Επιδράσεις της µη ιοντίζουσας ακτινοβολίας από την κινητή τηλεφωνία

Ο υφυπουργός υγείας και καθηγητής παιδιατρικής κ Φραγκλίνος Παπαδέλης (1996): Οι επιδράσεις περιλαµβάνουν τη
διέγερση των κυττάρων του νευρικού και µυϊκού ιστού και επηρεασµό των βηµατοδοτών γι αυτό θεωρείται σκόπιµο να αποφεύγεται η
εγκατάσταση κεραιών κοντά σε σχολεία, νοσοκοµεία και παιδικούς σταθµούς.


Ο ευρωπαϊκός οργανισµός περιβάλλοντος : Η προφυλακτική δράση επιβάλλεται για την προστασία του κοινού.
Η Ελληνική Επιτροπή Ατοµικής Ενέργειας (ΕΕΑΕ) : Προληπτικά είναι καλό να αποφεύγεται κάθε µη απαραίτητη επιβάρυνση µε
ακτινοβολία ... άνθρωποι για µεγάλο χρονικό διάστηµα.


Έκθεση εµπειρογνωµόνων προς το υπουργείο υγείας της Γαλλίας (2001) : Η εγκατάσταση κεραιών κινητής τηλεφωνίας
προκαλεί κίνδυνο στην υγεία από τα µη θερµικά φαινόµενα που σχετίζονται και µε χαµηλά επίπεδα ΗΜΑ1. Υιοθετεί την αρχή της
προφύλαξης, συνιστά εντατικότερη έρευνα για τις βιολογικές επιδράσεις της ΗΜΑ και προτείνει µείωση της έκθεσης σ' αυτή, σε
ευαίσθητες οµάδες όπως παιδιά, έγκυες κλπ.


Ανεξάρτητη επιτροπή εµπειρογνωµόνων Μ. Βρετανίας: Νέα επιστηµονικά δεδοµένα δηλώνουν ότι προκαλούνται βιολογικές
επιδράσεις και κάτω από τα συνιστώµενα όρια. Η δεκτικότητα διαφέρει. Συνιστούµε της αρχή της προφύλαξης.


Νικήτας Κακλαµάνης καθηγητής ογκολογίας και νυν υπουργός υγείας (15/12/2000 µαρτυρία σε δικαστήριο) : αναφέρει
βλάβες στο κεντρικό νευρικό σύστηµα, κακώσεις στους ιστούς του σώµατος και του δέρµατος επιστηµονικά επιβεβαιωµένες.


Λουκάς Μαργαρίτης - καθηγητής κυτταρικής βιολογίας : Η ΗΜΑ είναι επιβλαβής και οι βλάβες είναι σε συνάρτηση µε την ένταση
του πεδίου, της συχνότητα και την απόσταση. Συνιστά να τοποθετούνται οι κεραίες µακριά από µόνιµες κατοικίες και ευπαθείς οµάδες.
Οι µη θερµικές επιδράσεις είναι σηµαντικές και δεν καλύπτονται από τα θεσπισµένα όρια ασφαλείας, αφού δεν είναι άµεσα µετρήσιµες.


Ο Δρ. N. Cherry ( 8 Ιουνίου 2000): Μέχρι σήµερα οι εταιρείες κινητής τηλεφωνίας καθώς και κυβερνητικά όργανα…συνεχίζουν να
ισχυρίζονται ότι δεν υπάρχουν δεδοµένα που να υποστηρίζουν ότι η ακτινοβολία από τα κινητά τηλέφωνα είναι επιβλαβής. Παρόλα
αυτά υπάρχει µεγάλος αριθµός επιστηµονικών µελετών, που ολοένα αυξάνεται, που υποδεικνύει ότι αυτό δεν είναι αληθές. Η
ακτινοβολία δεν είναι οµοιόµορφη. Υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι οι κεραίες είναι παράγοντες κινδύνου και προκαλούν γενετικές
βλάβες, καρκίνο, καρδιακή αρρυθµία, νευρολογικές διαταραχές, επίδραση στην αναπαραγωγή (εγκυµοσύνη κλπ.) και µολυσµατικές
αρρώστιες.


