Τους πρώτους μήνες του 2005, οι κάτοικοι της Κυψέλης ξεσηκώθηκαν και συγκρότησαν ένα μεγάλο κύμα αντίστασης που είπε όχι στα (τότε) σχέδια του Δήμου Αθηναίων να κατεδαφίσει την δημοτική αγορά της Κυψέλης και να «αξιοποιήσει» το χώρο στη θέση της ορθώνοντας ένα νέο πολυώροφο κτίριο (εμπορικό κέντρο, γραφεία και γκαράζ) εμβαδού 1180 m2!

Η κινητοποίηση των κατοίκων της Κυψέλης αλλά και άλλων επιστημονικών και κοινωνικών φορέων, έφερε αποτέλεσμα:

Στις 24 Οκτωβρίου 2005 λαμβάνεται η Υπουργική Απόφαση ΥΠΠΟ/ΔΝΣΑΚ/81792/2115 (που δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ 1580/Β/16-11-2005) που χαρακτηρίζει ως μνημείο – σύμφωνα με το Νόμο 3028/2002 – τη Δημοτική Αγορά της Κυψέλης.

Σύμφωνα με την Απόφαση, η Δημοτική Αγορά της Κυψέλης «αποτελεί εξαιρετικό δείγμα δημόσιου κτιρίου που κατασκευάστηκε την περίοδο του Μεσοπολέμου, το 1935, επί Δημαρχίας Κ. Κοτζιά. Διαθέτει το χαρακτήρα ενός κτιρίου στο οποίο τα εμπορεύματα έφεραν ακόμα ενεργά το χρηστικό στοιχείο. Η συναλλαγή ήταν μια πραγματική ανάγκη και οι αγοραστές γνώριζαν ενδεχομένως τους καταστηματάρχες. Γι’ αυτό πλην της αρχιτεκτονικής , τυπολογικής και μορφολογικής αξίας, είναι φορέας της ιστορίας ενός τύπου εμπορίου που η γενικευμένη σύγχρονη εμπορευματοποίηση απαξιώνει και εξαφανίζει. Επίσης, η Αγορά αποτελεί χαρακτηριστικό κτίσμα του μοντέρνου κινήματος, που κατορθώνει να ενσωματώνει με επιτυχία ιστορικές αναφορές απ’ τον κλασικισμό. Αποτελεί σημείο αναφοράς για τους κατοίκους και είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την καθημερινή ζωή. Η Δημοτική Αγορά της Κυψέλης είναι ένα μοναδικό τοπόσημο στην κυψέλη, που είναι κάτοικοι αναγνωρίζουν αλλά και χρησιμοποιούν, για να προσδιορίσουν και να ορίσουν την γειτονιά ως έννοια και ταυτόχρονα τη θέση αυτών των ίδιων σε αυτό το χώρο της τοπικής κοινότητας»

Παρά αυτά τα ισχυρά δεδομένα , το 2006, η Διεύθυνση Μελετών -  Τμήμα Παραδοσιακών Κτιρίων και Μνημείων, του Δήμου Αθηναίων, βασισμένη σε μια αόριστη «επιθυμία» της Δημοτικής Αρχής και όχι σε απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου, ανέθεσε απευθείας σε κάποια συμπράττοντα μελετητικά γραφεία, χωρίς δημόσια προκήρυξη, όπως επιβάλλεται από τον νόμο, «την εξέταση της δυνατότητας αξιοποίησης του κτιρίου της Δημοτικής Αγοράς, για την δημιουργία Δημοτικού Θεάτρου».

