-
Η ομιλία του καθηγητή μοριακής βιολογίας του ΠανεπιστημίουΑθηνών Λουκά Μαργαρίτη
τελευταία επεξεργασία June 23, 2007 από
Τίτλος: Αναγκαιότητα επανεξέτασης των ορίων ασφαλούς έκθεσης του πληθυσμού από τις κεραίες βάσης, σύμφωνα με την τρέχουσα έρευνα
ΜΑΡΓΑΡΙΤΗΣ Λ.: Κύριε Πρόεδρε της ΕΕΤΤ, εκλεκτοί Συνάδελφοι, κυρίες και κύριοι, είμαι από εκείνους που έχουν ξεκινήσει την καριέρα τους με έρευνα στις μη ιονίζουσες ακτινοβολίες πριν από 34 χρόνια· και χρησιμοποιώ τον όρο ¨ιονίζουσες¨ και όχι ¨ιοντίζουσες¨, απλά επειδή ο Δάσκαλός μου, Καθηγητής Πανταζής, ιδρυτής του Κέντρου Πυρηνικών Ερευνών ¨Δημόκριτος¨ και ιδρυτής της Ραδιοβιολογίας στην Ελλάδα, χρησιμοποιούσε έτσι τον όρο αυτόν. Ενδεχομένως, κατά το Μπαμπινιώτη, να είναι πιο σωστό το ¨ιοντίζουσες¨
Έτσι, λοιπόν, έχοντας ξεκίνημα με επίδραση υπεριώδους ακτινοβολίας σε μάτια πειραματόζωων, συνεχίζοντας με laser, συνεχίζοντας με ραδιενέργεια και, πριν από 10 περίπου χρόνια, αντιλαμβανόμενος την ανάγκη της κοινωνίας αλλά και της ερευνητικής κοινότητας για έρευνα στην επίδραση των ραδιοσυχνοτήτων της κινητής τηλεφωνίας, ξεκίνησα έρευνα με τους εκλεκτούς συνεργάτες μου και ιδιαίτερα με το Δημήτρη τον Παναγόπουλο, που εκπόνησε διδακτορική διατριβή στο θέμα αυτό.
Έχουμε δημοσιεύσει 6 άρθρα από τότε… 2 άρθρα με εξήγηση της μοριακής κατάστασης, των μοριακών μηχανισμών, του πώς η ακτινοβολία επιδρά στις μεμβράνες και του πώς μπορεί να γίνει αλλαγή στη διακίνηση ιόντων.στασης, των μοριακών μηχανισμών, του πώς η ακτινοβολία επιδρά στις μεμβράνες και του πώς μπορεί να γίνει αλλαγή στη διακίνηση ιόντων.
“Ανήκω”, συνεπώς, σ΄ εκείνους οι οποίοι δεν πιστεύουν απόλυτα σε όρια ασφαλείας· και εδώ επικαλούμαι τις φράσεις και του Προέδρου και του Αντιπροέδρου της ΕΕΤΤ για ασφαλή έκθεση του κοινού, για ελαχιστοποίηση _το τονίζω αυτό, γιατί θα έρθω σε αυτό το θέμα_ της έκθεσης του κοινού.
Παρακάμπτω ¨αυτή¨ τη διαφάνεια, απλά λέγοντας ότι το μήκος κύματος _που, ίσως, να έχει κάποια σημασία_ της ακτινοβολίας των 900 MHz είναι περίπου 30 εκατοστά του μέτρου και των 1800 MHz περίπου 15 εκατοστά. Κατά πολλούς αυτό έχει σημασία, γιατί τα 15 εκατοστά “συντονίζουν” με το κρανίο του ανθρώπου.