Dr Santini που παρουσίασε τις απόψεις του ( Μάρτιος 2002 ) στο γαλλικό κοινοβούλιο: Το κοινό που διαµένει 200 µέτρα
από κεραίες παραπονείται για ασθένειες που προκαλούνται από έκθεση σε ραδιοσυχνότητες. Η µόνη µελέτη που υφίσταται προς το
παρόν έχει πραγµατοποιηθεί στην Γαλλία και αφορά 530 άτοµα που διαµένουν σε περιοχές όπου έχουν εγκατασταθεί σταθµοί βάσης.
Συνιστάται η αρχή της προφύλαξης, σύµφωνα µε την οποία πρέπει οι κεραίες να τοποθετούνται σε απόσταση µεγαλύτερη των 300
µέτρων από κατοικηµένες περιοχές δεν πρέπει να εκτίθεναι σε µέση ετήσια ένταση ηλεκτροµαγνητικού πεδίου µεγαλύτερη από 0,62
m/V (το σηµερινό όριο είναι 33m/V).


Δρ. G. J. Hyland (Τµήµα Φυσικής του Πανεπιστηµίου “Warwick” στο Κόβεντρι της Μ. Βρετανίας): «…τα υπάρχοντα όρια
ασφαλείας, για την έκθεση του κοινού στην ακτινοβολία που χρησιµοποιείται στην κινητή τηλεφωνία, είναι παντελώς ανεπαρκή, ενώ η
φιλοσοφία µε την οποία υπολογίσθηκαν είναι θεµελιωδώς λανθασµένη…αποτυγχάνουν τελείως να λάβουν υπόψη την πιθανότητα
δυσµενών επιπτώσεων στην υγεία, που συνδέονται µε το γεγονός ότι ζώντες οργανισµοί – και µόνον ζώντες - έχουν την ικανότητα να
ανταποκρίνονται (αντιδρούν) και σε άλλα «χαρακτηριστικά» της τεχνολογικά παραγόµενης ακτινοβολίας, εκτός από την ένταση, και
έτσι µπορούν να αντιδράσουν και σε εντάσεις πολύ πιο χαµηλές από αυτές που θεσπίζονται από τους κώδικες ασφαλείας…

...πολλά µέτρα µπορούν να ληφθούν µε σκοπό την άρση των µη αναγκαίων κινδύνων που προκαλούνται από τους σταθµούς βάσης όπως…να
διασφαλισθεί ότι τα πεδία, στα οποία εκτίθεται αδιακρίτως και χωρίς την θέληση του το κοινό, είναι πολύ χαµηλότερα από τα
επιτρεπόµενα όρια που προαναφέρθηκαν, τα οποία είναι 1000 φορές χαµηλότερα από τα επίπεδα - όρια των θερµικών, στην τάξη
µεγέθους των “microwatts/cm2 (= mW/cm2”)…

...αυτό µπορεί να επιτευχθεί είτε µε την τοποθέτηση των κεραιών σε πολύ υψηλότερους ιστούς, ή µε την θέσπιση µιας «απαγορευτικής»
ζώνης, σαν αυτή των 500 µέτρων που πρότεινε η Ένωση των Τοπικών Κυβερνήσεων της Νέας Νότιας Ουαλίας, (ΟΤΑ) στην Αυστραλία.
Το ύψος του ιστού µπορεί να αντικαταστήσει την απαγορευτική ζώνη…να απαγορευτεί η τοποθέτηση πολλών ιστών στην ίδια
περιοχή-στο ίδιο σηµείο, και να απαιτηθεί η αντικατάσταση των υπαρχόντων «οµάδων» ιστών από ένα πολύ υψηλό ιστό,
ο οποίος θα εξυπηρετεί όλες τις εταιρείες…

