ΤΗΣ ΦΙΛΙΩΣ ΤΣΟΥΚΑΛΑ

Όταν ψηφίστηκε ο νόμος για το σύμφωνο ελεύθερης συμβίωσης, ήταν προφανές ότι ήταν ένα προοδευτικό μέτρο που φοβόταν τόσο πολύ τον εαυτό του ώστε εξαιρούσε τη βασική ομάδα πολιτών που θα είχε ανάγκη και μαζικό αίτημα να το αξιοποιήσει, δηλαδή τα ομόφυλα ζευγάρια, που μην έχοντας για την ώρα την επιλογή του πολιτικού γάμου θα το αξιοποιούσαν για ρύθμιση των συμβιώσεών τους.

Ωστόσο ο νόμος φάνηκε να δίνει μια επιλογή σε ετερόφυλα ζευγάρια που δεν επιθυμούν να παντρευτούν, αλλά χρειάζονται να έχουν κάποια από τα προνόμια της αναγνωρισμένης από το κράτος συμβίωσης. Μάλιστα αυτή η επιλογή, με το να δίνεται μόνο στα ετερόφυλα ζευγάρια, διαφημίστηκε ως θεμιτή και ωφέλιμη γι' αυτά. Το σκεπτικό της πρότασης νόμου επεσήμανε ότι επρόκειτο για μέτρο που αποσκοπεί στη στήριξη κυρίως των άγαμων γυναικών, παρέχοντάς τους προνόμια αντίστοιχα με αυτά των έγγαμων. Επίσης, η νομοπαρασκευαστική επιτροπή πρότεινε να προβλέπεται ρητά η ανάλογη εφαρμογή των ρυθμίσεων που αφορούν τους συζύγους και στους συντρόφους που συνάπτουν σύμφωνο. Κάτι τέτοιο δεν έγινε, εγείροντας ήδη από τότε ανησυχίες στη νομική κοινότητα για πιθανές διακρίσεις σε βάρος των δεύτερων. Άλλωστε στο σύνολό του το σύμφωνο που προβλεπόταν στην Ελλάδα υπολειπόταν κατά πολύ από τα ήδη εφαρμοζόμενα σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Κάποια ζευγάρια λοιπόν, γύρω στα εκατό μέχρι σήμερα σε όλη την Ελλάδα, επέλεξαν αυτή τη μορφή ρύθμισης της σχέσης τους. Πριν από λίγο καιρό, μάλιστα, μια άνεργη έγκυος γυναίκα, που έχει συνάψει και καταχωρίσει σύμφωνο ελεύθερη συμβίωσης με τον σύντροφό της, πήγε στο ΙΚΑ της περιοχής της με όλα τα απαιτούμενα δικαιολογητικά προκειμένου να ασφαλιστεί έμμεσα ως προστατευόμενο μέλος του συντρόφου της. Το αίτημά της δεν έγινε δεκτό, καθώς δεν το λέει ρητά ο νόμος (παρ' ότι λέει βέβαια με σαφήνεια ότι το παιδί που θα γεννηθεί από τους συντρόφους εξομοιώνεται με παιδί που γεννιέται σε γάμο και μπορεί να ασφαλιστεί έμμεσα από τον πατέρα του χωρίς διαδικασία αναγνώρισης). Ωστόσο πρόκειται για ένα αυτονόητο αίτημα, που, αν δεν ισχύει ούτε αυτό, τότε ο νόμος απομένει κενός, καθώς ακόμα λιγότεροι άνθρωποι έχουν λόγο να τον αξιοποιήσουν. Από την πλευρά της λογικής βέβαια, το ότι το αυτονόητο δεν διευκρινίζεται δεν το κάνει λιγότερο αυτονόητο, όταν μάλιστα η ανάλογη εφαρμογή είναι μια αρχή που δεν είναι καινούργια, αλλά διέπει το δίκαιο.

Φαίνεται λοιπόν ότι στόχος του νόμου δεν ήταν να εξυπηρετήσει τους πολίτες (αλίμονο), αλλά να ικανοποιήσει ανάγκες τής τότε και της νυν κυβέρνησης. Από τη μία, η συντηρητική κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας μπόρεσε να πουλήσει ένα προοδευτικό προφίλ χωρίς περιεχόμενο και άρα χωρίς κόστος. Από την άλλη, είναι αναμενόμενο κάθε νεοφιλελεύθερη κυβέρνηση να επιλέγει να ρυθμίσει τις ελεύθερες συμβιώσεις μόνο σε ό,τι αφορά τις μεταξύ τους οικονομικές υποθέσεις (π.χ. κληρονομικά), αλλά να αποφεύγει οποιαδήποτε παροχή από το κράτος. Το κάνει δε ενάντια στη λογική, καθώς και εκτός γάμου, και τώρα αξιοποιώντας το σύμφωνο, δημιουργούνται οικογένειες που συμβιούν, αγαπιούνται και κάνουν παιδιά ή μεγαλώνουν παιδιά από προηγούμενες σχέσεις, πράγματα που η σύγχρονη κοινωνία θα έπρεπε να ενισχύει και όχι να εμπαίζει και να τιμωρεί, κάνοντας διακρίσεις σε βάρος των οικογενειών αυτών.

* Η Φ. Τσουκαλά είναι ψυχολόγος

http://www.avgi.gr/ArticleActionshow.action?articleID=521973