Πρόκειται για μια τυπική περίπτωση διασπάθισης δημοσίου χρήματος σε άσκοπες μελέτες, χωρίς νομιμότητα στη διαδικασία ανάθεσης, πράξη για την οποία πρέπει να εγκαλέσουμε την πλειοψηφία του Δημοτικού Συμβουλίου και τους εντολείς της. Δεν θα πρέπει, όμως, να θεωρήσουμε την προμελέτη αυτή ως υφισταμένη σοβαρή πρόταση για τη μελλοντική χρήση του κτιρίου και να τη λάβουμε υπ’ όψιν επί της ουσίας στη συζήτηση, πόσο μάλλον που πρόκειται για λίγα, πρόχειρα και ασύμπτωτα μεταξύ τους σχέδια. Επιπλέον, η  Κυψέλη διαθέτει πάνω από 10 θέατρα.  Πέραν του ότι, λοιπόν, το μόνο που δεν χρειάζεται είναι ένας επιπλέον θεατρικός χώρος, το θέατρο έχει προδιαγραφές οι οποίες αλλοιώνουν πλήρως τον διατηρητέο χαρακτήρα του κτιρίου.

Η Ανοιχτή Πόλη ανέδειξε το θέμα στην προεκλογική περίοδο και κάλεσε τις υπόλοιπες δημοτικές παρατάξεις να δεσμευτούν πάνω σε κοινές αρχές για το μέλλον της Δημοτικής Αγοράς της Κυψέλης. Δυστυχώς, πέρα από κοινοτοπίες και ευχολόγια, οι δημοτικές παρατάξεις των κ. Κακλαμάνη και Σκανδαλίδη δεν πήραν συγκεκριμένες θέσεις, και κυρίως, είναι απούσες από τις δραστηριότητες των κατοίκων.

Το Δεκέμβριο του 2006, με τοπική πρωτοβουλία και με τη στήριξη της Ανοιχτής Πόλης, η Δημοτική Αγορά ξανάνοιξε, καθαρίστηκε και φωτίστηκε για να φιλοξενήσει για ένα δεκαήμερο (15-24/12) ποικίλες πολιτιστικές και κοινωνικές εκδηλώσεις που προσέλκυσαν το ενδιαφέρον και τη μαζική συμμετοχή της γειτονιάς.

Ήδη έχουν συγκεντρωθεί περισσότερες από 4.000 υπογραφές κατοίκων του 6^ου Διαμερίσματος που ζητούν «να γίνει η Δημοτική Αγορά ανοιχτό και δημόσιο πολιτιστικό κέντρο».

Μετά από αυτή την «πιλοτική» κίνηση, πολλές ομάδες καλλιτεχνών και κοινωνικοί φορείς ενδιαφέρονται να φιλοξενηθούν για κάποιο διάστημα στο χώρο με εκθέσεις και άλλες πολιτιστικές εκδηλώσεις.

της Ελένης Πορτάλιου

Οι σημερινές χρήσεις της Αγοράς της Κυψέλης προκύπτουν από τις ανάγκες των κατοίκων της συνοικίας, πρέπει, όμως, σε κάθε περίπτωση να είναι συμβατές με τον χαρακτήρα του κτιρίου, το γράμμα και το πνεύμα της απόφασης χαρακτηρισμού του ως μνημείου σύμφωνα με το ΦΕΚ 527/8/24-3-2004 του Υπουργείου Πολιτισμού.

Κάθε κτίριο δεν "χωρά" τα πάντα , δεν είναι ένα άδειο περίβλημα χωρίς εσωτερικό και σκελετό, το οποίο μπορεί να γεμίσει με οτιδήποτε. Απ' αυτή τη σκοπιά το διάταγμα διατήρησης της Αγοράς της Κυψέλης είναι σαφές: χαρακτηρίζει όλο το κτίριο ως μνημείο και όχι μόνο το κέλυφος, πράγμα που μπορεί να συμβαίνει, καλώς ή κακώς, σε άλλες περιπτώσεις, κυρίως διατηρητέων κατοικιών που χρήζουν ριζικής ανακαίνισης.