...κατά την χωροθέτηση των κεραιών θα πρέπει να λαµβάνεται υπόψη η τοπογραφία της περιοχής…η ύπαρξη κατοικιών, σχολείων,
νοσοκοµείων και οποιαδήποτε άλλα δηµόσια κτίρια…η κεραία πρέπει να τοποθετείται στον ιστό έτσι ώστε η οποιαδήποτε
εκπεµπόµενη ακτινοβολία προς οποιαδήποτε κατεύθυνση…σε περιοχές πρόσβασης του κοινού να είναι πολύ χαµηλότερη
από 1 microwatt/cm2... µην χρησιµοποιούνται στα ψηφιακά σήµατα χαµηλές συχνότητες (amplitude) που συµπίπτουν
µε τα ανθρώπινα εγκεφαλικά κύµατα…»

Επίσης, σε µεταγενέστερο άρθρο του, ο ίδιος επιστήµων αναφέρει ότι «… η τοποθέτηση των ιστών σταθµών βάσης (κεραιών)
σε περιοχές σχολείων νηπιαγωγείων…πρέπει να παρεµποδίζεται δυναµικά. … σε σχέση µε την έκθεση από σταθµούς βάσης
δεν µπορεί να θεσπισθεί µια «απόσταση ασφαλείας» για όλες τις περιπτώσεις. Η µόνη προσέγγιση που έχει πραγµατικό
αποτέλεσµα προς το παρόν, είναι να απαιτείται σε περιοχές πρόσβασης του κοινού… η ένταση της ακτινοβολίας
να είναι χαµηλότερη από 10nW/cm2 (10-4 W/m2 – ισοδύναµο µε 0,2 V/m)…».


Ο Δρ. Α. Κεφαλάς, ερευνητής στο Ινστιτούτο Θεωρητικής και Φυσικής Χηµείας του Εθνικού Ιδρύµατος Ερευνών, στην
από 07.05.03 γνωµοδότησή του αναφέρει ότι: «σχετικά µε την επικινδυνότητα των κινητών τηλεφώνων και κεραιών εκποµπής κινητής
τηλεφωνίας, πρόσφατες έρευνες απέδειξαν ότι η ακτινοβολία τους έχει βλαβερές επιπτώσεις στην υγεία. Συγκεκριµένα σας επισυνάπτω
σχετικό δηµοσίευµα της ιστοσελίδας www.wsws.org. Η προσωπική µου εκτίµηση επίσης είναι ότι είναι δύσκολο να ορισθεί κατώτατο
όριο ασφαλούς ισχύος εκποµπής ακτινοβολίας. Ο κύριος λόγος είναι ότι η περιοχή εκποµπής συχνοτήτων τους βρίσκεται σε συντονισµό
µε την ενέργεια περιστροφής των βάσεων του DNA, µε αποτέλεσµα την πιθανή θραύση χηµικών δεσµών και την επακόλουθη
καταστροφή του. Κατά τη γνώµη µου η περιοχή των 800 και 900 MHz είναι και η πλέον επικίνδυνη».


Ευρωπαϊκός Οργανισµός Περιβάλλοντος :«Ο Σωκράτης θεωρούσε την άγνοια ως µια πηγή σοφίας. Οι µελέτες
περίπτωσης, που εξετάσθηκαν στην έκθεση, αποδεικνύουν ότι αυτό είναι ένα µάθηµα της ιστορίας που οι άνθρωποι έχουν ξεχάσει.
Η εύκολη επίκληση της επιστηµονικής «βεβαιότητας» για την έλλειψη βλάβης οδήγησε συχνά στην αδυναµία
λήψης µέτρων προφύλαξης. Όµως, τίποτα το επιστηµονικό δεν υπάρχει στη δήθεν βεβαιότητα».