Οι αναμενόμενες επιδράσεις, κατά τη δική μας εκτίμηση ως Βιολόγων Βιοφυσικών, είναι κυρίως στους διαύλους των μεμβρανών, στα μόρια που περνάνε από τις μεμβράνες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι στις νευρομυϊκές συνάψεις, στις νευρικές συνάψεις, στις νευρονευρικές συνάψεις· κι εκεί είναι ένας στόχος της ακτινοβολίας.
Προσωπικά, δεν πιστεύω ότι υπάρχει “κατώφλι” τη στιγμή αυτή, εκτός και αν αποδειχθεί αργότερα ότι υπάρχει.
Εκτός αυτών των διαδικασιών, υπάρχει βέβαια και η πολυπλοκότερη διαδικασία της παραγωγής και διακίνησης μορίων μέσα στα κύτταρα, που πολλές φορές συνοδεύεται από μικρά ηλεκτρικά δυναμικά· και είναι ηλίουε φαεινότερο ότι οποιοδήποτε εξωτερικό δυναμικό παρόμοιας έντασης _ή, προφανώς, λίγο μεγαλύτερης_ θα επιδράσει στη λειτουργία αυτή.
Το ποιο θα είναι το αποτέλεσμα, αναφέρεται σε στοχαστικά μοντέλα και, φυσικά, κανείς δεν μπορεί να προβλέψει τι θα γίνει· εδώ είναι και η ασάφεια των ερευνών.
Ο Gautier, πρόσφατα, έχει καταγράψει μηχανισμούς επίδρασης ακτινοβολίας από το κυτταρικό επίπεδο μέχρι τις άμεσες ή έμμεσες δράσεις· και συμπτωματικά να πω εδώ ότι τελευταία κυκλοφόρησε ¨αυτό¨ το διάγραμμα…
Στο φαινόμενο της απόπτωσης, που είναι προγραμματισμένος κυτταρικός θάνατος, έχουμε, ήδη, δημοσιεύσει (για τα πειραματόζωά μας), συνεπώς είναι ξεκάθαρο ότι η ακτινοβολία αυτή σε κάποια ένταση _μπορούμε να το κουβεντιάσουμε αυτό στο τέλος_ επιδρά στον προγραμματισμένο κυτταρικό θάνατο.
Τώρα, να μιλήσουμε λίγο για τα όρια…
Τα όρια προτάθηκαν το ΄98 από τη Διεθνή Επιτροπή (ICNIRP), λαμβάνοντας υπ΄ όψιν κυρίως τις θερμικές επιδράσεις _κυρίως· το τονίζω_ ενώ όλα αυτά για τα οποία μίλησα εγώ είναι μη θερμικές (όχι αύξηση της θερμοκρασίας του ιστού, δηλαδή όχι αύξηση παραπάνω από 0,1 βαθμούς Κελσίου), άρα θα έπρεπε αυτά τα όρια να αναθεωρηθούν.
Δεν έχουν σχέση τα όρια αυτά με τα όρια της ραδιενέργειας…
Στη ραδιενέργεια έχουμε ραδιοϊσότοπα στο σώμα. Αυτό μπορεί πολύ καλά να σας το επιβεβαιώσει ο κύριος Γεωργίου αργότερα. Έχουμε ραδιενέργεια από το έδαφος, έχουμε ραδιενέργεια από κοσμική ακτινοβολία, έχουμε ραδιενέργεια από το ραδόνιο που είναι αέριο και που είναι στα δομικά υλικά.
Έτσι, λοιπόν, η αντίστοιχη Επιτροπή πήρε αυτήν την ένταση, πρόσθεσε και κάτι παραπάνω (για ακτινογραφίες κλπ) και “πετάει” ένα όριο ασφαλείας· που, προφανώς, έτσι είναι _δεν μπορεί να γίνει αλλιώς.