Πέραν αυτής της ρητής διατύπωσης στους λόγους διατήρησης της Αγοράς το διάταγμα αναφέρεται εκτενώς στην αξία της ως κτιρίου εμπορίου, όταν "τα εμπορεύματα έφεραν ακόμα ενεργά το χρηστικό στοιχείο. Η συναλλαγή ήταν μια πραγματική ανάγκη και οι αγοραστές γνώριζαν ενδεχομένως τους καταστηματάρχες. Γι' αυτό πλην της αρχιτεκτονικής, τυπολογικής και μορφολογικής αξίας, (η Αγορά) είναι φορέας της ιστορίας ενός τύπου εμπορίου που η γενικευμένη σύγχρονη εμπορευματοποίηση απαξιώνει και εξαφανίζει". Εκ της παραγράφου αυτής συνάγεται ότι ενδιαφέρει η τυπολογία του κτιρίου και οι χώροι στέγασης της παραδοσιακής εμπορικής λειτουργίας του, επομένως δεν μπορεί να διαλυθεί το εσωτερικό του και να εξαφανιστούν τα καταστήματα, γιατί τότε δεν υπάρχει τύπος - αγορά ούτε χωρική μνήμη μικροεμπορίου.

Έχει ενδιαφέρον να υπενθυμίσουμε την ανάλογη εκτενή προβληματική της Αρχιτεκτονικής Σχολής ΕΜΠ. Στο κείμενό της με το οποίο ζητεί τη διατήρηση της Αγοράς αναφέρονται τα παρακάτω: "Πρόκειται για κτήριο του Μεσοπολέμου, που οικοδομήθηκε το 1935 σε σχέδια της Τεχνικής Υπηρεσίας του Δήμου (τότε διευθυντής της Γενικής Διεύθυνσης Τεχνικών Υπηρεσιών ο Κριμπάς, επί δημαρχίας Κ. Κοτζιά). Η Αγορά Κυψέλης εντασσόταν σε ένα ευρύτερο σχέδιο οικοδόμησης περιφερειακών (συνοικιακών) αγορών με σκοπό την καλύτερη εξυπηρέτηση των δημοτών και αποσυμφόρησης της Κεντρικής Αγοράς Αθηνών (Βαρβακείου), όπως προκύπτει από τεχνικές εκθέσεις και χάρτες της εποχής εκείνης. Στο πρόγραμμα αυτό περιλαμβανόταν και οικοδόμηση 'λαϊκών λουτρών'. Τέτοιες αγορές προγραμματίζονταν στην Αλυσίδα, τα Κάτω Πατήσια, την Κυψέλη ,στους Αμπελόκηπους, στα Κουντουριώτικα, στον Κολωνό, την Ακαδημία Πλάτωνος, τα Εξάρχεια, την Πλάκα, τον Κεραμεικό, το Παγκράτι και του Φιλοπάππου, γενικά σε λαϊκές συνοικίες των Αθηνών"…

"Το κτήριο της Αγοράς Κυψέλης, τελικά αποτελεί μνημείο όχι μόνο για την αρχιτεκτονική του μορφή αλλά και ως δείγμα ενός μακροχρόνιου προγραμματισμού του τότε Δήμου Αθηναίων, προγραμματισμού που κάτω από τις ιστορικές συνθήκες του Μεσοπολέμου ήταν εκτεταμένος, αν ληφθεί υπ' όψιν ο αντίστοιχος των διδακτηρίων της γενιάς του '30 επί υπουργίας Γεωργίου Παπανδρέου, της οικοδόμησης προσφυγικών πολυκατοικιών και οικισμών από την ΕΑΠ και μετά το 1937 το Υπουργείο Προνοίας, την εκπόνηση του σχεδίου πόλεως της επιτροπής Καλλιγά και αργότερα την ίδρυση του Υπουργείου Πρωτευούσης κ.α."