Η Ελληνική Επιτροπή Ατοµικής Ενέργειας (ΕΕΑΕ) : ακριβώς επειδή ακόµη γνωρίζουµε πολύ λίγα σχετικά µε τις
µακροπρόθεσµες επιδράσεις της ακτινοβολίας µικρής εντάσεως. Προληπτικά λοιπόν καλό θα είναι να
αποφεύγεται κάθε µη απαραίτητη επιβάρυνση µε ακτινοβολία. Στους σταθµούς βάσης το δραστικότερο προληπτικό µέτρο
είναι η τοποθέτησή τους σε όσο το δυνατόν µεγαλύτερη απόσταση από τα µέρη όπου παραµένουν άνθρωποι για µεγάλο
χρονικό διάστηµα…µακροπρόθεσµες επιδράσεις δεν µπορούν πάντως να αποκλεισθούν επί του παρόντος».


Ο Καθηγητής ηλεκτρονικής φυσικής στο Πανεπιστήµιο Αθηνών κ. Λιολιούσης τονίζει ότι η επιλογή της λήψης
όλων των επιβαλλόµενων µέτρων, έστω και αν δεν έχει επιβεβαιωθεί ο κίνδυνος, είναι «η πλέον υπεύθυνη, δεδοµένου ότι
οι µέχρι σήµερα ενδείξεις αφορούν σε σοβαρότατες ασθένειες όπως ο καρκίνος». Αυτή είναι η πολιτική της «συνετής
αποφυγής» και είναι ταυτόσηµη µε την πολιτική ALARA (As Low As Reasonably Achievable), που υποδεικνύει η έκθεση
της επιτροπής NCRP (National Council of Radiation Protection).

Ακόµη : «αναµφισβήτητες βιολογικές επιδράσεις των ηλεκτροµαγνητικών πεδίων» (καταρρακτογένεση, επίδραση στους
καρδιακούς βηµατοδότες, µικροκυµατικά ακούσµατα). Ειδικότερα, αναφέρει ότι «τα πειράµατα … απεκάλυψαν
ενδείξεις ότι και η µη ιονίζουσα ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία πιθανόν να δρα προσθετικά, όπως και η ιονίζουσα
(ραδιενέργεια) … κατά δεύτερον, από τα πειράµατα αυτά προέκυψε µία επιπλέον ισχυρή ένδειξη αθερµικών επιπτώσεων
της µη ιονίζουσας ακτινοβολίας …(σελ.55)». Σχετικά µε τους µηχανισµούς βιολογικών επιδράσεων των ηλεκτροµαγνητικών
πεδίων, αναφέρει ότι «πειράµατα, τόσο σε ζώα όσο και σε ανθρώπους, έδειξαν ότι τεχνητά ηλεκτροµαγνητικά πεδία
(µη ιονίζουσες ακτινοβολίες) καταστέλλουν τη λειτουργία της επίφυσης, µειώνοντας τα επίπεδα µελατονίνης στον οργανισµό…

...έχει ήδη επιδειχθεί η ικανότητα της µελατονίνης να καταστέλλει την ανάπτυξη των καρκινικών κυττάρων…η µελατονίνη
αποτρέπει µεταβολές στο µοριακό επίπεδο, πιθανόν η έλλειψή της να διευκολύνει εκφυλιστικά φαινόµενα όπως η
στεφανιαία νόσος, η νόσος του Πάρκινσον, του Αλτσχάιµερ κλπ (σελ. 73)».