Εδώ έχουμε φυσικές ακτινοβολίες που ήρθαν για πρώτη φορά στον πλανήτη, στον άνθρωπο. Δεν υπήρχαν πριν στην εξέλιξή του. Συνεπώς, ο οργανισμός δεν έχει προσαρμοστεί. Γι΄ αυτό με βλέπετε έτσι, επιφυλακτικό και κάθετο. Προσπαθώ, κύριε Πρόεδρε, να διατηρήσω ένα ήρεμο πνεύμα, όπως το είπατε και εσείς, αλλά πραγματικά ενίσταμαι με απόψεις πολλών _που ενδεχόμενα να ακουστούν και αργότερα_ ότι υπάρχουν όρια ασφαλείας. Δεν υπάρχουν όρια ασφαλείας για την ακτινοβολία αυτή! Θα πρέπει να είναι το υπόβαθρο. Δηλαδή, για να μην μακρηγορώ, ό,τι ήταν πριν από την εγκατάσταση κεραίας εκεί που ζει ο άνθρωπος, πρέπει να είναι και μετά. Τελεία και παύλα.
Θέλετε να το αποδείξουμε επιστημονικά; Θα το αποδείξουμε στη συνέχεια… Αν έχουμε χρόνο, μπορώ να σας το αποδείξω, με μελέτες που έχουν γίνει _και δικές μας και άλλων.
Σοφό είναι το άρθρο του εκλεκτού Συνάδελφου κύριου Κωνσταντίνου, που αναφέρει: «Τα κριτήρια της επιλογής των ορίων μπορούν να χωριστούν σε δύο κατηγορίες: στην πρώτη είναι τα αυστηρότερα που μπαίνουν σαν προϋπόθεση στην ελαχιστοποίηση της επίδρασης και στη δεύτερη αυτά που εντάσσονται έτσι ώστε η επίδραση να μην είναι βλαβερή, που χρησιμοποιούνται και ευρύτερα, μιας και η χρησιμοποίηση των πολύ αυστηρών ορίων θα καθιστούσε απαγορευτικό το κόστος ανάπτυξης των συστημάτων».
Εκεί είναι η ουσία του προβλήματος. Είναι προφανές. Δεν θα λειτουργούσε το σύστημα..! Και μην μου λέτε τώρα ότι το κινητό θα βγάζει παραπάνω ισχύ. Έχουμε πατεντάρει διαδικασία ελαχιστοποίησης του κινητού. Δεν “πάει να βγάλει” όλη την ισχύ; Εμείς έχουμε τρόπο να προφυλάξουμε το χρήστη.
Κεραίες:-----------------------------------------------
Μπορείτε να σχεδιάσετε δίκτυο, κύριοι της κινητής τηλεφωνίας, που να είναι έτσι ούτως ώστε ο άνθρωπος που μένει εκεί να μην δέχεται ακτινοβόληση..;
Προχθές μέτρησα ακτινοβολία στο σπίτι και, προφανώς, είναι κάτω από τα όρια αυτά. Μα, τα όρια αυτά δεν είναι όρια ασφαλείας. Ήταν 1,5 με 2, με 3, με 4 Volts ανά μέτρο. Κάτω μεν από τα 30 που λέει η Επιτροπή και που θέσπισε το κράτος, η πολιτεία· και σωστά είπε ο κύριος Καραμπέτσος ότι είναι πολιτική απόφαση. Δεν είναι επιστημονική..! Αυτό το 60%, 70% δεν υπάρχει σε καμία χώρα. Το 300 μέτρα, επίσης, είναι αυθαίρετο! Τι θα πει ¨300 μέτρα¨; Αν ο λόφος είναι ¨έτσι¨ και από κει δεν υπάρχει ακτινοβολία, ακόμα και στα 10 μέτρα μπορεί να είναι σπίτι. Ποιο είναι το πρόβλημα;
Ξανασχεδιάστε το δίκτυο! Μόνο έτσι θα ησυχάσει και ο κόσμος. Εγώ δεν πιστεύω ότι μπορεί να γίνει τίποτα άλλο.