Παρά αυτά τα ισχυρά δεδομένα, η Διεύθυνση Μελετών - Τμήμα Παραδοσιακών Κτιρίων και Μνημείων, του Δήμου Αθηναίων, βασισμένη σε μια αόριστη "επιθυμία" της "Δημοτικής Αρχής" και όχι σε απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου, ανέθεσε σε συμπράττοντα μελετητικά γραφεία, χωρίς δημόσια προκήρυξη, όπως επιβάλλεται από τον νόμο, "την εξέταση της δυνατότητας αξιοποίησης του κτιρίου της Δημοτικής Αγοράς, για την δημιουργία Δημοτικού Θεάτρου." Πρόκειται για μια τυπική περίπτωση διασπάθισης δημοσίου χρήματος σε άσκοπες μελέτες, χωρίς νομιμότητα στη διαδικασία ανάθεσης, πράξη για την οποία πρέπει να εγκαλέσουμε την πλειοψηφία του Δημοτικού Συμβουλίου και τους εντολείς της. Δεν θα πρέπει, όμως, να θεωρήσουμε την προμελέτη αυτή ως υφισταμένη σοβαρή πρόταση για τη σημερινή χρήση του κτιρίου και να τη λάβουμε υπ' όψιν επί της ουσίας στη συζήτηση, πόσο μάλλον που πρόκειται για λίγα, πρόχειρα και ασύμπτωτα μεταξύ τους σχέδια. Η Κυψέλη διαθέτει πάνω από 10 θέατρα. Πέραν του ότι, λοιπόν, το μόνο που δεν χρειάζεται είναι ένας επιπλέον θεατρικός χώρος, το θέατρο έχει προδιαγραφές οι οποίες αλλοιώνουν πλήρως τον διατηρητέο χαρακτήρα του κτιρίου.

Η Αγορά της Κυψέλης πρέπει να αποκατασταθεί ως έχει, με μικρές παρεμβάσεις για την καλύτερη σημερινή λειτουργία της, παρεμβάσεις, όμως, που δεν θα επεμβαίνουν στην τυπολογία του κτιρίου: μαγαζιά στην περίμετρο, διαμπερής - διπλού ύψους κεντρικός χώρος κίνησης. Γενικά η αγορά ως τύπος κτιρίου είναι ένα είδος στεγάστρου, ένας διαπερατός χώρος, που αδειάζει και γεμίζει συνεχώς με κόσμο, συμπυκνώνοντας μια σχέση αλληλουχίας ανάμεσα στον κεντρικό χώρο και τις μικρές μονάδες με ανοιχτό μέτωπο σ' αυτόν.

Ο τύπος κτιρίου της Αγοράς της Κυψέλης παραπέμπει σε πολλές ταυτόχρονα επιμέρους δράσεις - σήμερα πολιτιστικού χαρακτήρα όπως προτείνουν οι κάτοικοι - που μπορούν να στεγαστούν στους μικροχώρους των μαγαζιών, επικοινωνώντας μεταξύ τους μέσω του κεντρικού χώρου, ο οποίος μπορεί να λειτουργεί ως τόπος διέλευσης, στάσης και συνάντησης, παραλαμβάνοντας ευκαιριακά διαφορετικές συλλογικές εκδηλώσεις (παραστάσεις, συνελεύσεις κ.λ.π.). Η Αγορά δεν έχει στενό και τυπικό λειτουργικό χαρακτήρα. Όπως είναι ανοιχτή σαν κτίριο, με τις δύο μεγάλες εισόδους στις στενές πλευρές, είναι επίσης ανοιχτή και διαθέσιμη σε πολλαπλές χρήσεις, μεταξύ των οποίων το πέρασμα, το χάζεμα και η επαφή με τους άλλους είναι από τις πιο σημαντικές. Επομένως, οι χρήσεις της Αγοράς πρέπει να είναι δημόσιες και η λειτουργία της ανοιχτή στο κοινό. Όπως οι μικροέμποροι και οι αγοραστές είχαν στο παρελθόν τη λειτουργία αυτή στα χέρια τους, έτσι και σήμερα πρέπει να εμπλακούν στη διαχείριση της Αγοράς οι κάτοικοι της γειτονιάς και οι φορείς τους.

Οι παραπάνω επιλογές έχουν ένα επιπλέον πλεονέκτημα: το χαμηλό κόστος ανακαίνισης. Έτσι , με τα χρήματα που εγγράφει στον προϋπολογισμό του ο δήμος Αθηναίων για την Αγορά (2.000.000€) μπορούν να ανακαινιστούν 2 και 3 ανάλογοι χώροι, καλύπτοντας ζωτικές ανάγκες της Κυψέλης σε χώρους για κοινωνικές χρήσεις.