Ο Καθηγητής, κ. Δ. Κουτσούρης, του Εργαστηρίου Βιοϊατρικής Τεχνολογίας, του Τµήµατος Ηλεκτρολόγων
Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου (Ακαδηµαϊκό Ερευνητικό
Ινστιτούτο Επικοινωνιών και Υπολογιστών), στην από 25.07.94 γνωµοδότησή του, αναφέρει ότι : « Κατά την
προσωπική µας γνώµη µέχρι εξαγωγής των τελικών συµπερασµάτων θα πρέπει να αποφεύγεται η εγκατάσταση σταθµών
βάσης κινητής τηλεφωνίας σε πυκνοκατοικηµένες αστικές περιοχές ή σε περιοχές µε δέκτες κατοίκους που ανήκουν σε
ευαίσθητες οµάδες πληθυσµού, όπως παιδιά (προσχολικής και σχολικής ηλικίας), έγκυες γυναίκες, ηλικιωµένοι κτλ».


Ο Καθηγητής και Πρόεδρος του Τµήµατος Πληροφορικής της Σχολής Θετικών Επιστηµών του Αριστοτέλειου
Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης, κ. Ι.Α. Τσουκαλάς, στην από 30.09.94 γνωµοδότησή του, αναφέρει ότι: « Γενικώς,
υπό τις παρούσες συνθήκες κατανοµής RF συχνοτήτων και συχνοτήτων κινητής τηλεφωνίας στο λεκανοπέδιο της Αττικής,
θα θεωρούσαµε επικίνδυνο να υπάρχουν κεραίες κινητής τηλεφωνίας σε απόσταση µικρότερη των 100 µέτρων από
κατοικηµένες περιοχές, δοθέντος του ότι η αθροιστική επίδραση της ηλεκτροµαγνητικής ακτινοβολίας από διάφορες πηγές
και για όρια όπως αυτά περιγράφονται από τους κανονισµούς ANSI είναι βλαπτικές για τον άνθρωπο και φυσικά για τους
νέους οργανισµούς εντελώς... Λεπτοµερείς µετρήσεις του συνολικού φάσµατος Η/Μ θα απεδείκνυαν την παρούσα θέση
µας».


Ο Καθηγητής Κυτταρικής Βιολογίας και Ραδιοβιολογίας του Πανεπιστηµίου Αθηνών (Τµήµα Βιολογίας,
Τοµέας Βιολογίας Κυττάρου και Βιοφυσικής), κ. Λ. Μαργαρίτης, στην από 14.01.97 γνωµοδότησή του, αναφέρει
ότι: « Η ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία είναι αναµφίβολα επιβλαβής για τον ανθρώπινο οργανισµό. Το ποσοστό βλάβης
εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, π.χ ένταση πεδίου, συχνότητα, απόσταση κλπ. Το θέµα δεν έχει εξαντληθεί πλήρως
από πλευράς επιστηµονικής έρευνας. Σχετικά µε την εγκατάσταση βάσεως κινητής τηλεφωνίας, η γνώµη µου είναι, ότι θα
πρέπει να τοποθετούνται όσο το δυνατόν πιο µακριά από µόνιµες κατοικίες, ώστε να αποφεύγεται η συνεχής έκθεση στην
Η/Μ ακτινοβολία ευπαθών οµάδων ατόµων όπως γυναίκες σε κατάσταση εγκυµοσύνης, µικρά παιδιά, άτοµα που
υποβάλλονται σε φαρµακευτική αγωγή κλπ».

«…η ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία προκαλεί µη θερµικές επιπτώσεις οι οποίες αναφέρονται στην επίδραση της
ακτινοβολίας στη λειτουργία των κυτταρικών συστατικών…Οι µη-θερµικές επιπτώσεις θεωρούνται και οι πιο σηµαντικές
από βιολογικής / ιατρικής σκοπιάς και δεν καλύπτονται από τα όρια ασφαλείας που έχουν θεσπισθεί, επειδή δεν είναι
άµεσα µετρήσιµες µε κάποιο όργανο. Με άλλα λόγια, δεν υπάρχει απ’ ευθείας συνάρτηση της έντασης της ακτινοβολίας, η
οποία µπορεί να µετρηθεί µε όργανο σε µονάδες…από βιολογικής σκοπιάς η µόνη ασφαλής δόση, όχι µόνο ακτινοβολίας
από κινητό τηλέφωνο αλλά και από κάθε άλλο είδος «µόλυνσης» είναι η µηδενική, θα πρέπει να γίνεται όσο το δυνατόν
περιορισµένη χρήση των κινητών τηλεφώνων….».


