα άλματα στο διεθνές προσκήνιο της έβδομης τέχνης. Μιλώντας με την Παλαιστίνια σκηνοθέτιδα, Μπουθίνα Κανάαν Χούρι, καταλαβαίνεις ότι συνέβαλε σ' αυτά τα άλματα.

«Ο πολίτης της Δύσης πρέπει να κατανοήσει ότι σε μας δεν υπάρχουν μόνο γυναίκες με φερετζέ, αλλά κι εκείνες που αγωνίζονται χωρίς φερετζέ, που θέλουν να είναι κάτι παραπάνω από μητέρες αγωνιστών και γυναίκες επαναστατών. Που θέλουν να πρωτοστατούν»

Οχι μόνο αισθάνεσαι την τέχνη στην Παλαιστίνη που πολεμήθηκε από την ισραηλινή κατοχή, αλλά βλέπεις να διαψεύδονται στην πράξη και οι κοντόφθαλμες λογικές του τύπου «όταν υπάρχει Ιντιφάντα όλα τα άλλα σιωπούν μπροστά στον πόνο». Μετά την προβολή της ταινίας τής Χούρι στην Αθήνα είχαμε την παρακάτω συζήτηση:

-Καμία από τις πρωταγωνίστριες της ταινίας «Women In Struggle» δεν φορούσε την ισλαμική μαντίλα. Είναι αυτό αντιπροσωπευτικό;

«Ηθελα να προβάλω την άλλη πλευρά της Παλαιστίνιας, αυτή που συστηματικά κρύβουν τα ΜΜΕ στο δυτικό κόσμο: τη γυναίκα χωρίς φερετζέ. Γιατί ο πολίτης του δυτικού κόσμου πρέπει να κατανοήσει ότι σε μας δεν υπάρχουν μόνο οι γυναίκες με φερετζέ -που δεν καθόλου ένδειξη "καθυστέρησης" όπως την παρουσιάζουν- αλλά και εκείνες που αγωνίζονται χωρίς φερετζέ, που βασανίστηκαν και συνεχίζουν να υποφέρουν, που ούτε ως απελευθερωμένες δεν μετράνε για το δυτικό κόσμο. Στο δυτικό κόσμο αναζητούν αφορμές, για να μας αγνοούν».

-Γιατί επιλέξατε τις συγκεκριμένες γυναίκες;

«Ηταν οι πλέον "κατάλληλες" -από άποψη πολιτικής και κοινωνικής συνείδησης- που έχουν τη δυνατότητα να σταθούν μπροστά στην κάμερα και να μιλήσουν κριτικά για γυναικεία θέματα. Ικανές να εκφράζουν τον ψυχικό και σωματικό τους πόνο, αντικειμενικά και ελεύθερα, όχι μόνο όσα έζησαν εντός των φυλακών αλλά και εκτός. Αυτές οι γυναίκες έχουν βιαστεί και τις γυρόφερναν γυμνές στα κελιά των κρατουμένων αντρών. Το μεγαλύτερο σοκ το υπέστη η Ρασμίγιε. Την έσυραν γυμνή μπροστά στον πατέρα της, για να λυγίσει και να ομολογήσει. Συνάντησα πάνω από 37 Παλαιστίνιες και κατέληξα σε τέσσερις, όχι επειδή το ήθελα, αλλά επειδή πολλές δεν επιθυμούσαν να δημοσιοποιηθεί η ζωή της φυλακής και άλλες γιατί δεν ήθελαν να θυμηθούν εκείνη την περίοδο της ζωής τους».

Οι πρώτες αντάρτισσες

-Η παλαιστινιακή κοινωνία τις αποδέχτηκε εύκολα;

«Μεγάλη μερίδα της κοινωνίας μας θέλει ακόμα να τις κρατά σε απόσταση, γιατί θέλει να διατηρήσει το "θρύλο" τους. Αυτές ήταν οι πρώτες αντάρτισσες. Οσο να 'ναι, βρίσκονται σε περίοπτη θέση γιατί επέλεξαν να κάνουν ένα μεγάλο άλμα στη ζωή τους. Ηθελαν να είναι κάτι παραπάνω από μητέρες των αγωνιστών ή γυναίκες των επαναστατών. Ηθελαν να πρωτοστατούν. Με την ταινία αυτή θέλησα όχι να τις κατεβάσω από τη θέση τους, αλλά να τις βγάλω από τη μοναξιά τους. Θέλησα να δείξω το ανθρώπινο πρόσωπό τους, τις αδυναμίες, τις απογοητεύσεις, τις ελπίδες και τα όνειρά τους. Θέλησα να μάθει η κοινωνία μας πόσο τους κόστισε η φυλακή. Στη Ράουντα και στην Αϊσέ τη μητρότητα, στην Παλαιστίνια με το όμορφο πρόσωπο, το όνειρο... Πίστευε, τότε, πως έτσι θα άλλαζε τον κόσμο, για να ανακαλύψει τελικά ότι μόνο πάνω σ' ένα λευκό χαρτί μπορείς να φτιάξεις ένα λουλούδι».