Ελένη Πορτάλιου, αρχιτέκτων, μέλος της Ανοιχτής Πόλης

ΦΩΤΟΓΡΑΦΊΕΣ

ΔΕΚΑ ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΝΑ ΕΡΘΕΤΕ

1. Για να κάνουμε τη Δημοτική Αγορά της Κυψέλης και πάλι να ζωντανέψει.

2. Για να συμμετάσχεις και να καταθέσεις Κι εσύ την άποψή σου σε συζητήσεις για τον πολιτισμό, τους μετανάστες, την καθαριότητα.

3. Για να πάρεις μια γεύση από το έργο και το μεράκι καλλιτεχνών που ζουν και δημιουργούν στην περιοχή μας.

4. Για ν’ ακούσεις καλή και ποιοτική ελληνική και ξένη μουσική.

5. Για να προμηθευτείς τα δώρα σου από ένα εναλλακτικό χριστουγεννιάτικο μπαζάρ.

6. Για να ακούσεις, μαζί με τα παιδιά, όμορφα χριστουγεννιάτικα παραμύθια.

7. Για να θυμηθούμε τι σημαίνει χριστουγεννιάτικη ζεστασιά.

8. Για να ξεφύγουμε απ’ την ψυχαγωγία στυλ Συντάγματος και Ζαππείου.

ΣΑΣ ΠΕΡΙΜΕΝΟΥΜΕ !

Αλεξίου Εμμανουέλλα, Αξελός Ρήγας, Βλαχοπούλου Τιτίκα, Γρηγορόπουλος Χάρης, Ευείδη Τζόυς, Κανελοπούλου Μαρία, Κρήτα Ελένη, Κωσταντής Γιώργος, Μάινας Στέλιος, Μπιμπίλας Σπύρος, Ντενίρη Φωτεινή, Ρευματά Έφη, Τσαμποδήμου Έφη, Φίλιππα Ελένη, Φραγκούλη Λένα

** Ενώ οι λογοτέχνες που θα διαβάσουν κείμενα είναι οι:

Άλκη Ζέη, Περικλής Κοροβέσης, Μένης Κουμανταρέας, Θανάσης Κωσταβάρας, Έλσα Λιαροπούλου, Γίωργος Ξενάριος, Χρήστος Χωμενίδης

Ακόμα στο χώρο θα υπάρχουν:

Έκθεση ζωγραφικής που μετέχουν οι: Γιανέλης Σωτήρης, Γιομηρέ Λίζα, Δημοπούλου Δήμητρα, Ζερβός Γιάννης Καταπόδης Γιώργος, Κρεκούκιας Χαράλαμπος, Κυρίτσης Απόστολος, Λιαούρης Ηλίας, Νικολαίδης Νίκος, Πρωτοπαππά Αριάνα, Σταμούλης Δημήτρης, Τσεκούρα Χάρης, Χατζή Κατερίνα

Και έκθεση φωτογραφίας με την συμμετοχή των: Βαλασάκης Γιάννης, Ζερβού Ντίνα, Κακογιάννη Ειρήνη, Κοκκινάκη Σταματία, Παπαπολυμέρου Στέφανος, Ταζέ Ξένη, Χατζηορδάνη Αλεξάνδρα

Καφέ – Μπαρ σε συνεργασία με την ομάδα αλληλέγγυου εμπορίου «Σπόρος»

Πάγκοι βιοκαλλιεργητών

Προβολές ταινιών μικρού μήκους και σλάιντς, έκθεση κόμιξ από την «Γαλέρα»

Περίπτερα  θεραπευτικών κοινοτήτων, κοινωνικών και αντιρατσιστικών οργανώσεων και κοινότητες μεταναστών

Μικρή αγορά κοσμημάτων, διακοσμητικών, βιτρό και κεραμικών από χειροτέχνες

Reconstruction Community

Ομάδα καλλιτεχνών που εξέθεσαν τα έργα τους στην αγορά της Κυψέλης από τις 26/12 μέχρι τις 13/1 πραγματοποιώντας σειρά εκδηλώσεων