Ο κ . Σ. Τσιτοµενέας, Επ. Καθηγητής του Τµήµατος Ηλεκτρονικής του ΤΕΙ Πειραιά και Πρόεδρος της
Επιτροπής Μη Ιονιζουσών Ακτινοβολιών της Ένωσης Ελλήνων Φυσικών ΤΕΙ Πειραιά, σε σχετικό κείµενό του,
αναφέρει :
Α. « Οι λειτουργικές επιπτώσεις από τους σταθµούς βάσης της κυψελωτής τηλεφωνίας προέρχονται από τις πάσης φύσης
αλληλεπιδράσεις του σταθµού και των λειτουργιών του µε το περιβάλλον. Οι οφθαλµοφανείς λειτουργικές επιπτώσεις
είναι οι αισθητικές επιδράσεις που εµφανίζονται ως υποβιβασµός της αισθητικής του τοπίου από τους πυλώνες και τις κεραίες
της κυψελωτής τηλεφωνίας…Για το λόγο αυτό τα κριτήρια επιλογής των κεραιών και της θέσης που θα
εγκατασταθούν πρέπει να µην είναι µόνο ραδιοηλεκτρικά αλλά να έχουν και ως κύριο στόχο την ελαχιστοποίηση της
αισθητικής ενόχλησης. Οι µη ορατές λειτουργικές επιπτώσεις…είναι οι πάσης φύσης ηλεκτροµαγνητικές αλληλεπιδράσεις
µε το γήινο ηλεκτρικό πεδίο ή µε άλλες ηλεκτρονικές διατάξεις…
Τα τεκµηριωµένα στοιχεία για τις λειτουργικές επιπτώσεις από τους σταθµούς βάσης είναι λίγα … Η έρευνα συνεχίζεται και
στοχεύει αρχικά στην ανάδειξη των παραµέτρων της τυχόν επικινδυνότητας που ενέχουν οι επιδράσεις σε ηλεκτρονικές
διατάξεις από τις οποίες εξαρτάται η ζωή ή η υγεία (αυτοµατισµοί, διαγνωστικά, βηµατοδότες κλπ)».


Σ. Τσιτοµενέα, Κ. Θεοδοσίου και Κ. Παπαξοϊνη. Από τα αποτελέσµατα προκύπτει το συµπέρασµα ότι στην δυσµενέστερη
περίπτωση σε µια ζώνη µε ακτίνα 8 ~ 12 m (για σταθµό 900MHz) ή 5,6 ~ 10,6 m (για σταθµό 1800MHz0 ή έκθεση µέσα στο λοβό της
κεραίας υπερβαίνει τα αποδεκτά όρια και ίσως είναι βλαπτική, ενώ σε ακτίνα µεγαλύτερη από 147,1m γύρω από την κεραία δεν
προκύπτουν εικαζόµενες ή τεκµηριωµένες επιπτώσεις από την έως τώρα επιστηµονική τεκµηρίωση…Τελικά συνιστάται η προσεκτική
εφαρµογή της συνετούς αποφυγής.


Λ. Μαργαρίτης σε εκποµπή στην ΝΕΤ 6 Φεβ 2005 για τις κεραίες κινητής τηλεφωνίας: qεν είµαστε στο 2000 που δεν
γνωρίζαµε. Τώρα είµαστε σίγουροι ότι η ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία επηρεάζει τα κύτταρα.


Σ.Τσιτοµενέας σε εκποµπή στην ΝΕΤ σχετικά µε σχολείο των Αγίων Αναργύρων: Εγώ δεν θα έστελνα το παιδί µου σε αυτό το
σχολείο.