Επίπεδα αναφοράς:-----------------------------------------------
Δεν είναι τυχαίο ότι στη Βιέννη έχουν 1,9 Volts ανά μέτρο ως επίπεδο αναφοράς. Γιατί εμείς έχουμε 30 και αυτοί 1,9; Εμείς είμαστε πιο έξυπνοι ή πιο χαζοί; Δεν το καταλαβαίνω αυτό..! Γιατί στο Salzburg είναι 0,6;
Είναι προφανές ότι ένα κινητό μπορεί να “πιάσει” με πολύ μικρότερη ακτινοβολία, γιατί είναι δέκτης μεγάλης ευαισθησίας. Τώρα, αν το κινητό θα χρειαστεί να βγάλει όλη του την ισχύ για να την “πιάσει” ο σταθμός βάσης, αυτό είναι πρόβλημα σχεδιαστικό. Εγώ δεν είμαι Τεχνικός· μολονότι έχω σπουδάσει και Φυσική, δεν είναι αυτός ο στόχος μου. Εγώ είμαι Βιολόγος Βιοφυσικός. Από κει και πέρα, ας κάτσουν να σχεδιάσουν το δίκτυο έτσι ούτως ώστε να μην υπάρχει επίπτωση. Άρα, έχουμε άλλες χώρες που χρησιμοποιούν άλλα όρια.
Οι επιπτώσεις σαφώς εξαρτώνται και από την απόσταση αλλά και από την ένταση ή την πυκνότητα ισχύος, όπως είναι καλύτερα… Εξαρτώνται ακόμη από την κατάσταση του ανθρώπου, την ηλικία του· υπάρχουν άνθρωποι που είναι ραδιοευαίσθητοι _αυτό είναι γεγονός, έχει αποδειχθεί με δημοσιεύσεις και δεν είναι αποκύημα φαντασίας κανενός.
Έχουν καταγραφεί, επίσης, οι περιπτώσεις επιπτώσεων στην υγεία του ανθρώπου· έχουμε κάνει μετρήσεις, όπως είπα και πριν, ενώ υπάρχουν και video που επιβεβαιώνουν αυτές τις μετρήσεις. Δεν δείχνω τα video, για να μην καθυστερήσω, απλά δείχνω μετρήσεις σε σαλόνι σπιτιού. 2,12, 2,84 Volts ανά μέτρο. Σαφώς είναι κάτω από τα όρια της Ελληνικής νομοθεσίας, όμως είναι πάνω από τα όρια άλλων χωρών, είναι πάνω από την ακτινοβολία που είχε το σπίτι αυτό πριν μπει η κεραία. Γιατί να είναι; Εκεί μένουν παιδιά, εκεί κοιμούνται παιδιά _είναι το κρεβάτι τους! Γιατί πρέπει, δηλαδή, να είναι αυτή εκεί πέρα; Ας είναι μικρότερης ισχύος.
Σταχυολογώ μελέτες ξένων ερευνητών που τους εμπιστεύομαι· γιατί είναι απλό πράγμα να πιάσεις και να κάνεις άρθρο ανασκόπησης κι επιπλέον δε, αν δεν είσαι και ειδικός στο θέμα, σαφώς μπορεί να πέσεις σε παγίδα. Παίρνεις κάποιες εργασίες, τις αναλύεις και σαφώς οι μισές είναι κατά των κεραιών, οι άλλες μισές είναι υπέρ. Είναι διχασμένη η Κοινότητα.
Όμως, υπάρχει και μία βαρύτητα των αντίστοιχων επιστημονικών δημοσιεύσεων. Εδώ είναι οι περιπτώσεις δημιουργίας καρκίνου μετά από 7 χρόνια, καταγεγραμμένες στην Αγγλία, στο λοβό της κεραίας. Υπάρχει πολύ μεγάλη αναφορά, δυστυχώς δεν έχω χρόνο να την αναπτύξω, αλλά είναι καταγεγραμμένη εδώ και, φαντάζομαι, θα διανεμηθεί το CD ή η παρουσίαση αυτή σε κάθε ενδιαφερόμενο. Ας την λάβει υπ΄ όψιν της η ΕΕΤΤ, που θέλω να πω με παράπονο ότι τη δική μου ερευνητική ομάδα, που είναι από τις πρώτες στην Ελλάδα που ασχολήθηκαν με τα θέματα αυτά, δεν την προσέγγισε μέχρι τώρα _δεν ξέρω γιατί.