Η διεύθυνση του συνδέσμου είναι: http://www.reconstruction.gr/news.php

Athens Video Art Festival

Συμμετοχή στις εκδηλώσεις της Reconstruction Community στην Δημοτική Αγορά Κυψέλης

Η διεύθυνση του συνδέσμου είναι: http://www.athensvideoartfestival.gr/showactivity.asp?view=28

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ΤΗΣ ΚΥΨΕΛΗΣ

Διάρκεια: 23/01/07 - Σάββατο 3/02/07. Ώρες 18:00 - 22:00 καθημερινά.

Η διεύθυνση του συνδέσμου είναι: http://www.photographyinfo.gr/photography/news/2007/a/index.html

Ομιλία συζήτηση με θέμα «Κεραίες Κινητής Τηλεφωνίας»

ΤΕΤΑΡΤΗ 21 Φεβρουαρίου: Θεματική εσπερίδα: Το Περιβάλλον και εμείς

7-8 μ.μ.: Για την αναθεώρηση του άρθρου 24. Εισήγηση: Ελ. Πορτάλιου- (Πανελλαδική Πρωτοβουλία κατά της αναθεώρησης των άρθρων 24, 100, 117 του Συντάγματος).

8-10 μ.μ.:            Η Παγκόσμια Κλιματική Αλλαγή και οι υποχρεώσεις της Ελλάδας-Δύο χρόνια  ισχύος της Συμφωνίας του Κιότο. Εισηγήσεις από ειδικούς-συζήτηση.

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 23 Φεβρουαρίου, 8-10 μ.μ.    Διάλεξη-συζήτηση: "Ο Καραγκιόζης υπάρχει και επιμένει. Γιατί;" Εισηγητής: Ηλίας Γιαννίρης.

ΣΑΒΒΑΤΟ 24 Φεβρουαρίου: Θεματική ημέρα για το πρόβλημα των απορριμμάτων

Έκθεση φωτογραφίας  από τους Στ. Κοκκινάκη, Στ. Παπαπολυμέρου, Ομάδα Διάβαση.

10:30-13:00 πμ: Καλλιτεχνικό Εργαστήρι «Δημιουργίες από σκουπίδια».  

11:00-14:00: Συζήτηση για τα σκουπίδια με τη συμμετοχή των: Οικολογική Εταιρεία Ανακύκλωσης, GREENPEACE, WWF, Ανοιχτή Πόλη, Οικολογική Αθήνα.

 18:00-20:00: Συζήτηση για το πρόβλημα των σκουπιδιών την ανακύκλωση και την καθαριότητα στο 6^ο Διαμέρισμα).

ΚΥΡΙΑΚΗ 25 Φεβρουαρίου: 7-9 μ.μ.: Πρόσκληση για ένα απόγευμα ποίησης

Επιλέξτε ένα ποίημα που σας αρέσει ή που γράψατε εσείς και ελάτε να το διαβάσετε στην παρέα μας. Επίσης, θα διαβάσουν ποιήματά τους οι Ν. Μουρίκης, Ν. Σιδέρης, Η. Γιαννίρης.

Για λίγες ακόμα μέρες συνεχίζεται «η κυψέλη των καλλιτεχνών»                      

                            ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ 12/03 ΩΣ 18/03

ΔΕΥΤΕΡΑ 12 Μαρτίου: Έναρξη Έκθεσης εικαστικών (διάρκεια Έκθεσης 12/03 – 23/03)

ΣΑΒΒΑΤΟ 17 Μαρτίου(και κάθε  Σάββατο): Παιδικό εργαστήρι από τις 10:30 ως 12:30

ΣΑΒΒΑΤΟ 17 Μαρτίου: Έκθεση βιολογικών προϊόντων σε συνεργασία με τον Σύλλογο Βιοκαλλιεργητών Λαϊκών (ΣΥ.ΒΙ.Λ.Α.) Αγορών (κάθε Σάββατο για τις επόμενες τρεις εβδομάδες)