-Ποιες δυσκολίες αντιμετωπίσατε;

«Οικονομικές: Για να μπορέσουμε να κάνουμε την ταινία χρειαζόμασταν χρηματοδότηση, αλλά στα κατεχόμενα κανείς δεν ενδιαφέρεται να χρηματοδοτήσει ανεξάρτητες παραγωγές. Οταν απευθύνθηκα στην Ε.Ε. έθεσαν έναν όρο: να κρατάμε "ίσες αποστάσεις μεταξύ Παλαιστινίων και Ισραηλινών". Πώς μπορεί να γίνει αυτό στο δικό μου θέμα - "Παλαιστίνιες κρατούμενες στις ισραηλινές φυλακές"; Η Παλαιστινιακή Αρχή, απ' ό,τι γνωρίζω, δεν έχει συλλάβει Ισραηλινές.

Την ισραηλινή κατοχή: Ηθελα να έχω και μια πρώην κρατούμενη από τη Γάζα, αλλά ως γνωστόν, η ισραηλινή κατοχή απαγορεύει τις μετακινήσεις μεταξύ Δυτικής Οχθης καιΓάζας. Ηθελα να μιλήσει στην ταινία μου και μια κρατούμενη μέσα στις ισραηλινές φυλακές που μόλις γέννησε το πρώτο της παιδί εκεί, έβαλα Ισραηλινή δικηγόρο, αλλά όλες οι αιτήσεις μου απορρίφθηκαν. Αυτή η ιστορία κράτησε έξι μήνες».

Στο Ισραήλ με 50 θεατές

-Η ταινία προβλήθηκε στο Ισραήλ και σε άλλες χώρες;

«Ναι. Στο Ισραήλ προβλήθηκε στο Τελ Αβίβ. Εκεί το είδαν 50 άτομα και αυτό μετά από αγώνα δύο ετών. Στις ΗΠΑ προβλήθηκε σε αρκετές αίθουσες και είχε επιτυχία χάρη στην εταιρεία Women Make Movies (http://www.wmm.com/filmcatalog/pages/c677.shtml). Στην Ευρώπη είχε μεγαλύτερη επιτυχία, ενώ προβλήθηκε και σε αραβικές χώρες από αραβικά δίκτυα».

-Η παλαιστινιακή κοινωνία είναι ώριμη να αποδεχτεί κριτικά έργα, όπως είναι το δικό σας;

«Οχι μόνο είναι έτοιμη, αλλά και το απαιτεί, επίμονα θα έλεγα, μια μεγάλη μερίδα της κοινωνίας. Μπορώ να σας αποκαλύψω ότι το επόμενο έργο μου θα ασχοληθεί με ένα τεράστιο πρόβλημα που ονομάζεται "Ζήτημα τιμής", δηλαδή τους βιασμούς Παλαιστίνιων γυναικών. Σίγουρα το θέμα θα προκαλέσει αντιδράσεις σε μερίδα της κοινωνίας μας, αλλά πιστεύω πως αξίζει τον κόπο».

-Γιατί έκλεισαν οι θεατρικές και κινηματογραφικές αίθουσες;

«Εκλεισαν λίγο μετά την έναρξη της πρώτης Ιντιφάντα του 1987. Ηταν, κατά τη γνώμη μου, μεγάλο λάθος. Το σκεπτικό τότε ήταν ότι δεν μπορούμε να διασκεδάζουμε, ενώ ο κόσμος σκοτώνεται και υποφέρει. Δυστυχώς επικράτησε αυτή η λογική και κάποιοι μάλιστα έφτασαν στα άκρα: έκαψαν έναν κινηματογράφο στη Γάζα. Ετσι γίναμε φτωχότεροι πολιτιστικά. Η τέχνη δεν πρέπει ποτέ, υπό οιεσδήποτε συνθήκες, να σιωπά. Αντίθετα, πρέπει να αποτελεί ένα επιπλέον μέσο πάλης κατά της κατοχής. Πρέπει να δείξουμε την Ιντιφάντα ως έργο τέχνης μιας ολόκληρης κοινωνίας».

Για περισσότερες πληροφορίες για την ταινία μπορείτε να επισκεφτείτε την ιστοσελίδα

http://www.womeninstruggle.com/