Σπάσιμο του DNA με ακτινοβολία:-----------------------------------------------
Η μελέτη της Naila..; 10 φορές παραπάνω αύξηση περιπτώσεων καρκίνου!
Μελέτη στο Freiburg για περιπτώσεις επιπτώσεων με πονοκεφάλους, διαταραχές του ύπνου κλπ.
Η μελέτη Santini, του 2002… Στο διάγραμμα ¨εδώ¨ βλέπετε πώς με τη γειτνίαση στις κεραίες αυξάνονται οι επιπτώσεις· αλλά αυτές φθάνουν και μέχρι τα 300 μέτρα. Ξέρετε..; Το 300 μέτρα δεν είναι και τυχαίο. Θα συμφωνούσα με τον κύριο Καραμπέτσο ότι είναι αυθαίρετο, αλλά είναι και αλήθεια ότι εκεί γύρω στα 300 - 350 μέτρα το σήμα μίας συμβατικής κεραίας στο λοβό της ελαχιστοποιείται, άρα δεν έχουμε επιπτώσεις. Δηλαδή, αυτό δείχνουν οι μελέτες, αλλά _επαναλαμβάνω_ στην κατεύθυνση της δέσμης.
Η αναφορά της Βαμβέργης… Εδώ βλέπετε πολύ ξεκάθαρα συμπτώματα καθώς αυξάνεται η ακτινοβολία· και, μάλιστα, εδώ βλέπετε 0,6 Volt ανά μέτρο _όχι 2 που σας έδειξα εγώ πριν..!
Όμως, για να γίνω σαφής, όταν λέω 2, εννοώ ολοήμερη, ολόσωμη έκθεση. Δεν μιλάω για το κινητό που μιλάτε 5 - 10 λεπτά, ενδεχόμενα, όπου εκεί μπορεί να φθάσει και τα 100 και τα 150 Volts ανά μέτρο αν ο σταθμός βάσης είναι μακριά. Μπορεί, όμως, να είναι και 10 και 15. Εδώ μιλάμε για ανθρώπους που μένουν μέσα. Αυτούς πρέπει η Πολιτεία να τους σεβαστεί!
Θα μου πείτε… «Μένει μέσα κανείς 24 ώρες το 24ωρο;». Ναι. Υπάρχουν άνθρωποι που είναι μέσα 24 ώρες το 24ωρο. Γιατί να είναι απέναντί τους η κεραία και να παίρνουν 2 Volt ανά μέτρο; Δεν το καταλαβαίνω..! Δεν έχουν δικαίωμα στο Σύνταγμα; Έχουν…
Θα γελάσετε, βέβαια, αλλά έχουν γίνει μελέτες σε φωλιές πουλιών. Θα μου πείτε τώρα… «Τι μας νοιάζουν εμάς οι φωλιές πουλιών;». Μα, εγώ είμαι Βιολόγος και με ενδιαφέρει η πανίδα και η χλωρίδα. Δεν αναπτύσσονται καλά αυτά τα ζωντανά όταν είναι κοντά σε κεραίες.
Άλλες μελέτες στην Αίγυπτο:-----------------------------------------------
Άλλες μελέτες στην Κύπρο που δείχνουν επικινδυνότητα _για κεραίες βάσης μιλάω πάντα, δεν μιλάω για κινητά. Δεν έχω καμία αναφορά για κινητά.
Έτσι, λοιπόν, πιστεύουμε ότι πρέπει να ισχύσει η αρχή του Κοινοτικού Δικαίου, που είναι η αρχή της προφύλαξης. Όπου υπάρχει αβεβαιότητα επιστημονικής κατάθεσης μαρτυριών, ισχύει η αρχή της προφύλαξης. Τελεία και παύλα. Όποιος βγει να πει οτιδήποτε άλλο, είναι εκ του πονηρού, κατά τη δική μου άποψη.
Η αρχή της προφύλαξης λέει: ¨Να μην εκθέσεις τον πληθυσμό σε παραπάνω ακτινοβολία!¨.
Η συνθήκη του Benevento, που οι ειδικοί θα την ξέρουν. Μαζεύτηκαν πολλοί επιστήμονες· δυστυχώς, εγώ δεν ήμουν εκεί, αλλά προσυπέγραψα την συνθήκη για την επικινδυνότητα των ακτινοβολιών της κεραίας βάσης.
Μία πολύ σημαντική μελέτη από τον John Walker στην Αγγλία, που έχει καταγράψει με χάρτες τι συμβαίνει _όπως βλέπετε εδώ_ σε εγκατεστημένες κεραίες και περιπτώσεις καρκίνου μετά από 10-15 χρόνια στο λοβό της κεραίας. Αυτά δεν μπορεί να είναι τυχαία..! Αν είναι τυχαία, τι να πω; Δεν ξέρω, αλλά όλα συνηγορούν στην άποψη ότι υπάρχει πρόβλημα. Ο άνθρωπος αυτός που έκανε τη μελέτη είναι Φυσικός, είναι πολύ προσεκτικός, ενώ έκανε και μετρήσεις εντάσεων πριν καταγράψει αυτούς τους χάρτες που είναι πάρα πολλοί _έχω σταχυολογήσει ελάχιστους, για να σας δείξω.
Αυτό είναι, λοιπόν, το όριο της ICNIRP, του 70% ή 60% που αξιοποιούμε εμείς… Σε παρακάτω εντάσεις είναι όλες ¨αυτές¨ οι περιπτώσεις επιπτώσεων. Δηλαδή, τι άλλο θέλει κανείς; Δεν το καταλαβαίνω..! Για ποιο λόγο, δηλαδή, κουβεντιάζουμε και ξανακουβεντιάζουμε το ίδιο θέμα; Ειλικρινά, δεν το καταλαβαίνω!
Η λύση είναι μία _αυτή που ανέφερα.
Καταλήγει ο Walker _και είναι πολύ σοφή η φράση αυτή_ με το ότι η πολιτική και η οικονομική ή εμπορική αλήθεια αποκλίνουν από την αλήθεια της υγείας με επιταχυνόμενο ρυθμό τα τελευταία 5 χρόνια. Αυτό αφορά, φυσικά, όχι μόνο τις κεραίες της κινητής τηλεφωνίας, αλλά και άλλες περιπτώσεις.
Βέβαια, πρέπει να πω ότι το κινητό είναι απαραίτητο σε όλους. Εγώ είχα 7 κινητά! Γι΄ αυτό, ίσως, μου τα πήρανε. Μπήκανε στο διαμέρισμά μου, πήρανε τα κινητά, το όργανο της ακτινοβολίας, το laptop, το δίσκο, ό,τι μπορείτε να φανταστείτε. Μπορεί οι άνθρωποι να θέλανε να κάνουν καλό στην κοινωνία και να σκέφθηκαν: «Γιατί να έχει αυτός 7 κινητά;»..!
Η πρόταση, λοιπόν, είναι αυτή που είπα και πριν…
Η ένταση πρέπει να είναι ίδια με αυτήν που ήταν πριν την εγκατάσταση _έτσι πιστεύω εγώ_ ενώ πρέπει να θεσμοθετηθεί κι ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου για τη μέτρηση των κεραιών.